Bắt điểm trong CAD là thứ quyết định bản vẽ có chính xác hay không. Mắt người không đặt được con trỏ đúng vào đầu một đoạn thẳng, nên nếu không có bắt điểm thì mọi nét đều lệch vài đơn vị, và bản vẽ nhìn thì đẹp mà đo lại thì sai.
Bài này viết để bạn mở máy làm theo: bật tắt thế nào, chọn chế độ nào cho bản vẽ nhà, gọi riêng một chế độ cho một lần bắt, và quan trọng nhất là cách sửa khi máy không chịu bắt điểm. Muốn học trọn khâu dựng hình và triển khai hồ sơ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Bật bắt điểm trong CAD: phím F3 và hộp thiết lập
Cách nhanh nhất là bấm F3. Bấm lần nữa là tắt. Thanh trạng thái dưới đáy màn hình có nút tương ứng, bấm vào cũng được.
Muốn chọn chế độ nào được bật thì mở hộp thiết lập:
- Gõ
OSrồi Enter, hoặc gõDSETTINGSrồi Enter. - Hộp Drafting Settings mở ra ở thẻ Object Snap.
- Tích vào chế độ cần dùng, bấm OK.
| Số | Thành phần | Việc |
|---|---|---|
| 1 | Ô Object Snap On | Bật tắt cả nhóm bắt điểm. Nhãn ghi sẵn phím tắt F3 |
| 2 | Ô Object Snap Tracking On | Bật tắt truy vết theo điểm đã bắt. Phím tắt F11 |
| 3 | Cột chế độ bên trái | Endpoint, Midpoint, Center, Geometric Center, Node, Quadrant, Intersection |
| 4 | Cột chế độ bên phải | Extension, Insertion, Perpendicular, Tangent, Nearest, Apparent intersection, Parallel |
Có bốn phím chức năng đi cùng nhau, nên nhớ cả bốn:
| Phím | Chế độ | Việc |
|---|---|---|
| F3 | Osnap | Bắt điểm đối tượng — điểm đầu, điểm giữa, giao điểm |
| F8 | Ortho | Ghim con trỏ theo phương ngang và phương đứng |
| F10 | Polar | Dò theo các góc đã khai, ví dụ cứ 45 độ một lần |
| F11 | Otrack | Dò theo đường thẳng đi qua các điểm vừa bắt |
Bản vẽ mới bật sẵn bốn chế độ, và thiếu đúng cái cần nhất
Đây là chỗ ít người để ý. AutoCAD có mười bốn chế độ bắt điểm, nhưng bản vẽ mới chỉ bật sẵn bốn: Endpoint, Center, Intersection và Extension.
Kiểm bằng chính máy của bạn: gõ OSMODE rồi Enter. Trên bản 2027 vừa cài, con số trả về là 4133. Nó là tổng của bốn giá trị: 1 cho Endpoint, 4 cho Center, 32 cho Intersection và 4096 cho Extension.
Vấn đề là bốn chế độ ấy chưa đủ để vẽ nhà. Thiếu nhất là Midpoint, vì tim tường và tim cửa đều cần điểm giữa. Nên bật thêm Midpoint và Perpendicular ngay từ đầu.
Ngược lại, đừng bật hết mười bốn chế độ. Bật nhiều quá thì con trỏ nhảy lung tung vì có quá nhiều điểm ứng viên gần nhau. Khoảng sáu chế độ hay dùng là vừa, còn chế độ đặc biệt thì gọi riêng khi cần.
Riêng Nearest là chế độ nguy hiểm: bật lên thì mọi cú bấm đều dính vào nét gần nhất, che mất các chế độ khác.
Nhận ký hiệu để biết máy sắp bắt vào đâu
Mỗi chế độ có một ký hiệu riêng, hiện ngay tại điểm sắp bắt kèm tên chế độ. Nhận ra ký hiệu là biết máy sắp bắt vào đâu, khỏi phải nhìn xuống dòng nhắc.
