Hai họa viên cùng nhận một bộ bản vẽ 40 tờ cần sửa tên dự án, đổi khung tên và cập nhật một chi tiết xuất hiện ở 25 tờ. Người thứ nhất mất một ngày rưỡi. Người thứ hai mất 40 phút, vì khung tên là block thuộc tính, chi tiết nằm trong Xref, và cả bộ được quản lý bằng Sheet Set.
Đó là AutoCAD nâng cao: không phải biết thêm lệnh, mà biết tổ chức bản vẽ để việc lặp không phải làm lặp.
Bài này bắt đầu bằng một bài tự kiểm tra để bạn biết mình đang ở mức nào, rồi liệt kê 10 kỹ năng nâng cao trong AutoCAD kèm thời gian mỗi kỹ năng tiết kiệm được. Sau đó đi sâu vào bốn kỹ năng quan trọng nhất, nói về chuẩn bản vẽ của công ty, và trả lời câu hỏi khi nào nên học có hướng dẫn.
Bạn đang ở mức nào: bài tự kiểm tra
Trả lời có hoặc không với 10 câu dưới đây, thành thật.
- Bạn có gõ lệnh tắt thay vì bấm nút cho hầu hết thao tác không?
- Bản vẽ của bạn có bộ layer theo quy ước cố định, và bạn có dùng đúng layer cho từng loại đối tượng không?
- Bạn có vẽ mọi thứ theo kích thước thật trong Model và chỉ đặt tỷ lệ ở Layout không?
- Khung tên của bạn có phải là block có thuộc tính, sửa một lần cho cả bộ không?
- Bạn có dùng block và block động cho đối tượng lặp như cửa, thiết bị, ký hiệu không?
- Bạn có dùng Xref cho bản vẽ nền, ví dụ mặt bằng kiến trúc nằm dưới bản vẽ kết cấu và cơ điện không?
- Bạn có dùng text style và dimension style theo tỷ lệ để chữ và kích thước đúng ở mọi tỷ lệ không?
- Bạn có in được cả bộ bản vẽ nhiều tờ bằng một lệnh, đúng nét và đúng khổ giấy không?
- Khi nhận bản vẽ của người khác, bạn có dọn được nó trong vài phút không?
- Bạn có template riêng, và mọi bản vẽ mới đều bắt đầu từ template đó không?
Dưới 4 câu có: bạn đang ở mức cơ bản, dù có thể đã dùng AutoCAD nhiều năm. Bài Học AutoCAD cho sinh viên xây dựng mô tả các thói quen cần sửa trước.
Từ 4 đến 7 câu có: bạn ở mức giữa, và 10 kỹ năng dưới đây là phần còn thiếu. Từ 8 câu trở lên: bạn đã ở mức chuyên nghiệp, và bước tiếp theo là tự động hóa, nói ở cuối bài.
10 kỹ năng AutoCAD nâng cao kèm thời gian tiết kiệm
Con số tiết kiệm là ước lượng từ các lớp AutoCAD nâng cao của Viện, với người làm bản vẽ xây dựng 6 đến 8 giờ mỗi ngày.
