Vẽ cung tròn trong CAD: 11 cách dựng, luật ngược chiều kim đồng hồ và bẫy bán kính

Vẽ cung tròn trong CAD là việc của lệnh ARC, gõ tắt là A. Trong hồ sơ nhà, cung tròn xuất hiện ở ba chỗ quen thuộc: vòng quét cánh cửa, mép bồn và chậu rửa, và góc bo của lối đi hay ban công.

Lệnh này có nhiều cách dựng nhất trong cả nhóm lệnh vẽ. Dòng lệnh chỉ bày ra hai lựa chọn, nhưng menu của nút Arc có tới mười một mục. Bài này đi theo lối thực hành: mỗi mục là một việc làm được ngay trên bản vẽ trắng. Muốn học trọn khâu dựng hình và triển khai hồ sơ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.

Lệnh ARC trong CAD: ba dòng nhắc, mười một cách dựng

Gọi lệnh bằng A rồi Enter, dòng nhắc rất ngắn.

Ba dòng ấy là cách ngầm định: chỉ ba điểm, cung đi qua cả ba. Mọi cách còn lại nằm trong menu xổ của nút Arc trên bảng Draw.

Không cần nhớ hết mười một cách. Chỉ cần nhớ quy tắc đọc tên: tên mỗi mục chính là thứ tự các thứ mà lệnh sẽ hỏi. Chọn Start, Center, End thì lệnh hỏi điểm đầu, rồi tâm, rồi điểm cuối. Chọn Center, Start, Angle thì hỏi tâm trước, rồi điểm đầu, rồi góc quét.

Nhìn theo nhóm còn dễ hơn nữa. Bốn nhóm trên menu lần lượt bắt đầu bằng ba điểm, bằng Start, bằng Center, và cuối cùng là Continue. Trong việc làm hồ sơ thật, bốn cách là đủ dùng gần hết.

Bài thực hành 1: vẽ cung tròn qua 2 điểm và một điểm giữa

Mở bản vẽ trắng. Trước hết dựng một khung để có chỗ mà bắt điểm:

1. Gõ REC rồi Enter. Bấm một điểm bất kỳ, gõ D rồi Enter, gõ 3600 rồi Enter, gõ 2400 rồi Enter, bấm để đặt hình.
2. Gõ Z rồi Enter, gõ E rồi Enter để nhìn thấy cả hình.
3. Bật bắt điểm bằng phím F3.

Giờ vẽ cung ba điểm. Đây là cách ngầm định, và cũng là cách vẽ cung tròn trong CAD nhanh nhất khi đã có sẵn ba mốc:

1. Gõ A rồi Enter.
2. Bắt vào góc trái dưới của khung — đó là điểm thứ nhất.
3. Bấm một điểm ở khoảng giữa khung, hơi cao lên — điểm thứ hai.
4. Bắt vào góc phải dưới — điểm thứ ba. Cung hiện ra, đi qua đúng cả ba điểm.

Cách ba điểm là cách duy nhất không đòi hỏi biết tâm hay bán kính. Đổi lại, nó không kiểm soát được bán kính: bán kính là kết quả chứ không phải cái mình khai.

Rất nhiều người đi tìm cách vẽ cung tròn qua 2 điểm. Lệnh ARC không có mục nào tên như vậy, vì hai điểm chưa đủ xác định một cung. Phải thêm một điều kiện thứ ba, và menu cho bốn lựa chọn: một điểm nữa trên cung, tâm, bán kính, hoặc hướng tiếp tuyến. Chọn cái nào là tùy thứ mình đang biết.

Bắt điểm là khâu quyết định độ chính xác ở đây. Con trỏ không bám vào góc khung thì cung lệch vài đơn vị mà nhìn không ra. Cách bật và chọn chế độ bắt điểm nằm ở bài Bắt điểm trong CAD.

Bài thực hành 2: vòng quét cánh cửa 900 bằng Center, Start, Angle

Đây là cung hay phải vẽ nhất trên bản vẽ mặt bằng. Cửa rộng 900, bản lề ở một mép lỗ cửa, cánh mở 90 độ.