Có một điều người mới hay hiểu nhầm, và Autodesk nói thẳng trong tài liệu: bắt điểm chỉ hoạt động khi có lệnh đang hỏi điểm. Nguyên văn là "Object snaps work only when you are prompted for a point", ở trang About Using Object Snaps.
Nghĩa là rê chuột lúc không chạy lệnh nào thì không thấy ký hiệu gì cả, và điều đó hoàn toàn bình thường. Nhiều người tưởng chế độ chưa bật nên đi tắt bật lại mãi.
Gọi riêng một chế độ cho đúng một lần bắt
Khi cần một chế độ mà bạn không muốn bật thường trực, hãy gọi riêng. Chế độ gọi riêng chỉ có tác dụng cho đúng một lần bắt tiếp theo, không đổi thiết lập chung.
Cách một — menu. Giữ Shift rồi bấm chuột phải.
Nhóm đầu của menu là bốn công cụ đặc biệt, và hai cái đầu đáng giá nhất với người vẽ nhà:
| Mục | Việc |
|---|---|
| From | Lấy một điểm làm gốc rồi khai độ lệch. Đây là công cụ đặt cửa vào tường: bắt vào góc tường rồi gõ độ lệch tới mép cửa |
| Mid Between 2 Points | Điểm giữa của hai điểm bất kỳ, kể cả khi không có đoạn thẳng nối chúng. Dùng tìm tim phòng |
| Temporary track point | Điểm mốc tạm để truy vết, dùng khi cần gióng từ hai phương |
| None | Tắt bắt điểm cho đúng một lần, khi cần đặt điểm tự do ngay cạnh một nét có sẵn |
Cách hai — gõ ba chữ đầu. Nhanh hơn menu và có dấu vết trên dòng lệnh: MID, CEN, END, INT, PER, TAN, NEA.
Làm thử ngay: vẽ một hình chữ nhật và một đường tròn trong lòng nó, rồi nối tim tường dưới lên tâm đường tròn.
- Gõ
Lrồi Enter. Lệnh hỏi điểm đầu — gõMIDrồi Enter. Máy hỏi lạiofvà chờ bạn bấm vào nét. Bấm vào khoảng giữa cạnh dưới. - Lệnh hỏi điểm tiếp theo — gõ
CENrồi Enter, rồi bấm vào một chỗ bất kỳ trên đường tròn. Điểm bắt được là tâm, không phải chỗ vừa bấm. Enter để kết thúc. - Kiểm lại bằng
LIST: đoạn vừa vẽ đi từ đúng điểm giữa cạnh dưới lên đúng tâm. Bấm lệch vài trăm đơn vị cũng không sao, vì chế độ bắt đã kéo điểm về đúng chỗ.
Với PER và TAN, dòng nhắc đổi chữ of thành to. PER hạ chân đường vuông góc, nên đoạn vẽ từ một điểm bất kỳ tới một nét đứng bằng PER luôn nằm ngang.
Muốn xem danh sách chế độ đang bật thì gõ -OSNAP, bản dòng lệnh của hộp thiết lập. Trên bản vừa cài nó in ra Current osnap modes: End,Cen,Int,Ext — đúng với con số 4133.
Lỗi không bắt được điểm: nguyên nhân thật nằm ở OSOPTIONS
Đây là phần nhiều người tìm nhất, và cũng là phần bị hướng dẫn sai nhiều nhất. Không ít nơi khuyên lưu sang DXF rồi mở lại, hay đặt lại UCS về World. Những cách ấy hiếm khi đúng nguyên nhân.
Nguyên nhân thật thường nằm ở biến OSOPTIONS. Autodesk công bố biến này mặc định bằng 7, và 7 là tổng của ba giá trị trong bảng dưới. Nghĩa là AutoCAD mặc định bỏ qua bắt điểm ở cả ba chỗ ấy.
| Giá trị | AutoCAD bỏ qua bắt điểm ở |
|---|---|
| 1 | đối tượng hatch |
| 2 | hình có Z âm khi đang dùng dynamic UCS |
| 4 | đầu mút đường gióng của kích thước |
Đây chính là lời giải cho câu hỏi "vì sao không bắt được điểm trên hatch": không phải máy hỏng, mà là thiết lập mặc định. Muốn bắt được thì gõ OSOPTIONS rồi Enter và đặt giá trị mới — trừ đi 1 để bắt được hatch, trừ 4 để bắt được đầu đường gióng, đặt 0 để bắt được cả ba. Chi tiết ở trang OSOPTIONS (System Variable).