| # | Kỹ năng | Thay cho việc | Tiết kiệm ước tính |
|---|---|---|---|
| 1 | Template chuẩn: layer, style, khung tên, đơn vị | Thiết lập lại từ đầu hoặc chép từ tệp cũ đầy rác mỗi dự án | 1 đến 2 giờ mỗi dự án, và mọi bản vẽ đồng nhất |
| 2 | Block thuộc tính cho khung tên và ký hiệu | Sửa tay từng tờ | 1 giờ mỗi lần đổi thông tin cả bộ |
| 3 | Block động | Hàng chục block riêng cho mỗi kích thước cửa, cột, thiết bị | 30 đến 60 phút mỗi ngày với người vẽ nhiều chi tiết lặp |
| 4 | Xref bản vẽ nền | Sao chép mặt bằng vào từng tệp rồi cập nhật tay khi kiến trúc đổi | Vài giờ mỗi lần kiến trúc sửa, và hết lỗi dùng nhầm bản nền cũ |
| 5 | Layout và viewport nhiều tỷ lệ | Vẽ theo tỷ lệ ngay trong Model, chữ và kích thước sai khi đổi tỷ lệ | Nửa ngày mỗi bộ bản vẽ khi phải đổi tỷ lệ hoặc khổ giấy |
| 6 | Annotative hoặc quy tắc tỷ lệ cho chữ, kích thước, hatch | Tạo nhiều style cho mỗi tỷ lệ rồi dùng lẫn lộn | 30 phút mỗi ngày, và hết bản vẽ chữ to chữ nhỏ |
| 7 | Sheet Set Manager | Mở từng tệp để in, đánh số tờ bằng tay | 1 đến 2 giờ mỗi lần phát hành bộ bản vẽ |
| 8 | Fields và bảng liên kết dữ liệu | Gõ tay bảng thống kê cửa, thiết bị rồi sửa hai nơi khi đổi | 1 giờ mỗi lần cập nhật thống kê |
| 9 | Dọn bản vẽ nhận từ bên ngoài: Purge, Audit, Layer Translator, Overkill | Làm việc trên tệp nặng, lỗi, lẫn layer | 30 phút mỗi tệp nhận về, và hết treo máy |
| 10 | Tùy biến lệnh tắt, macro, tool palette | Lặp chuỗi năm sáu lệnh bằng tay | 20 đến 40 phút mỗi ngày với thao tác lặp |
Cộng lại, người làm đủ 10 kỹ năng thường nhanh gấp đôi người ở mức cơ bản trên cùng một bộ bản vẽ. Quan trọng hơn con số: bản vẽ của họ dùng lại được, sửa được và giao cho người khác được.
Bốn kỹ năng tạo bước nhảy lớn nhất
Trong 10 kỹ năng trên, bốn kỹ năng sau tạo khác biệt rõ nhất, và cũng là bốn thứ người tự học hay hiểu sai.
Block động. Một block có tham số: cửa đi kéo được rộng 700, 800 hay 900; cột chọn tiết diện từ danh sách; ký hiệu lật được. Thay vì 15 block cửa, bạn có một block với 15 trạng thái. Lỗi hay gặp là làm block động quá phức tạp, đủ mọi tùy chọn, rồi không ai dùng nổi. Quy tắc là mỗi block giải quyết một nhóm kích thước, tên rõ ràng.
Layout. Model là nơi vẽ theo kích thước thật; Layout là tờ giấy có khung tên và các viewport nhìn vào Model ở tỷ lệ khác nhau. Một mặt bằng vẽ một lần, hiện ở tờ 1:100 và tờ chi tiết 1:20 mà không phải vẽ lại. Người hiểu Layout không bao giờ phải thu phóng bản vẽ; người không hiểu thì scale cả bản vẽ mỗi lần đổi khổ giấy và làm sai mọi kích thước.
Xref, tức tham chiếu ngoài. Bản vẽ kết cấu tham chiếu tới tệp mặt bằng kiến trúc thay vì chứa một bản sao của nó. Kiến trúc sửa, mở bản vẽ kết cấu là thấy bản mới. Trong dự án nhiều bộ môn, đây là cách duy nhất để mọi người làm trên cùng một nền, và nó cũng là tiền thân của cách liên kết mô hình trong Revit, nói kỹ trong bài Revit là gì?. Lỗi hay gặp là để đường dẫn tuyệt đối nên chuyển máy là mất Xref; cách đúng là đường dẫn tương đối cộng cấu trúc thư mục cố định.
Sheet Set Manager. Quản lý cả bộ bản vẽ như một dự án: danh sách tờ, số tờ tự động, in hàng loạt, cập nhật khung tên cả bộ bằng một thao tác. Công ty phát hành bản vẽ mỗi tuần mà không dùng Sheet Set thường mất cả buổi cho việc in và đánh số.
Bốn kỹ năng này là nội dung chính của khóa AutoCAD nâng cao 8 buổi tại Viện: thiết lập môi trường bản vẽ, Xref và Layout, các thủ thuật tăng tốc, và thể hiện bản vẽ thi công thực tế. Với lớp tại doanh nghiệp, bài tập làm trên chính hồ sơ của công ty học viên.
Chuẩn bản vẽ công ty
Kỹ năng cá nhân chỉ phát huy khi cả công ty dùng chung một chuẩn. Một bộ chuẩn bản vẽ tối thiểu gồm năm phần.
- Template. Đơn vị, giới hạn, bộ layer với tên, màu, nét và độ dày in. Kèm text style, dimension style, multileader style theo tỷ lệ; khung tên dạng block thuộc tính cho từng khổ giấy; bảng in CTB hoặc STB.
