Vẽ hình elip trong CAD là việc của lệnh ELLIPSE, gõ tắt là EL. Trong bản vẽ nhà, elip là bồn tắm, chậu rửa, bàn ăn và miệng ống cắt xiên.
Lệnh này dễ gọi, nhưng có hai chỗ khiến người vẽ mất thời gian mà ít tài liệu nói tới. Một là có biến đổi hẳn loại đối tượng lệnh sinh ra. Hai là elip không có bán kính, nên một loạt lệnh quen thuộc từ chối nó. Muốn học trọn khâu dựng hình và triển khai hồ sơ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Lệnh vẽ elip trong CAD: ba dòng nhắc, bốn lựa chọn
Nút lệnh nằm trong menu xổ cạnh nút Arc ở bảng Draw. Gõ EL rồi Enter thì nhanh hơn.
Elip định bởi hai trục vuông góc, nên lệnh hỏi ba lần.
| Dòng nhắc | Lệnh đang hỏi gì |
|---|---|
Specify axis endpoint of ellipse or [Arc/Center]: | Một đầu trục thứ nhất, hoặc gõ A / C |
Specify other endpoint of axis: | Đầu kia của trục thứ nhất |
Specify distance to other axis or [Rotation]: | Nửa trục còn lại, tính từ tâm |
Dòng thứ ba là chỗ hay hiểu sai nhất. Nó hỏi khoảng cách từ tâm ra mép, tức nửa trục, chứ không phải cả trục. Bồn tắm rộng 750 thì con số phải gõ là 375.
Bốn lựa chọn của lệnh, kèm việc của từng cái:
| Lựa chọn | Việc |
|---|---|
| Ngầm định | Hai đầu trục thứ nhất, rồi nửa trục kia |
Center | Bắt đầu từ tâm, rồi một đầu trục, rồi nửa trục kia |
Arc | Cung elip. Dựng xong elip rồi cắt bằng góc đầu và góc cuối |
Rotation | Thay nửa trục kia bằng góc nghiêng của một đường tròn quay quanh trục thứ nhất |
Vẽ hình elip trong CAD: bồn tắm 1700 nhân 750
Đây là elip hay phải vẽ nhất trong bản vẽ nhà. Làm theo ba bước:
- Gõ
ELrồi Enter. Chỉ một đầu trục dài, bắt vào mép trong tường. - Gõ
@1700,0rồi Enter. Đó là đầu kia của trục dài. - Gõ
375rồi Enter. Elip hiện ra, tâm nằm giữa hai điểm vừa chỉ.
Bước ba là 750 chia hai. Gõ thẳng 750 thì được một bồn tắm rộng 1500, tức gấp đôi thứ mình cần.
Muốn bắt đúng vào mép tường thì phải bật bắt điểm, xem bài Bắt điểm trong CAD.
Cách vẽ hình elip trong CAD bằng tâm và bằng góc nghiêng
Hai lựa chọn còn lại ít dùng hơn nhưng mỗi cái giải một bài toán riêng.
Bắt đầu từ tâm. Gõ EL, gõ C, chỉ tâm, rồi chỉ một đầu trục, rồi cho nửa trục kia. Cách này hợp khi đã biết tâm mà chưa biết mép, ví dụ chậu rửa đặt đúng giữa mặt bàn.
Cho góc nghiêng thay vì nửa trục. Gõ R ở dòng nhắc thứ ba, lệnh hỏi một góc. Hình dung một đường tròn đang quay quanh trục thứ nhất: quay 0 độ thì nó vẫn là đường tròn, càng quay nhiều thì hình càng dẹt.
Tài liệu lệnh nói rõ giới hạn của góc ấy, và đây là con số đáng nhớ:
| Góc gõ vào | Kết quả |
|---|---|
0 | Ra một đường tròn |
0 tới 89,4 | Càng lớn càng dẹt |
89,4 tới 90,6 | Không nhận, vì elip sẽ thành một đường thẳng |
Chi tiết ở trang ELLIPSE (Command) của Autodesk.
