Vẽ mặt bằng thì tường nào cũng hai nét. Cách quen thuộc là vẽ một nét rồi OFFSET, nhưng làm vậy mỗi bức tường mất hai lượt và hai lần canh. Lệnh mline trong CAD vẽ cả hai nét trong một lượt, và bề dày thì bạn gõ thẳng vào.
Bài này đo từng tuỳ chọn trên AutoCAD 2027 tại Viện bằng khung bao của chính đối tượng. Muốn học đủ cách dựng mặt bằng, mời bạn xem khóa học AutoCAD xây dựng.
Cách gọi lệnh, và chỗ nó bị giấu kỹ
Đọc thẳng từ tệp giao diện acad.cuix của bản 2027 trên máy, và kết quả giải thích vì sao ít người biết tới bộ lệnh này.
| Lệnh | Lệnh tắt | Ruy băng | Trình đơn cổ điển |
|---|---|---|---|
MLINE | ML | không có | Draw → Multiline |
MLSTYLE | không có | không có | Format → Multiline Style |
MLEDIT | không có | không có | Modify → Object → Multiline |
Cả ba đều không có nút nào trên ruy băng, cũng không có trên thanh công cụ. Giao diện mặc định của AutoCAD ngày nay là ruy băng, nên với người chỉ bấm nút thì bộ lệnh này coi như không tồn tại. Chỉ có MLINE là có lệnh tắt.
Autodesk mô tả nó bằng đúng một câu ở trang MLINE cho bản 2027: "Creates multiple parallel lines".
Gõ ML rồi Enter, dòng đầu tiên máy in ra đã cho biết cả ba thông số đang dùng:
Current settings: Justification = Top, Scale = 300.00, Style = STANDARD
Specify start point or [Justification/Scale/STyle]:Đọc dòng ấy trước khi bấm điểm là tránh được hầu hết rắc rối.
Căn lề: điểm bấm nằm ở mép trên, tim hay mép dưới
Đây là chỗ gây bất ngờ nhất. Bạn bấm hai điểm, nhưng hai nét tường không nhất thiết nằm đối xứng quanh đường bạn vừa bấm.
Chúng tôi vẽ ba multiline bề dày 20 từ ba đường giống hệt nhau, chỉ đổi kiểu căn lề, rồi đo khung bao của từng cái so với đường đã bấm.
| Căn lề | Mép dưới khung bao so với đường bấm | Nghĩa là |
|---|---|---|
Top | thấp hơn 20 | cả hai nét nằm dưới đường bấm |
Zero | thấp hơn 10 | đường bấm là tim |
Bottom | trùng đúng 0 | cả hai nét nằm trên đường bấm |
Ảnh đầu bài chụp đúng ba trường hợp ấy, với đường bấm vẽ màu đỏ cho dễ thấy.
Autodesk giải thích y như vậy. Với Top: "Draws the multiline below the cursor". Với Zero: "Draws the multiline with its origin centered at the cursor". Với Bottom: "Draws the multiline above the cursor".
Trong thực tế vẽ mặt bằng, Zero là lựa chọn hợp lý nhất, vì trục tường trong hồ sơ kết cấu luôn là đường tim. Đặt Top rồi bấm theo lưới trục là cả bức tường lệch đi nửa bề dày.
Tỉ lệ chính là bề dày, không phải hệ số nhân
Chữ "Scale" làm nhiều người tưởng đó là hệ số nhân, nên gõ 1 rồi thấy hai nét dính vào nhau.
Chúng tôi đo bằng khung bao: gõ tỉ lệ 20 thì bề dày ra đúng 20, gõ 40 thì ra đúng 40.
Lý do nằm trong định nghĩa kiểu. Đọc trực tiếp từ từ điển của bản vẽ, kiểu STANDARD có đúng hai nét ở độ lệch +0,5 và −0,5. Hiệu của chúng bằng 1, nên nhân với tỉ lệ bao nhiêu thì hai nét cách nhau đúng bấy nhiêu.
Nói gọn: muốn tường dày 220 thì gõ Scale 220, không phải tính toán gì thêm.
Hai giá trị đặc biệt cũng đã đo:
Tỉ lệ 0 làm khung bao cao đúng 0, tức hai nét chồng lên nhau thành một. Autodesk ghi rõ: "A scale factor of 0 collapses the multiline into a single line".
Tỉ lệ âm vẫn cho bề dày đúng bằng trị tuyệt đối, chúng tôi gõ −20 và đo được 20. Khác biệt là thứ tự hai nét bị đảo, chỉ thấy khi kiểu có hai nét khác màu hay khác kiểu nét.
Lệnh mlstyle: đặt sẵn kiểu tường của riêng bạn
Kiểu STANDARD chỉ có hai nét trơn. Muốn tường ba lớp, hoặc hai nét khác màu, hoặc có tô ruột, thì phải tự khai một kiểu.
Gõ MLSTYLE, hoặc vào Format → Multiline Style. Trong hộp thoại, bấm New, đặt tên, rồi trong phần Elements thêm từng nét kèm độ lệch, màu và kiểu nét của nó.
Ba điều nên nhớ khi khai kiểu.
Thứ nhất, độ lệch nên khai theo hệ quy về 1, tức nét ngoài cùng đặt +0,5 và −0,5 như kiểu chuẩn. Làm vậy thì sau này gõ Scale bằng bề dày thật là xong.
Thứ hai, kiểu mline được lưu trong bản vẽ, không phải trong máy. Gửi bản vẽ đi thì kiểu đi theo, nhưng mở bản vẽ mới thì phải khai lại. Cách mang sang bản vẽ khác là lưu ra tệp .mln bằng nút Save rồi Load ở bản vẽ kia.