- Quy ước đặt tên. Tệp, layer, block, Layout đặt theo bộ môn, giai đoạn và nội dung. Nếu công ty đang chuyển sang Revit thì nên thống nhất luôn với quy ước đặt tên của dự án BIM.
- Thư viện block. Cửa, thiết bị, ký hiệu, chi tiết điển hình đã kiểm tra, đặt tên, lưu ở một nơi và có người quản lý.
- Cấu trúc thư mục dự án. Để Xref và Sheet Set hoạt động trên mọi máy chứ không chỉ máy người dựng.
- Quy trình kiểm tra trước khi phát hành. Purge, Audit, soát layer, in thử, khóa phiên bản.
Công ty có bộ chuẩn này đào tạo người mới trong một tuần. Công ty không có thì mỗi người một kiểu, và mọi bản vẽ nhận về đều phải dọn lại. Đây cũng là nền để chuyển sang BIM: quy ước layer và đặt tên tốt chuyển thành quy ước phân loại đối tượng trong Revit gần như trực tiếp.
Khi nào nên học có hướng dẫn
Phần lớn 10 kỹ năng trên tự học được từ tài liệu, với một điều kiện: bạn phải biết chúng tồn tại và biết mình đang làm sai ở đâu. Có ba trường hợp nên học có hướng dẫn.
Bạn dùng AutoCAD nhiều năm nhưng bài tự kiểm tra dưới 5 câu có. Thói quen đã thành nếp, và tự sửa rất khó vì cách cũ vẫn ra được bản vẽ. Một khóa ngắn với người chỉ lỗi ngay trên tệp của bạn thường giải quyết trong vài buổi điều mà tự học không làm được trong nhiều tháng.
Công ty cần một chuẩn chung. Xây template, thư viện block và quy ước cho cả phòng kỹ thuật nên làm dưới dạng lớp tại doanh nghiệp, để mọi người cùng học một chuẩn và chuẩn đó được dựng ngay trong khóa.
Bạn chuẩn bị chuyển sang Revit. Hiểu Layout, Xref và block thuộc tính trước khi học Revit làm phần khung nhìn, liên kết mô hình và Family dễ hơn hẳn. Nhưng phải bỏ thói quen vẽ nét, điều mà bài Lộ trình học Revit cho người mới nói kỹ.
Còn nếu bạn đã qua mức 8 trên 10 mà vẫn thấy mình lặp một chuỗi thao tác mỗi ngày, bước tiếp theo không phải học thêm lệnh mà là lập trình trong AutoCAD: viết lệnh riêng để phần mềm làm thay việc lặp đó.
Câu hỏi thường gặp
Học AutoCAD nâng cao mất bao lâu?
Khoảng 8 buổi có hướng dẫn, cộng hai đến ba tuần áp dụng lên bộ bản vẽ thật của chính mình. Kỹ năng không dùng ngay sẽ mất sau một tháng.
AutoCAD nâng cao có cần với người sắp chuyển sang Revit không?
Cần ở mức hiểu Layout, Xref, block thuộc tính và chuẩn bản vẽ, vì hồ sơ trao đổi trong ngành vẫn là tệp DWG và chi tiết hai chiều vẫn xử lý trong CAD. Không cần đi sâu vào block động phức tạp nếu bạn sẽ dựng mô hình bằng Revit.
Block động có khó làm không?
Block động đơn giản với một tham số kéo dài và một danh sách chọn thì học trong một buổi. Block nhiều tham số và ràng buộc cần thực hành, và nên hỏi trước một câu: công ty có thực sự cần không, hay một bộ block thường đặt tên tốt đã đủ.
Phiên bản AutoCAD nào có đủ các tính năng trên?
Mọi phiên bản trong khoảng một thập kỷ gần đây đều có block động, annotative, Sheet Set, Xref và Fields. Khác biệt giữa các phiên bản chủ yếu ở giao diện và tốc độ, không ở các kỹ năng nói trong bài.
AutoCAD LT có dùng được không?
AutoCAD LT có Layout, Xref, block thuộc tính và annotative; các phiên bản LT gần đây cũng đã chèn được block động. Thiếu chủ yếu là phần ba chiều và khả năng lập trình đầy đủ.