Một biến đổi hẳn thứ lệnh vẽ ra
Đây là chỗ nhiều người gặp mà không hiểu vì sao: cùng một bản AutoCAD, máy này vẽ ra elip, máy kia vẽ ra polyline. Nguyên nhân là biến PELLIPSE.
Biến này là số nguyên, ngầm định 0, và lưu theo bản vẽ chứ không theo máy. Nhận bản vẽ của người khác là nhận luôn giá trị của họ.
| Giá trị | Lệnh sinh ra |
|---|---|
0 | Một đối tượng elip thật |
1 | Một polyline ghép từ các đoạn cung |
Dấu hiệu nhận ra ngay: đặt PELLIPSE bằng 1 thì lựa chọn Arc biến mất khỏi dòng nhắc, vì polyline không có khái niệm cung elip. Thấy dòng nhắc thiếu Arc thì không phải bản cài lỗi — gõ PELLIPSE rồi 0 là trở lại.
Bù lại, elip dạng polyline sửa được bằng PEDIT và OFFSET được như mọi polyline khác. Xem trang PELLIPSE (System Variable).
Elip không có bán kính, và ba hệ quả
Đường tròn có một bán kính. Elip có hai nửa trục khác nhau, nên mọi lệnh cần một con số bán kính đều từ chối nó. Ba hệ quả thực tế:
Không OFFSET được thành elip đồng dạng. Đường song song của một elip, xét về hình học, không còn là elip nữa. Lệnh vẫn chạy nhưng cho ra nét khác loại. Muốn một elip đồng dạng thì COPY rồi SCALE, không dùng OFFSET.
Không ghi được đường kính. DIMDIAMETER đòi đường tròn hoặc cung. Elip phải ghi bằng hai kích thước thẳng, một cho mỗi trục, và đó cũng là cách hồ sơ thật ghi bồn tắm.
Nhưng đọc được diện tích. Chọn elip rồi mở bảng Properties bằng Ctrl và 1: ô diện tích và ô chu vi đọc được ngay, không phải gọi lệnh đo nào.
Nguyên tắc chọn lệnh từ đó: vật tròn thật thì vẽ bằng CIRCLE, chỉ vật thật sự dẹt mới dùng ELLIPSE. Vẽ một cột tròn bằng elip là tự bỏ mất khả năng ghi đường kính và offset.
Đo và ghi kích thước elip
Vẽ xong thì phải ghi số lên hồ sơ, và elip không có lệnh ghi riêng nào. Ba cách đọc số:
- Bảng Properties (
Ctrlvà1): đọc được diện tích, chu vi, và cả hai bán trục. - Lệnh
LIST, gõ tắtLI: mở cửa sổ văn bản in ra loại đối tượng và các thông số. Đây cũng là cách kiểm nhanh xem nét mình đang có là elip thật hay polyline. - Ghi kích thước: dùng
DIMLINEARhai lần, một cho trục lớn một cho trục nhỏ. Bắt vào hai đầu trục thì cần bật bắt điểm, vì elip có điểm bắt ở bốn đỉnh trục.
Cách phân biệt dây cung, chiều dài cung và bán kính trên nét cong nằm ở bài Đo cung tròn trong CAD.
Elip trong AutoCAD khi vẽ hình chiếu trục đo
Đây là chỗ elip xuất hiện mà nhiều người không ngờ. Một đường tròn nằm trên mặt vật thể, khi chiếu trục đo, không còn là đường tròn mà thành elip.
Vẽ elip ấy bằng tay thì rất khổ. AutoCAD có một lựa chọn riêng, nhưng nó chỉ hiện ra khi chế độ trục đo đang bật. So hai dòng nhắc của cùng một lệnh sẽ thấy ngay.
| Trạng thái | Dòng nhắc |
|---|---|
| Chế độ trục đo tắt | Specify axis endpoint of ellipse or [Arc/Center]: |
| Chế độ trục đo bật | Specify axis endpoint of ellipse or [Arc/Center/Isocircle]: |
Autodesk ghi rõ điều kiện ấy: "The Isocircle option is available only when an isometric plane is active", ở trang About 2D Isometric Drawing.
