Hai nét song song trong CAD là thứ bạn vẽ nhiều nhất trong một bản vẽ nhà. Mỗi bức tường là hai nét song song, mỗi lớp vữa, mỗi đường bao trong của mặt bằng cũng vậy.
Hầu hết hướng dẫn chỉ nêu đúng một lệnh rồi dừng. Bài này gom bốn đường làm, nói rõ cái nào hợp lúc nào, và dành một mục cho chỗ hay tắc nhất mà không trang nào giải thích đến nơi. Muốn học trọn khâu dựng hình và triển khai hồ sơ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Chọn đường nào để vẽ nét song song trong CAD
Bốn đường dưới đây cùng cho ra nét song song. Chúng khác nhau ở chỗ bạn đã biết sẵn cái gì.
| Đường làm | Dùng khi | Gõ |
|---|---|---|
OFFSET | Đã có nét gốc, đã biết khoảng cách | O |
MLINE | Cần hai nét trở lên cùng một lúc | ML |
Bắt điểm Parallel | Chưa biết góc của nét gốc | F3 rồi tích ô |
XLINE nhánh Offset | Cần một đường gióng dài vô tận | XL rồi O |
Trong bốn thứ ấy chỉ OFFSET nhớ khoảng cách vừa dùng. Ba cái còn lại hỏi lại từ đầu mỗi lần gọi.
Lệnh offset trong CAD: dòng nhắc thật và ba tuỳ chọn
Trang OFFSET của Autodesk mô tả lệnh này một câu gọn: "Creates concentric circles, parallel lines, and parallel curves" — tạo đường tròn đồng tâm, đường thẳng song song và đường cong song song. Nét mới luôn giữ nguyên loại của nét gốc.
Gọi lệnh xong, việc đầu tiên máy làm là in ra trạng thái ba thiết lập đang có hiệu lực. Đọc dòng ấy trước khi làm gì thì đỡ mất công về sau.
Current settings: Erase source=No Layer=Source OFFSETGAPTYPE=0
Specify offset distance or [Through/Erase/Layer] <Through>:
Sau khi nhận khoảng cách, lệnh hỏi đi hỏi lại đúng hai câu. Chọn nét nào, rồi đặt nét mới về phía nào.
Select object to offset or [Exit/Undo] <Exit>:
Specify point on side to offset or [Exit/Multiple/Undo] <Exit>:
Những dòng trên chép nguyên văn từ màn hình AutoCAD 2027 tại Viện.
Ba chữ trong ngoặc vuông ở dòng thứ hai là ba việc khác hẳn nhau:
- Through bỏ qua chuyện nhập số. Bạn chỉ nét, rồi chỉ một điểm, nét mới đi qua đúng điểm đó. Autodesk kèm một lời dặn ít người biết: nên chỉ điểm ấy gần giữa một đoạn, đừng chỉ gần góc.
- Erase xoá nét gốc sau khi tạo nét mới, hợp khi bạn chỉ cần dời một đường vào trong.
- Layer quyết định nét mới nằm ở lớp của nét gốc hay lớp đang hiện hành. Thấy
Layer=Currentmà đang vẽ tường thì đổi vềSourcengay, nếu không nét tường mới rơi hết về lớp hiện hành.
Để ý số mặc định ở dòng thứ hai trong đoạn trên là chữ <Through> chứ không phải một con số. Đó là vì biến OFFSETDIST đang mang trị âm. Autodesk ghi rõ: trị nhỏ hơn 0 nghĩa là lệnh đi theo lối chỉ điểm, trị từ 0 trở lên mới là khoảng cách mặc định. Dùng Through một lần là biến ấy về âm, và lần sau AutoCAD trông như đã "quên" khoảng cách cũ. Gõ một số dương là xong.
Vẽ đường song song trong CAD nhiều lớp cách đều bằng Multiple
Không có chỗ nào trong lệnh cho phép khai số lượng bản sao. Thứ làm được việc đó là tuỳ chọn Multiple, và nó chỉ hiện ra sau khi bạn đã chọn nét.
Gõ M ở dòng nhắc thứ ba thì mỗi lần bấm chuột là thêm một nét nữa. Điểm ít người để ý: nét thứ hai đo từ nét thứ nhất chứ không đo từ nét gốc, nên bốn lần bấm với khoảng cách 100 cho bốn nét cách gốc lần lượt 100, 200, 300 và 400.
Lệnh tự lặp cho tiện: chọn xong một nét là nó hỏi tiếp nét khác. Autodesk nói thẳng "The OFFSET command repeats for convenience. To exit the command, press Enter" — muốn thoát thì nhấn Enter suông.