1. Vẽ một đoạn thẳng dài 900 làm lỗ cửa: gõ L, bấm điểm đầu, gõ @900,0 rồi Enter, rồi Enter lần nữa để thoát.
2. Gõ A rồi Enter, gõ C rồi Enter. Lệnh chuyển sang hỏi tâm.
3. Bắt vào đầu trái đoạn thẳng làm tâm — đó là bản lề.
4. Bắt vào đầu phải đoạn thẳng làm điểm đầu của cung.
5. Gõ A rồi Enter, gõ 90 rồi Enter.

Cung quét 90 độ hiện ra. Làm lại bước 5 với 45 thì được cánh mở nửa chừng, đúng lối thể hiện của một số hồ sơ nội thất.

Luật ngược chiều kim đồng hồ, chỗ hỏng nhiều nhất

Làm xong bài thực hành 2, thử đảo bước 3 với bước 4: lấy đầu phải làm tâm, đầu trái làm điểm đầu. Cung vẫn quét 90 độ, nhưng cong về phía đối diện.

Nguyên nhân gói trong một câu, và Autodesk ghi thẳng trong tài liệu lệnh: "Arcs are drawn in a counterclockwise direction by default." Cung luôn dựng ngược chiều kim đồng hồ từ điểm đầu tới điểm cuối. Cùng một tâm, cùng hai điểm, chỉ đảo thứ tự hai điểm ấy là ra đúng cung bù.

Vẽ ra cung cong ngược phía thì đừng xóa đi vẽ lại. Có hai cách chữa nhanh hơn:

• Đảo thứ tự điểm đầu và điểm cuối rồi gọi lại lệnh.
• Giữ phím Ctrl trong lúc rê chuột. Tài liệu lệnh nói rõ: giữ Ctrl thì cung quét theo chiều kim đồng hồ.

Cách thứ hai tiện hơn khi đang vẽ dở một chuỗi nét, vì không phải bỏ lệnh giữa chừng. Trang ARC (Command) của Autodesk ghi cả hai câu trên.

Bẫy bán kính: gõ số xong mà không ra nét nào

Cách Start, End, Radius gọn nhất khi hồ sơ đã ghi sẵn bán kính. Nhưng nó có một chỗ hỏng rất lặng lẽ: gõ số xong, Enter, rồi lệnh kết thúc mà bản vẽ không thêm nét nào. Không một dòng báo lỗi.

Thử ngay để thấy. Chấm hai điểm cách nhau 2400, gọi A, chỉ hai điểm ấy làm điểm đầu và điểm cuối, rồi gõ R và 900:

Lý do thuần hình học. Bán kính phải lớn hơn nửa dây cung, vì không có đường tròn nào nhỏ hơn thế mà đi qua được cả hai điểm. Dây cung 2400 thì nửa dây là 1200, nên gõ 900 là đòi một điều không tồn tại.

Cùng cách dựng ấy còn một nếp ít người biết: gõ bán kính âm thì lệnh vẫn vẽ, nhưng cho ra cung lớn, tức phần còn lại của đường tròn. Gõ -1500 thay cho 1500 là cách nhanh nhất lấy cung ngoài mà không phải đảo điểm.

Vẽ cung tròn nối tiếp: cách nhanh nhất cho mép đường và lan can

Mục Continue ở cuối menu đáng dùng nhất mà lại ít người để ý. Vẽ xong một đoạn thẳng, gọi A rồi Enter ngay ở dòng nhắc đầu. Cung tự lấy đầu đoạn vừa vẽ làm điểm đầu, tự lấy hướng của đoạn ấy làm tiếp tuyến, nên chỉ còn phải chỉ một điểm cuối.

Thực hành:

1. Gõ L, vẽ một đoạn nằm ngang dài chừng 3000, Enter để thoát.
2. Gõ A rồi Enter ngay, không chỉ điểm nào.
3. Bấm một điểm ở phía trên bên phải. Cung hiện ra, tiếp tuyến với đoạn thẳng.
4. Gõ L rồi Enter ngay. Đoạn thẳng mới lại tiếp tuyến với cung.

Lặp hai bước cuối là ra một tuyến trơn: thẳng, cong, thẳng, cong. Đây là cách dựng mép đường, mép ban công cong, tay vịn lan can và ray cầu trục nhanh nhất, vì chỗ nối lúc nào cũng trơn mà không phải tính tiếp tuyến.

