Sinh viên kiến trúc năm nhất thường nghe hai lời khuyên trái ngược.
Phe thứ nhất bảo học SketchUp đi, dựng khối nhanh, đồ án cần ngay. Phe thứ hai bảo học Revit luôn, công ty dùng Revit, SketchUp chỉ là đồ chơi.
Thế là câu hỏi SketchUp hay Revit thành chuyện tranh cãi. Trong khi câu trả lời của người đi làm lại khá thống nhất: học cả hai, nhưng đúng thứ tự.
Bài này chỉ ra hai phần mềm phục vụ hai giai đoạn khác nhau. Kèm bảng so sánh theo đúng việc sinh viên năm 1–2 phải làm, và dấu hiệu cho biết đã đến lúc chuyển sang Revit.
Hai công cụ cho hai giai đoạn
Thiết kế kiến trúc đi từ ý tưởng tới hồ sơ. Đầu này là khối, không gian, ánh sáng, tỷ lệ. Đầu kia là mặt bằng, mặt cắt, chi tiết, thống kê.
Hai phần mềm sinh ra cho hai đầu đó.
SketchUp là công cụ dựng khối trực tiếp. Đẩy, kéo, xoay, cắt — gần như nặn đất sét trên màn hình. Nó không hỏi bạn tường dày bao nhiêu hay vật liệu gì. Nó cho bạn thấy hình khối ngay. Đổi nhanh, thử mười phương án trong một buổi chiều.
Vì thế SketchUp sống ở giai đoạn ý tưởng và phương án. Nhiều kiến trúc sư hành nghề vẫn dùng nó ở giai đoạn này, dù công ty đã chuẩn hóa Revit. Ở Viện, khóa SketchUp cũng xếp trước phần học Revit vì lý do đó.
Revit là công cụ dựng mô hình thông tin. Mỗi bức tường là một đối tượng có lớp cấu tạo. Mỗi cửa là một Family có thông số. Mặt bằng, mặt cắt và bảng thống kê sinh ra từ mô hình, và luôn khớp nhau.
Đổi ý tưởng trong Revit chậm hơn SketchUp. Nhưng khi phương án đã chốt, Revit đưa nó thành hồ sơ nhanh hơn mọi cách khác. Bài Revit là gì giải thích đầy đủ.
Nói gọn lại thì hai phần mềm trả lời hai câu hỏi khác nhau. SketchUp trả lời "trông thế nào". Revit trả lời "xây thế nào".
Có một khác biệt nữa, ít người để ý nhưng quan trọng hơn cả: SketchUp là công cụ của một người, Revit là công cụ của một đội. Trong Revit, kiến trúc, kết cấu và cơ điện cùng làm trên một mô hình trung tâm. Họ liên kết mô hình của nhau, và được báo ngay khi bộ môn kia đổi trục hay cao độ. SketchUp không có cơ chế đó. Mỗi người một tệp.
Bảng so sánh theo việc sinh viên phải làm
| Việc sinh viên năm 1–2 phải làm | SketchUp | Revit |
|---|---|---|
| Dựng khối nhanh để tìm ý cho đồ án cơ sở | Rất hợp. Vài giờ là xong, đổi tức thì | Chậm, vì phải quyết cấu tạo trước khi thấy hình |
| Hiểu không gian, tỷ lệ, ánh sáng | Tốt. Xoay, đi vào trong, đổ bóng theo giờ | Làm được, nhưng không phải thế mạnh lúc này |
| Phối cảnh để nộp bài | Tốt, với các plugin render phổ biến | Render được nhưng tốn công hơn |
| Mặt bằng, mặt cắt đúng chuẩn | Yếu. Phải vẽ lại hoặc xuất sang CAD | Rất mạnh. Sinh tự động, luôn khớp |
| Phối hợp nhiều bộ môn trên một mô hình | Không làm được. Mỗi người một tệp | Rất mạnh. Nhiều bộ môn làm đồng thời, liên kết và theo dõi lẫn nhau |
| Thời gian học đến mức dùng được | Vài tuần | Vài tháng |
| Máy tính cần | Máy phổ thông | Cần nhiều RAM và card đồ họa khá hơn |
| Dùng ở công ty sau này | Giai đoạn ý tưởng, nội thất, cảnh quan | Giai đoạn triển khai, dự án BIM |
| Thời điểm học hợp lý | Năm 1–2 | Từ năm 3, trước các đồ án lớn |
Bảng này cho thấy vì sao chuyện SketchUp hay Revit không đáng để tranh cãi. Với việc năm 1–2 phải làm, SketchUp trả lời tốt hơn. Với việc năm 3 trở đi và khi đi làm, Revit trả lời tốt hơn.
Vấn đề chỉ là thứ tự.
Học SketchUp trước có lợi gì
Có ba lợi ích khá rõ.
Học tư duy ba chiều sớm, với chi phí thấp. Sinh viên năm nhất cần hiểu không gian hơn là hiểu cấu tạo. SketchUp cho phép dựng, đi vào trong, nhìn từ mọi góc chỉ sau vài buổi học. Mô hình giấy mất nhiều ngày mới làm được điều đó. Revit thì mất nhiều tuần.
Và người đã quen nghĩ bằng khối sẽ học Revit nhanh hơn rõ rệt ở phần dựng hình.
Làm được đồ án ngay. Đồ án cơ sở và đồ án nhà ở nhỏ ở năm 1–2 cần khối, phối cảnh và vài mặt bằng đơn giản. Bộ ba AutoCAD, SketchUp và Photoshop cơ bản là đủ cho hai năm đầu.