Đường thẳng song song trong CAD khi chưa biết góc: bắt điểm Parallel
Đây là cách gần như không hướng dẫn tiếng Việt nào nhắc, mà lại đúng việc khi bạn cần một nét mới song song với một nét có sẵn nhưng không biết nét cũ nghiêng bao nhiêu.
Gõ OSNAP để mở hộp trên rồi tích ô Parallel ở cuối cột phải. Cách dùng khác hẳn mọi chế độ bắt điểm khác, và tài liệu Autodesk mô tả đúng ba bước:
- Gọi
LINEvà bấm điểm đầu trước đã. Chưa có điểm đầu thì chế độ này không chạy. - Rê con trỏ qua nét cũ rồi dừng lại một nhịp cho phần mềm bắt lấy góc của nó.
- Rê ngược về phía nét đang vẽ. Khi hướng trùng với nét cũ, một đường gióng hiện ra và bạn bấm điểm thứ hai trên đó.
Có một điều kiện dễ quên: phải tắt ORTHO. Tài liệu ghi rõ điều này, và bám dò theo điểm cùng bước góc cực cũng tự tắt trong lúc chế độ Parallel làm việc. Chế độ này nhận cả đoạn thẳng, đoạn đa tuyến, tia và đường dựng hình. Các chế độ bắt điểm còn lại nằm ở bài bắt điểm trong CAD.
Lệnh song song trong CAD cho tường hai nét: MLINE
Khi thứ bạn cần là hai nét cùng lúc chứ không phải một nét thêm vào, MLINE làm gọn hơn. Trang MLINE gọi nó bằng đúng một câu: "Creates multiple parallel lines".
Kiểu ngầm định STANDARD khai hai nét ở 0.5 và -0.5, tức cách nhau đúng 1 đơn vị. Hệ số Scale nhân với con số ấy, nên Scale 200 cho tường dày 200. Lựa chọn Justification quyết định điểm bạn bấm nằm ở nét trên, ở tim hay ở nét dưới; chọn Zero để vẽ theo tim tường.
Ba thiết lập này nằm trong ba biến CMLSCALE, CMLJUST và CMLSTYLE, đặt một lần là các lần sau giữ nguyên. Trên bản vẽ mới chúng lần lượt là 20, 0 và STANDARD.
Hai chi tiết đáng nhớ mà Autodesk nêu và OFFSET không có: hệ số âm lật thứ tự các nét, còn hệ số 0 bóp cả cụm thành một nét duy nhất. So với OFFSET vốn từ chối thẳng mọi số không dương, đây là khác biệt thật chứ không phải chuyện nhỏ.
Đổi lại, đa tuyến khó sửa hơn nét rời. Hai đa tuyến giao nhau không tự cắt, phải dùng MLEDIT. Vẽ nhà nhiều cửa và nhiều ống kỹ thuật thì nét rời sửa bằng TRIM và FILLET vẫn nhanh hơn.
Lỗi không offset được trong CAD: ba câu báo và nghĩa thật
Phần này chúng tôi đo trên chính AutoCAD 2027 chứ không chép lại từ đâu, vì các bài đang xếp đầu bảng tìm kiếm đều trả lời chung chung.
Gõ 0 hoặc một số âm làm khoảng cách thì máy trả lời ngay tại dòng hỏi khoảng cách.
Specify offset distance or [Through/Erase/Layer] <100.0000>: -50
Value must be positive and nonzero.
Nghĩa là khoảng cách chỉ mang độ lớn. Phía nào là do điểm bấm quyết định, không do dấu của con số. Đây là chỗ bác bỏ hẳn lời khuyên "nhập số âm để tạo bản sao ở phía bên kia" vẫn lan truyền lâu nay.
Câu thứ hai khó hơn, vì một câu dùng cho hai nguyên nhân khác hẳn nhau. Chúng tôi thử bốn đối tượng khác nhau. Chỗ câu báo hiện ra chính là thứ phân biệt hai nguyên nhân.
| Chọn phải | Máy báo | Hiện ra lúc nào |
|---|---|---|
| Một dòng chữ | Cannot offset that object. | Ngay sau khi bấm chọn, chưa hỏi phía |
| Một mặt cắt tô | Cannot offset that object. | Ngay sau khi bấm chọn, chưa hỏi phía |
| Đường tròn bán kính 100, đẩy vào trong 200 | Cannot offset that object. | Chỉ hiện sau khi đã chỉ phía |
Hai hàng đầu là chuyện loại đối tượng: chữ, mặt cắt tô và khối không nhận lệnh này, phải đổi đối tượng chứ đừng đổi con số. Hàng cuối thì loại đối tượng hoàn toàn hợp lệ, chỉ là kết quả sẽ không tồn tại: đường tròn bán kính 100 mà đẩy vào trong 200 thì chẳng còn đường tròn nào để vẽ. Muốn sửa thì giảm con số, không phải đổi nét.