Bật chế độ bằng lệnh ISODRAFT, chọn một trong ba mặt phẳng Left, Top hoặc Right. Lệnh này không có lựa chọn nào tên là Off: muốn tắt thì chọn Orthographic. Nó cũng thay hẳn lệnh ISOPLANE cũ.
Bốn bước vẽ:
- Gọi
ISODRAFT, chọn đúng mặt phẳng chứa đường tròn. - Gọi
EL, gõIđể chọnIsocircle. - Chỉ tâm đường tròn.
- Nhập bán kính thật của đường tròn, không phải bán kính elip.
Elip ấy to bằng bao nhiêu thì đo được bằng con số. Vẽ thử một isocircle bán kính 700 rồi đọc lại đối tượng vừa sinh ra:
| Đo được | Giá trị |
|---|---|
| Loại đối tượng | Elip, không phải đường tròn |
| Nửa trục lớn | 857,32 đơn vị, tức 1,2247 lần bán kính |
| Nửa trục nhỏ | 494,97 đơn vị, tức 0,7071 lần bán kính |
| Tỷ số hai trục | 1,7321 |
Ba con số ấy không lẻ ngẫu nhiên. 1,2247 là căn của một phẩy năm, 0,7071 là một chia căn hai, và 1,7321 là căn ba. Vậy trục lớn luôn dài gấp căn ba lần trục nhỏ, ở cả ba mặt phẳng.
Nhớ con số căn ba là đủ để kiểm bằng mắt: elip nào trên hình trục đo mà trông gần tròn quá hoặc dẹt quá thì chắc chắn không phải do Isocircle vẽ ra.
Chọn sai mặt phẳng thì elip vẫn vẽ ra, nhưng nằm nghiêng sai hướng. Lỗi này nhìn thoáng qua khó thấy, nên trước khi gọi lệnh hãy nhìn con trỏ một lần. Bấm F5 để chuyển nhanh giữa ba mặt phẳng.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh vẽ hình elip trong CAD là lệnh gì?
Lệnh ELLIPSE, gõ tắt EL. Nút lệnh nằm trong menu xổ cạnh nút Arc ở bảng Draw của thẻ Home.
Vì sao elip vẽ ra to gấp đôi thứ mình cần?
Vì dòng nhắc thứ ba hỏi nửa trục tính từ tâm, không phải cả trục. Bồn tắm rộng 750 thì gõ 375.
Vì sao dòng nhắc của tôi không có lựa chọn Arc?
Biến PELLIPSE đang bằng 1, nên lệnh sinh ra polyline chứ không phải elip thật. Gõ PELLIPSE rồi 0 là trở lại.
OFFSET elip không ra elip, phải làm sao?
Đường song song của elip không còn là elip nên lệnh cho ra nét khác loại. Muốn một elip đồng dạng thì COPY rồi SCALE.
Ghi đường kính cho elip thế nào?
Không ghi được, vì elip không có bán kính. Ghi bằng hai kích thước thẳng, một cho trục lớn và một cho trục nhỏ.
Vẽ đường tròn trên hình chiếu trục đo bằng gì?
Bật ISODRAFT, chọn mặt phẳng, rồi gọi EL và chọn Isocircle. Nhập bán kính thật của đường tròn; lệnh tự tính hai trục elip.
Bài viết liên quan
- Vẽ hình chữ nhật trong CAD — lệnh REC, tám lựa chọn và bẫy thiết lập có nhớ
- Vẽ cung tròn trong CAD — mười một cách dựng cung và bẫy bán kính
- Đo cung tròn trong CAD — phân biệt dây cung, chiều dài cung và bán kính
- AutoCAD là gì — cẩm nang cho người làm xây dựng, ba bản và cách học