Lệnh change trong CAD: một điểm bấm, bốn cách phản ứng khác nhau

Hầu hết người dùng CAD chưa bao giờ gõ lệnh này, vì bảng Properties đã làm được phần lớn việc của nó. Nhưng lệnh change trong CAD có một khả năng mà bảng Properties không có: gom đầu của nhiều nét về đúng một điểm chỉ bằng một cú bấm. Với việc chỉnh bản vẽ cũ, đó là thứ tiết kiệm rất nhiều thời gian.

Bài này đi qua năm ví dụ, mỗi ví dụ có toạ độ trước và sau khi đổi. Muốn học trọn bộ lệnh sửa hình, Viện có khoá AutoCAD cho ngành xây dựng.

Lệnh ch trong CAD không phải là lệnh change

Đây là điều phải nói trước tiên, vì nó gây nhầm nhiều nhất.

Đọc thẳng tệp lệnh tắt acad.pgp của bản 2027 thì thấy hai dòng đứng cạnh nhau.

Nghĩa là gõ CH bạn mở bảng Properties chứ không phải lệnh change. Muốn gọi lệnh change thì gõ lệnh -ch trong CAD, tức có dấu gạch ngang phía trước, hoặc gõ đủ CHANGE.

Lệnh này không có nút trên ribbon, không có mục trong menu cổ điển, cũng không có trên thanh công cụ nào. Chỉ gọi được bằng cách gõ. Cách dùng bảng Properties nằm ở bài bảng Properties trong CAD.

Từng bước trên dòng lệnh

Tài liệu Autodesk tóm lệnh trong một câu: "Changes the properties of existing objects." Cột giữa dưới đây chép nguyên văn dòng nhắc bản 2027.

Bước 2 là chỗ lệnh này khác mọi lệnh khác. Cùng một điểm bạn bấm, máy làm việc khác nhau tuỳ đối tượng được chọn là nét, đường tròn hay dòng chữ. Bốn ví dụ đầu cho thấy điều ấy.

Ví dụ 1: lệnh change point trong CAD với một nét

Vẽ một đoạn thẳng từ 0,0 đến 1000,0. Gõ -CH, chọn nét, Enter. Ở câu hỏi điểm đổi, gõ 1000,500.

Đầu nét tại 1000,0 được dời tới 1000,500. Đầu kia ở 0,0 giữ nguyên. Nét giờ dài 1.118,03.

Máy chọn đầu nào để dời? Trang CHANGE của Autodesk trả lời: "Moves the endpoints of the selected lines that are closest to the change point to the new point". Đầu nào gần điểm đổi hơn thì đầu ấy bị dời.

Ví dụ 2: kéo đầu nét về một điểm trong CAD, nhiều nét một lúc

Đây là việc lệnh change làm tốt hơn mọi cách khác. Vẽ hai đoạn thẳng song song: 0,0 đến 800,0, và 0,600 đến 800,600. Gõ -CH, chọn cả hai, Enter. Gõ điểm đổi 1200,300.

Đầu phải của cả hai nét cùng dời về đúng 1200,300. Hai nét giờ gặp nhau tại một điểm, mỗi nét dài 1.236,93, thành một hình chữ V nằm ngang.

Ứng dụng thực tế rất nhiều. Các nét trục lệch nhau vài milimét ở chỗ lẽ ra phải hội tụ, các cạnh vì kèo phải gặp nhau ở đỉnh, các đường dẫn chú thích phải chụm về một điểm. Thay vì kéo từng đầu bằng điểm móc, chọn hết rồi -CH một lần.

Máy xét từng nét riêng: với mỗi nét, đầu nào gần điểm đổi hơn thì đầu ấy được dời. Vì vậy khi chọn nhiều nét, hãy đặt điểm đổi ở phía các đầu cần gom. Nếu một nét có đầu kia lại gần điểm đổi hơn, đầu sai sẽ bị dời, và nét ấy bị lật ngược. Trước khi bấm, nhìn nhanh xem các đầu cần gom có cùng nằm về một phía không.

Ví dụ 3: đổi bán kính đường tròn trong CAD

Vẽ một đường tròn tâm 0,0, bán kính 100. Gõ -CH, chọn nó, Enter, rồi gõ điểm đổi 0,300.

Đường tròn giữ nguyên tâm, còn bán kính thành 300, đúng bằng khoảng cách từ tâm tới điểm bạn bấm.

