Vẽ một đường tròn trong CAD thì ai cũng làm được trong ba giây. Nhưng hai câu hỏi đi kèm thì không hiển nhiên chút nào: làm sao dựng đường tròn tiếp xúc đúng hai nét đã có, và vì sao hình tròn trên màn hình trông như một đa giác nhiều cạnh.
Bài này trả lời cả hai, kèm phần chia đều đường tròn và đánh dấu tâm. Muốn học trọn khâu dựng hình thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Vẽ hình tròn trong CAD: dòng nhắc thật và ba lựa chọn
Trang CIRCLE của Autodesk mô tả lệnh trong đúng hai chữ: "Creates a circle". Gõ tắt C rồi Enter, dòng nhắc trên AutoCAD 2027 chép nguyên văn từ màn hình:
Specify center point for circle or [3P/2P/Ttr (tan tan radius)]:
Chú ý một điều mà ít bài nói: dòng nhắc chỉ cho ba lựa chọn, nhưng lệnh có sáu cách dựng. Ba cách còn lại là tâm với bán kính, tâm với đường kính, và tiếp xúc ba vật. Hai cách đầu nằm sẵn trong cách mặc định, còn cách thứ ba chỉ gọi được từ menu Draw.
Bấm một điểm làm tâm, máy hỏi tiếp bán kính. Muốn nhập đường kính thì gõ D rồi Enter, khỏi phải chia đôi trong đầu. Đây là chỗ hay sai khi đọc bản vẽ ghi đường kính mà lại gõ thẳng vào ô bán kính.
Nhập bằng bàn phím cũng được và thường nhanh hơn bấm chuột. Gõ C, Enter, gõ toạ độ tâm dạng x,y, Enter, rồi gõ bán kính. Cách này hợp khi bản vẽ đã có lưới trục và bạn biết sẵn con số, khỏi phải rà chuột tìm điểm.
Lệnh circle trong CAD với hai vật tiếp xúc
Lựa chọn Ttr là thứ đáng nhớ nhất trong cả lệnh. Nó dựng đường tròn tiếp xúc hai nét đã có với bán kính bạn cho. Gõ T rồi Enter, chọn nét thứ nhất, chọn nét thứ hai, rồi gõ bán kính.
Điểm tinh tế: chỗ bạn bấm lên mỗi nét quyết định đường tròn nằm phía nào. Cùng hai đường thẳng cắt nhau, bấm vào góc trên thì được đường tròn góc trên, bấm góc dưới thì ra đường tròn góc dưới. Bấm gần chỗ định tiếp xúc là chắc nhất.
Cách Tan Tan Tan dựng đường tròn tiếp xúc cả ba vật, và không cần cho bán kính vì ba điều kiện tiếp xúc đã đủ xác định. Cách này không có trên dòng nhắc; vào menu Draw, mục Circle rồi chọn dòng cuối.
Hai cách này tiết kiệm nhiều thời gian ở chỗ bo góc giao cắt đường giao thông, chỗ vẽ ống lượn quanh cột, hay bất cứ chỗ nào bản vẽ chỉ cho bán kính mà không cho tâm. Dựng tay rồi kéo cho vừa mắt thì luôn lệch vài milimét, còn cách này cho đúng chỗ tiếp xúc ngay từ đầu.
Đường tròn khác gì cung tròn và đa tuyến
Ba thứ này nhìn giống nhau trên màn hình nhưng là ba loại đối tượng khác hẳn, và chọn nhầm loại thì các lệnh sau đó cư xử khác đi.
Đường tròn là một đối tượng kín, lưu đúng hai thứ: tâm và bán kính. Cung tròn là một phần của đường tròn, lưu thêm góc đầu và góc cuối; cách dựng nằm ở bài vẽ cung tròn trong CAD. Đa tuyến có thể chứa đoạn cong nhưng bản chất là một chuỗi đỉnh, nên nó nhận được bề rộng nét còn đường tròn thì không.
Khác biệt ấy lộ ra khi đo. Chọn một đường tròn rồi gọi lệnh đo diện tích, máy trả về cả diện tích lẫn chu vi, và nhãn của con số thứ hai là Circumference chứ không phải Perimeter. Nhìn nhãn là biết mình đang chọn đúng loại nào, chi tiết ở bài tính diện tích trong CAD.
Làm mịn đường tròn trong CAD: một lệnh, một con số
Đây là câu hỏi hay gặp thứ hai, và câu trả lời gọn hơn nhiều người tưởng. Hình tròn trông như đa giác không phải lỗi bản vẽ, cũng không phải card màn hình yếu. Nó là cách AutoCAD vẽ nhanh: máy xấp xỉ đường cong bằng một chuỗi đoạn thẳng, và số đoạn ấy do lệnh VIEWRES quy định.