Đó cũng là hướng của khóa SketchUp 12 buổi tại Viện. Khóa đi từ giao diện, bộ công cụ dựng hình và hiệu chỉnh, cách tổ chức mô hình, công cụ nâng cao, plugin mở rộng, rồi thực hành dựng biệt thự và nhà phố. Phần hậu kỳ ảnh nộp bài thì có khóa Photoshop 8 buổi, dạy đúng phần kiến trúc cần: hậu kỳ phối cảnh, mặt bằng màu, mặt cắt màu.
Không mất gì khi chuyển sang Revit. Nhiều người lo học SketchUp rồi quen thói quen xấu. Lo ngại đó chỉ đúng nếu bạn dùng SketchUp để làm hồ sơ kỹ thuật.
Dùng đúng vai trò của nó — ý tưởng, phương án, nội thất — thì kỹ năng đó theo bạn cả đời nghề, song song với Revit. Nhiều văn phòng kiến trúc chốt phương án với khách bằng SketchUp, rồi mới dựng lại bằng Revit.
Điều cần tránh là dừng lại ở SketchUp. Sinh viên năm tư vẫn làm đồ án lớn hoàn toàn bằng SketchUp và CAD, rồi đi phỏng vấn mà không có mô hình Revit nào để đưa ra.
Khi nào nên chuyển sang Revit
Có bốn dấu hiệu.
- Đồ án bắt đầu đòi bộ hồ sơ đầy đủ. Mặt bằng nhiều tầng, mặt cắt, chi tiết cấu tạo, bảng thống kê. Dấu hiệu rõ nhất là bạn thấy mình vẽ lại mặt cắt mỗi lần đổi phương án. Thường rơi vào đồ án năm ba.
- Bạn đã chọn theo kiến trúc hoặc nội thất làm nghề. Và bạn biết các công ty lớn đang tuyển người biết Revit.
- Còn ít nhất một năm trước đồ án tốt nghiệp. Revit cần vài tháng để đến mức làm được việc. Học trong kỳ đồ án tốt nghiệp là quá muộn.
- Máy tính đáp ứng được. Revit cần nhiều RAM và card đồ họa khá hơn SketchUp. Chưa có máy thì nên lên kế hoạch trước.
Khi chuyển, hãy học Revit Architecture và dùng chính đồ án đang làm làm bài thực hành. Bài Lộ trình học Revit cho người mới mô tả ba giai đoạn kèm mốc thời gian.
Khóa Revit Architecture 15 buổi tại Viện đi trọn từ hệ trục, các đối tượng kiến trúc, Family, tới khối và thể hiện công trình. Sinh viên đã quen SketchUp thường nhanh ở phần dựng khối. Chỗ họ chậm là câu hỏi "tại sao phải khai báo lớp tường". Đó cũng là chỗ người hướng dẫn có ích nhất.
Có một cách chuyển mềm mà nhiều sinh viên áp dụng. Vẫn dùng SketchUp cho giai đoạn ý tưởng của đồ án năm ba. Sau đó dựng lại phương án đã chốt bằng Revit để làm hồ sơ.
Hai tháng làm song song như vậy là đủ để thấy rõ mỗi công cụ mạnh ở đâu. Từ đồ án sau, bạn sẽ tự biết nên mở phần mềm nào trước.
Câu hỏi thường gặp
SketchUp có phối hợp đa bộ môn được như Revit không?
Không. Đây là khác biệt lớn nhất giữa hai phần mềm. SketchUp Pro gán được nhãn IFC cho đối tượng và xuất được tệp IFC, nên đưa mô hình vào quy trình phối hợp thì được. Nhưng nó không có mô hình trung tâm cho nhiều người cùng làm, không liên kết mô hình giữa các bộ môn, và không dò xung đột. Muốn dò xung đột vẫn phải xuất sang Navisworks. Đó là lý do các dự án nhiều bộ môn dùng Revit, chứ không phải vì Revit dựng hình đẹp hơn.
Có thể bỏ qua SketchUp, học thẳng Revit không?
Được, nhưng năm 1–2 sẽ vất vả hơn. Đồ án lúc đó cần khối và phối cảnh, mà Revit bắt bạn quyết định cấu tạo trước khi thấy hình. Ngược lại, học SketchUp trước cũng không phí. Kỹ năng đọc không gian và nghĩ bằng khối chuyển thẳng sang Revit. Phần phải học mới chỉ là cách khai báo đối tượng và tổ chức mô hình.
Sau SketchUp thì học gì để làm phối cảnh đẹp?
Hai hướng. Nhanh và nhẹ thì dùng plugin render ngay trong SketchUp, rồi hậu kỳ bằng Photoshop. Muốn đi sâu vào diễn họa thì học 3ds Max, nơi bạn kiểm soát được vật liệu, ánh sáng và camera.
SketchUp có dùng được ở công ty không, hay chỉ để học?
Dùng được và dùng thật. Nhiều văn phòng dùng SketchUp ở giai đoạn phương án, làm nội thất và cảnh quan. Nó chỉ không thay được Revit ở khâu làm hồ sơ.
Sinh viên xây dựng, không phải kiến trúc, có nên học SketchUp không?
Ít cần hơn. Sinh viên xây dựng nên ưu tiên AutoCAD rồi tới phần mềm chuyên ngành. Bài Kỹ sư xây dựng mới ra trường nên học phần mềm gì có bảng chọn theo vị trí công việc.
Nên học Revit nhánh nào?
Sinh viên kiến trúc thì học Revit Architecture. Bài Nên học Revit Architecture, Structure hay MEP so sánh ba nhánh theo hướng nghề.