Autodesk mô tả: "Changes the circle radius. If you selected more than one circle, the prompt is repeated for the next circle." Chọn nhiều đường tròn thì máy hỏi lần lượt từng cái.

Cách này hợp khi bạn biết đường tròn phải đi qua một điểm cụ thể, ví dụ phải chạm một góc cột, mà không biết trước bán kính là bao nhiêu. Bấm thẳng vào điểm ấy là xong. Các cách vẽ đường tròn khác nằm ở bài đường tròn trong CAD.

Ví dụ 4: khi ORTHO bật, nét không tới điểm bạn bấm

Ví dụ này dễ làm người dùng bất ngờ. Vẽ một nét xiên từ 0,0 đến 1000,300. Bật chế độ vuông góc bằng cách gõ ORTHOMODE rồi đặt 1. Gõ -CH, chọn nét, Enter, gõ điểm đổi 700,900.

Kết quả không phải một nét đi tới 700,900. Nét trở thành thẳng đứng, từ 0,0 đến 0,900: cùng hoành độ với đầu giữ nguyên, cùng tung độ với điểm bạn bấm. Nét dài đúng 900.

Autodesk nói rõ điều này: "If Ortho mode is on, the selected lines are modified so that they become parallel to either the X or the Y axis; their endpoints are not moved to the specified coordinate."

Nghĩa là muốn dùng lệnh change để dời đầu nét tới đúng một điểm, hãy chắc chắn ORTHO đang tắt. Còn muốn nắn một loạt nét hơi xiên cho thẳng đứng hay nằm ngang, bật ORTHO rồi dùng lệnh này là cách rất nhanh.

Ví dụ 5: đổi lớp bằng lệnh change, và đổi chữ

Gõ P ở câu hỏi điểm đổi thì lệnh chuyển sang đổi thuộc tính. Máy hỏi nguyên văn Enter property to change [Color/Elev/LAyer/LType/ltScale/LWeight/Thickness/TRansparency/Material/Annotative]:

Vẽ một nét trên lớp 0. Gõ -CH, chọn nét, Enter, gõ P, gõ LA, rồi nhập tên lớp mới, ví dụ TUONG. Nét chuyển sang lớp TUONG. Máy hỏi lại danh sách thuộc tính để bạn đổi tiếp thứ khác; Enter thêm một lần để kết thúc.

Trong danh sách ấy, chữ in hoa là chữ gõ tắt. Nghĩa của từng chữ như sau.

Có thể đổi nhiều thuộc tính liên tiếp trong cùng một lần gọi lệnh, ví dụ đổi lớp xong gõ tiếp C để đổi màu.

Với dòng chữ một dòng, lệnh hỏi lần lượt điểm chèn, kiểu chữ, chiều cao, góc xoay và nội dung. Viết chữ ABC cao 100, chạy -CH, Enter qua ba câu đầu, nhập chiều cao 250, Enter qua góc xoay, rồi nhập IIC. Dòng chữ thành IIC, cao 250, vẫn ở nguyên điểm chèn cũ. Một dòng chữ khác nằm cạnh mà không được chọn thì giữ nguyên chiều cao 100 và nội dung cũ, đúng như mong đợi.

Khi nào dùng change, khi nào dùng Properties

Bấm vào chỗ trống ở bước chọn thì máy báo 0 found và không đổi gì cả, nên thử sai với lệnh này không có gì phải lo. Lỡ đổi nhầm thì gõ U một lần là trở lại như trước.

Câu hỏi thường gặp

Lệnh change trong CAD gõ tắt là gì?

Là -CH, có dấu gạch ngang. Gõ CH không có dấu gạch thì mở bảng Properties.

Đầu nào của nét bị dời?

Đầu gần điểm đổi hơn. Đầu kia giữ nguyên.

Vì sao nét không tới đúng điểm tôi bấm?

ORTHO đang bật. Khi ấy lệnh nắn nét thành song song trục X hoặc Y chứ không dời đầu tới điểm.

Đổi bán kính đường tròn bằng lệnh change thế nào?

Chọn đường tròn, Enter, rồi bấm một điểm. Bán kính mới bằng khoảng cách từ tâm tới điểm ấy.

Lệnh này có trên ribbon không?

Không. Nó không có nút trên ribbon, trong menu hay trên thanh công cụ; chỉ gọi được bằng cách gõ.