Cách phân biệt ấy tiết kiệm thời gian thật. Thấy câu báo hiện ra khi chưa kịp chỉ phía thì khỏi ngồi thử các con số khác.
OFFSETGAPTYPE quyết định góc ngoài nối kiểu gì
Đẩy một đường gãy ra phía ngoài thì ở mỗi góc lồi hở ra một khe, vì hai cạnh mới không còn chạm nhau. Biến OFFSETGAPTYPE quyết định lấp khe đó.
Trị 0 kéo dài hai cạnh cho gặp nhau, cho góc nhọn như hình gốc. Trị 1 bo cung với bán kính đúng bằng khoảng cách offset. Trị 2 vát một đoạn thẳng. Trên máy tại Viện biến này đang là 0, đúng trị ngầm định.
Có một điểm dễ hiểu nhầm. Trang OFFSETGAPTYPE ghi biến này cất ở Registry, tức theo máy chứ không theo tệp. Nghĩa là nó không đi kèm bản vẽ khi bạn gửi tệp cho người khác, và ngược lại một tệp người khác gửi cũng không mang theo cách đặt của họ.
Khi đẩy vào phía trong thì lại là chuyện khác. Mục About Offsetting Objects nói rõ đa tuyến và spline bị cắt bớt tự động nếu khoảng cách lớn hơn mức hình chứa nổi, và đoạn đa tuyến có thể bị xoá hẳn. Hệ quả rất thực dụng: dựng lớp vữa hay đường bao trong của một mặt bằng thì phải soi lại các chỗ hẹp, vì chi tiết nào mỏng hơn hai lần khoảng cách offset sẽ biến mất mà bản vẽ vẫn trông bình thường.
Bốn điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế trên bản 2027 |
|---|---|
| Nhập số âm để tạo nét ở phía bên kia | Máy trả lời Value must be positive and nonzero. Muốn phía bên kia thì chọn lại nét rồi bấm sang phía đó |
| Nhập số lượng để tạo nhiều nét cùng lúc | Không có dòng nhắc nào hỏi số lượng. Việc đó là của tuỳ chọn Multiple |
| Có một lệnh tên "Double Offset" tạo nét cả hai phía | Gõ DOUBLEOFFSET vào dòng lệnh thì AutoCAD trả Unknown command. Đó là tên một tệp LISP bên ngoài, không phải lệnh |
Đa tuyến hở phải PEDIT thành hình kín trước khi offset | Đa tuyến hở offset bình thường, không cần đổi gì |
Hai dòng cuối bảng đáng nói thêm. Chúng tôi gõ thử DOUBLEOFFSET và DOFFSET trên AutoCAD 2027 bản đầy đủ kèm Express Tools, cả hai đều trả Unknown command, trong cùng lượt đo có kèm một tên bịa đặt để làm đối chứng. Một bài đang xếp trang đầu tìm kiếm gọi nó là "lệnh Double Offset", và người đọc sẽ ngồi gõ mãi mà không ra gì.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh offset trong CAD gọi bằng phím tắt nào?
Chữ O rồi Enter. Nút tương ứng nằm ở bảng Modify của thẻ Home.
Offset xong rồi mà sao không thấy nét mới đâu?
Thường là nét mới rơi vào lớp đang bị tắt. Xem dòng trạng thái đầu lệnh: Layer=Current nghĩa là nét mới theo lớp hiện hành chứ không theo lớp nét gốc.
Offset một đường elip thì ra cái gì?
Ra một spline chứ không ra elip, vì đường cách đều một elip về mặt toán học không còn là elip. Chi tiết nằm ở bài vẽ hình elip trong CAD.
Offset khác gì với phóng to thu nhỏ?
Khác hẳn. SCALE nhân toạ độ với một hệ số nên hình mới luôn đồng dạng hình cũ. OFFSET dịch từng cạnh đi một khoảng bằng nhau, nên cạnh ngắn có thể bị hai cạnh bên nuốt mất và hình đổi dáng.
Vẽ hai đường thẳng song song trong CAD nhanh nhất bằng cách nào?
Vẽ một nét rồi OFFSET một lần là xong hai nét. Nếu còn phải vẽ hàng chục bức tường cùng bề dày thì đặt một kiểu MLINE rồi vẽ thẳng bằng nó.
Có cách nào bắt hai nét luôn song song về sau không?
Có, đó là ràng buộc hình học Parallel của GEOMCONSTRAINT. Nó không chỉ vẽ một lần mà giữ quan hệ ấy mãi, sửa nét này thì nét kia tự theo.