Một lưu ý khi dùng liên tiếp: cung nối tiếp bám theo nét vừa vẽ xong, không phải nét đang chọn. Giữa chừng mà gọi lệnh khác thì phải vẽ lại đoạn dẫn.

Đo chiều dài cung tròn trong CAD sau khi vẽ

Vẽ xong thì phải ghi số lên hồ sơ. Ba con số của một cung là bán kính, góc quét và chiều dài cung, và chúng dùng ba lệnh khác nhau.

Chiều dài cung dùng lệnh DIMARC, gõ tắt DAR. Nó không phải bán kính, cũng không phải dây cung: nó là quãng đường đi dọc theo cung, nên con số luôn lớn hơn dây cung nối hai đầu.

1. Vẽ một cung bán kính 1200 quét đúng 90 độ.
2. Gõ DAR rồi Enter. Dòng nhắc là Select arc or polyline arc segment:. Bấm vào cung.
3. Đặt đường kích thước ra ngoài. Phần mềm in Dimension text = 1885.

Kiểm bằng tay: một phần tư chu vi bằng pi nhân 1200 chia 2, tức 1884,96. Con số khớp.

Ký hiệu cung nhỏ đứng trước con số là dấu để người đọc bản vẽ khỏi nhầm chiều dài cung với dây cung. Bộ quy ước thể hiện đầy đủ nằm ở bài Ký hiệu bản vẽ xây dựng.

Còn một mẹo đo nhanh mà không để lại nét nào trên bản vẽ. Lệnh DIMRADIUS in con số ngay ở dòng thứ hai, trước khi hỏi chỗ đặt kích thước.

Nghĩa là bấm vào cung, đọc bán kính ở dòng lệnh, rồi nhấn Esc bỏ đi. Bản vẽ không thêm gì mà vẫn biết được số. Lệnh DIMLINEAR thì ngược lại, con số chỉ hiện ra sau cùng.

Câu hỏi thường gặp

Lệnh vẽ cung tròn trong CAD gõ tắt là gì?

Gõ A rồi Enter. Cách ngầm định là ba điểm; muốn cách khác thì gõ chữ cái của mục, ví dụ C cho tâm, hoặc chọn thẳng trên menu nút Arc.

Vì sao cung vẽ ra cong ngược phía mong muốn?

Vì cung luôn dựng ngược chiều kim đồng hồ từ điểm đầu tới điểm cuối. Đảo thứ tự hai điểm, hoặc giữ Ctrl trong lúc rê chuột.

Gõ bán kính xong mà không có cung nào hiện ra?

Bán kính nhỏ hơn nửa dây cung. Đo lại khoảng cách hai điểm rồi gõ một số lớn hơn nửa khoảng cách ấy.

Làm sao chia đều cung tròn trong CAD?

Dùng lệnh DIVIDE, chọn cung rồi gõ số đoạn. Chia xong không thấy gì thì không phải lệnh hỏng: điểm chia đã có nhưng đang ở kiểu điểm mặc định, nhỏ như một chấm. Gõ PTYPE rồi chọn một kiểu điểm to hơn là hiện ra.

Vẽ cung tròn nối tiếp một đoạn thẳng thế nào?

Vẽ xong đoạn thẳng, gọi A rồi Enter ngay mà không chỉ điểm nào. Cung tự nối vào đầu đoạn và tiếp tuyến với nó, chỉ còn phải chỉ điểm cuối.

Cung và polyline khác nhau ở đâu?

Cung là một đối tượng rời. Polyline chứa được cả đoạn thẳng lẫn đoạn cung trong một đối tượng liền. Lệnh DIMARC đo được cả hai, đúng như dòng nhắc Select arc or polyline arc segment: đã hứa.

Bài viết liên quan

• AutoCAD là gì — cẩm nang cho người làm xây dựng, ba bản và cách học
• Bắt điểm trong CAD — bật chế độ bắt điểm để cung nối đúng vào góc
• Lệnh ZOOM trong CAD — phóng to thu nhỏ và ba việc hay bị nhầm
• Ký hiệu bản vẽ xây dựng — bộ quy ước thể hiện trên hồ sơ