Nếu OSOPTIONS đã đúng mà vẫn không bắt được, kiểm theo thứ tự sau:
- F3 có đang bật không. Nút trên thanh trạng thái sáng là bật.
- Chế độ cần dùng đã tích chưa. Muốn bắt trung điểm mà chưa tích Midpoint thì không bao giờ bắt được.
- Có lệnh nào đang hỏi điểm không. Không có lệnh thì không có ký hiệu, đúng như tài liệu Autodesk nói.
- Ô vuông bắt điểm quá nhỏ. Cỡ ô này do biến
APERTUREquyết định, tính bằng pixel, chỉnh ở thẻ Drafting của hộpOPTIONS. Ô quá nhỏ thì phải rê rất sát mới bắt được. - Bật quá nhiều chế độ. Con trỏ nhảy giữa các điểm ứng viên, nhìn như bắt sai.
Truy vết và dò góc: đặt điểm ở giao hai phương
Hai chế độ này đi kèm bắt điểm và làm được việc mà bắt điểm đơn lẻ không làm được.
Dò góc bật bằng F10. Nó vẽ một đường gióng mờ mỗi khi con trỏ đi gần một trong các góc đã khai. Ngầm định chỉ khai bội số của 90 độ, tức ngang và đứng.
Truy vết theo điểm bắt bật bằng F11. Cách dùng là rê chuột qua một điểm bắt rồi dừng lại một chút, không bấm. Một dấu cộng nhỏ hiện lên báo điểm đã được ghi nhớ, và từ đó có đường gióng.
Kết hợp hai thứ trên là cách đặt một điểm ở giao của hai phương mà không cần vẽ đường gióng nào: ghi nhớ điểm giữa cạnh trên, ghi nhớ điểm giữa cạnh trái, rồi rê vào vùng giữa. Giao của hai đường gióng chính là tâm hình.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh bắt điểm trong CAD là lệnh gì?
Gõ OS rồi Enter để mở hộp thiết lập, hoặc bấm F3 để bật tắt nhanh. Bản dòng lệnh là -OSNAP, dùng khi cần khai danh sách chế độ mà không mở hộp.
Tắt bắt điểm trong CAD thế nào?
Bấm F3. Nếu chỉ muốn tắt cho đúng một lần bắt thì giữ Shift, bấm chuột phải và chọn None.
Vì sao không bắt được điểm trên hatch?
Vì biến OSOPTIONS mặc định bằng 7, trong đó giá trị 1 làm AutoCAD bỏ qua hatch. Gõ OSOPTIONS rồi đặt lại giá trị, trừ đi 1 là bắt được.
Bắt điểm bị nhảy lung tung phải làm sao?
Thường do bật quá nhiều chế độ cùng lúc, nhất là Nearest. Tắt bớt, giữ khoảng sáu chế độ hay dùng, còn lại gọi riêng bằng cách gõ ba chữ đầu.
Làm sao biết máy mình đang bật những chế độ nào?
Gõ OSMODE rồi Enter để đọc con số, hoặc gõ -OSNAP để máy in ra danh sách tên chế độ.
Bài viết liên quan
- AutoCAD là gì — cẩm nang cho người làm xây dựng, ba bản và cách học
- Cách vẽ mũi tên trong CAD — chú thích MLEADER, mũi tên đặc và ký hiệu hướng nhìn
- AutoCAD nâng cao gồm những gì — mười kỹ năng nghề sau khi đã thạo lệnh vẽ
- Cách đọc bản vẽ xây dựng — quy ước thể hiện trên mặt bằng và mặt cắt