Gõ VIEWRES rồi Enter. Máy hỏi hai câu, chép nguyên văn:
Do you want fast zooms? [Yes/No] <Y>:
Enter circle zoom percent (1-20000) <1000>:
Câu đầu cứ Enter để lấy mặc định. Câu sau là con số cần đổi. Trên máy tại Viện giá trị sẵn có là 1000, và dải hợp lệ là từ 1 tới 20000. Chúng tôi hạ xuống 20 thì đường tròn gãy khúc thấy rõ, nâng lên 2000 thì mượt hẳn, và cả hai ảnh trên là cùng một đường tròn trong cùng một khung nhìn.
Hai điều cần nhớ. Thứ nhất, đây chỉ là chuyện hiển thị: bản vẽ in ra vẫn tròn đều, vì máy in dựng lại đường cong theo dữ liệu chứ không theo màn hình. Thứ hai, số càng lớn thì vẽ lại càng chậm trên bản vẽ nặng, nên đừng đẩy thẳng lên 20000 cho chắc.
Lệnh vẽ tâm đường tròn trong CAD
Bản vẽ kỹ thuật đòi đánh dấu tâm, và có hai lệnh làm việc ấy. Gõ CENTERMARK, dòng nhắc là:
Select circle or arc to add center mark or [Layer]:
Dấu tâm do lệnh này tạo ra bám theo hình: sửa bán kính thì dấu tự chỉnh theo. Đây là lựa chọn nên dùng cho hồ sơ phải sửa nhiều.
Lệnh cũ hơn là DIMCENTER, dòng nhắc ngắn hơn:
Select arc or circle:
Nó vẽ ra một dấu chữ thập rời, không bám theo gì cả. Nhanh hơn một nhịp nhưng sửa hình là phải vẽ lại dấu.
Chia đường tròn trong CAD thành nhiều phần bằng nhau
Việc này hay gặp khi bố trí bu lông trên mặt bích hay chia trục. Dùng lệnh DIVIDE, dòng nhắc đầu là:
Select object to divide:
Chọn đường tròn, gõ số phần, Enter. Máy đặt các điểm chia đều trên chu vi. Có một cái bẫy ngay sau đó: mặc định điểm vẽ ra là một chấm gần như vô hình. Biến PDMODE trên máy tại Viện đang là 0, tức kiểu chấm nhỏ nhất.
Chữa bằng lệnh DDPTYPE, chọn một kiểu dễ nhìn như chữ thập, rồi đặt cỡ. Sau đó bắt điểm Node để vẽ tiếp vào đúng các điểm chia ấy. Cách bắt điểm nằm ở bài bắt điểm trong CAD.
Muốn chia theo khoảng cách cố định thay vì theo số phần thì dùng MEASURE. Cùng cách làm, chỉ khác câu hỏi cuối.
Một mẹo dùng nhiều trong bản vẽ kết cấu: chia xong rồi vẽ một hình tròn nhỏ ở điểm đầu tiên, sau đó nhân bản nó theo mảng quanh tâm. Cách chia chỉ để lấy đúng vị trí, còn thứ đi vào hồ sơ là các hình tròn bu lông. Xoá các điểm chia đi cũng được, vì chúng không dính gì tới hình bạn vừa vẽ.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế trên bản 2027 |
|---|---|
| Hình tròn ra đa giác là bản vẽ hỏng | Chỉ là hiển thị. Đổi VIEWRES là hết, bản in vốn đã tròn đều |
| Lệnh chỉ có ba cách dựng như dòng nhắc | Có sáu. Hai cách nằm trong nhánh mặc định, một cách chỉ có trong menu |
| Muốn tiếp xúc hai nét thì phải dựng rồi kéo | Ttr làm sẵn: chọn hai nét, cho bán kính, máy tự tìm chỗ tiếp |
Câu hỏi thường gặp
Vẽ hình tròn trong CAD bằng đường kính thay vì bán kính được không?
Được. Sau khi bấm tâm, gõ D rồi Enter, máy chuyển sang hỏi đường kính. Bản vẽ ghi đường kính thì dùng cách này để khỏi tự chia đôi rồi nhầm.
Vì sao đường tròn của tôi vẫn gãy khúc sau khi đổi VIEWRES?
Thử gõ REGEN. Giá trị mới áp dụng khi máy vẽ lại, và có bản vẽ phải ép vẽ lại thì mới thấy đổi.
Đường tròn in ra có bị răng cưa như trên màn hình không?
Không. Dữ liệu lưu trong bản vẽ là tâm và bán kính, không phải chuỗi đoạn thẳng. Máy in dựng lại đường cong theo độ phân giải của nó.
Chia đường tròn xong mà không thấy điểm nào?
Điểm có đó nhưng đang ở kiểu chấm nhỏ nhất. Gõ DDPTYPE, chọn kiểu chữ thập rồi đặt cỡ là hiện ra ngay.
Đo bán kính một đường tròn có sẵn thế nào?
Chọn nó rồi mở bảng Properties, ô Radius và ô Diameter nằm cạnh nhau. Hoặc dùng lệnh ghi kích thước bán kính, xem bài dim trong CAD.