Thứ ba, không sửa được kiểu đang có đối tượng dùng. Hộp thoại sẽ khoá phần Elements lại. Muốn sửa thì phải xoá hết multiline dùng kiểu ấy trước, hoặc tạo kiểu mới.
Lệnh mledit: xử lý chỗ hai tường cắt nhau
Vẽ xong mặt bằng, chỗ hai bức tường gặp nhau sẽ thừa nét. Lệnh thường như TRIM không cắt được multiline theo cách bạn muốn, vì máy coi cả cụm là một đối tượng.
Việc này do MLEDIT làm, gọi từ Modify → Object → Multiline. Autodesk tóm tắt nó ở trang -MLEDIT cho bản 2027: "Edits multiline intersections, breaks, and vertices".
Lệnh này có cả bản dòng lệnh, và bản ấy tiện hơn hộp thoại vì bày hết tuỳ chọn ra một dòng. Gõ -MLEDIT, máy hỏi nguyên văn:
Enter mline editing option [CC/OC/MC/CT/OT/MT/CJ/AV/DV/CS/CA/WA]:Mười hai mã ấy chia thành năm nhóm. Ba mã đầu CC, OC, MC dành cho chỗ hai tường cắt nhau kiểu chữ thập, lần lượt là kín, hở và hợp nhất. Ba mã tiếp CT, OT, MT dành cho chỗ cắt hình chữ T, cũng ba kiểu như vậy. CJ nối góc. AV và DV thêm và bớt điểm đỉnh. Ba mã cuối CS, CA, WA cắt một nét, cắt cả cụm, và hàn lại chỗ đã cắt.
Cách dùng giống nhau ở mọi tuỳ chọn: chọn mã, rồi bấm lần lượt vào hai multiline cần xử lý. Thứ tự bấm có ý nghĩa với nhóm chữ T, vì nét nào bấm trước thì nét ấy bị cắt.
Nếu không muốn học bộ này, còn một đường vòng: nổ multiline ra rồi cắt như hình thường. Chúng tôi đo trên máy, gõ X để gọi EXPLODE trên một multiline thì nó vỡ thành các đối tượng LINE rời.
Nhưng nổ ra rồi thì mất hẳn tính chất multiline, sửa bề dày sau này phải kéo từng nét. Cách nối các nét rời thành một đường liền nằm ở bài polyline trong CAD.
Khi nào nên dùng, khi nào nên vẽ cách khác
Lệnh mline trong CAD nhanh thật, nhưng nó không hợp với mọi việc. Ba tình huống dưới đây phân định khá rõ.
Nên dùng khi vẽ mới cả một mặt bằng. Tường cùng bề dày, chạy dài, nhiều đoạn gấp khúc. Đặt kiểu và tỉ lệ một lần rồi vẽ liền mạch, mỗi bức một lượt thay vì hai.
Nên dùng khi bề dày còn có thể đổi. Vì cả cụm là một đối tượng, sửa tỉ lệ trong bảng Properties là cả tuyến tường đổi theo. Vẽ bằng hai nét rời thì phải kéo từng nét.
Không nên dùng khi bản vẽ đã có sẵn và bạn chỉ thêm vài bức. Lúc ấy OFFSET từ nét có sẵn nhanh hơn, và không phải lo chỗ giao nhau. Cũng không nên dùng khi bản vẽ sẽ chuyển qua phần mềm khác, vì multiline là đối tượng riêng của AutoCAD nên nhiều phần mềm đọc ra thành nét rời.
Ba điều nhiều người nói mà máy làm khác
| Điều hay nghe | Máy bản 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
| Scale là hệ số nhân nên cứ để 1 | Scale chính là bề dày. Kiểu chuẩn có hai nét lệch ±0,5 nên Scale 220 cho tường dày đúng 220 |
| Hai nét luôn đối xứng quanh đường bấm | Chỉ khi căn lề Zero. Với Top cả hai nét nằm dưới đường bấm, với Bottom thì nằm trên |
| Mline autocad thì dùng TRIM cắt như thường | Không. Cả cụm là một đối tượng, chỗ giao phải xử lý bằng MLEDIT |
Một lưu ý cuối cho người vẽ mặt bằng bằng mline style tự khai: hãy đặt xong kiểu và tỉ lệ trước khi vẽ bức tường đầu tiên. Đổi giữa chừng thì những bức đã vẽ vẫn giữ thông số cũ. Cách vẽ đường song song bằng các lệnh khác nằm ở bài vẽ đường song song trong CAD.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh tắt của mline là gì?
ML. Hai lệnh đi kèm là MLSTYLE và MLEDIT, cả hai đều không có lệnh tắt và không có nút trên ruy băng.
Gõ bề dày tường thế nào?
Gõ thẳng con số bề dày vào tuỳ chọn Scale. Tường 220 thì gõ 220, vì kiểu chuẩn có hai nét cách nhau đúng một đơn vị.
Vì sao tường bị lệch khỏi lưới trục?
Vì căn lề đang là Top hoặc Bottom. Chọn Justification rồi Zero để đường bấm thành tim tường.
Hai nét dính vào nhau thành một là sao?
Tỉ lệ đang bằng 0. Đo trên máy, khung bao cao đúng 0 khi đặt tỉ lệ ấy.
Cắt chỗ hai tường giao nhau bằng lệnh gì?
Bằng MLEDIT ở Modify → Object → Multiline, chứ không phải TRIM.
Nổ multiline ra thì được gì?
Được các đối tượng LINE rời. Nhưng nổ xong là mất tính chất multiline, không sửa bề dày một lượt được nữa.