Fillet trong CAD là lệnh bo tròn góc, gõ tắt F. Nó thay đỉnh của một góc bằng một cung tròn, và Autodesk mô tả lệnh này là "Rounds or fillets the edges of two 2D objects or the adjacent faces of a 3D solid".
Lệnh chỉ cần một con số là bán kính, nên trông đơn giản hơn hẳn lệnh vát góc. Nhưng chính vì đơn giản mà nó có mấy nếp riêng làm người vẽ mất thời gian: bán kính có nhớ giữa các lần gọi, bán kính 0 lại là cách dùng hay nhất, và hai đoạn song song thì lệnh bỏ qua bán kính. Muốn học trọn khâu dựng hình và triển khai hồ sơ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Lệnh fillet trong CAD: dòng nhắc và năm lựa chọn
Nút lệnh nằm ở bảng Modify của thẻ Home. Gõ F rồi Enter thì nhanh hơn.
Dòng đầu của lệnh luôn báo chế độ cắt và bán kính đang nhớ, rồi mới hỏi hai đối tượng. Ba dòng ấy như sau.
| Dòng lệnh in ra | Lệnh đang nói gì |
|---|---|
Current settings: Mode = TRIM, Radius = 0.0000 | Chế độ cắt đang bật, và bán kính đang nhớ bằng 0 |
Select first object or [Undo/Polyline/Radius/Trim/Multiple]: | Chọn đối tượng thứ nhất, hoặc gõ chữ hoa trong ngoặc để vào một lựa chọn |
Select second object or shift-select to apply corner or [Radius]: | Chọn đối tượng thứ hai. Giữ Shift ở bước này là bo bằng 0 cho riêng lần ấy |
Năm lựa chọn của lệnh, kèm việc của từng cái:
| Lựa chọn | Việc |
|---|---|
Undo | Lùi lại thao tác vừa rồi mà không thoát lệnh |
Polyline | Bo mọi đỉnh của một đường đa tuyến hai chiều, chỗ hai đoạn thẳng gặp nhau |
Radius | Đặt bán kính cho những lần bo sau; đổi số này không ảnh hưởng cung đã bo rồi |
Trim | Quyết định hai cạnh có bị cắt cho khớp hai đầu cung hay không |
Multiple | Bo nhiều góc liên tiếp mà không phải gọi lại lệnh |
Trang FILLET của Autodesk mô tả đủ năm lựa chọn này.
Lệnh không chỉ làm việc với nét hai chiều. Chính câu mô tả của Autodesk nhắc tới cả "the adjacent faces of a 3D solid". Với khối đặc thì bán kính mặc định nằm ở một biến khác là FILLETRAD3D, và Autodesk ghi biến ấy giữ bán kính cho cung bo "created with the FILLETEDGE and SURFFILLET commands".
Bo góc trong CAD: bán kính có nhớ, và biến FILLETRAD
Đây là nếp làm nhiều người tưởng lệnh hỏng. Đặt bán kính 400 một lần thì mọi lần bo sau đó đều dùng 400, cho tới khi đặt lại.
Bán kính ấy nằm ở biến FILLETRAD. Autodesk ghi biến này "Stores the current fillet radius for 2D objects", kiểu Real, giá trị đầu 0.0000, và lưu theo bản vẽ. Trang biến còn nói rõ: "If you use the FILLET command to change the radius of a 2D fillet, the value of this system variable changes to match".
Lưu theo bản vẽ nghĩa là con số đi theo tệp. Mở lại bản vẽ hôm sau, bán kính vẫn đúng số đã đặt hôm trước; còn mở một bản vẽ khác thì lại là số của bản vẽ ấy. Cách tự vệ gọn nhất là đọc dòng đầu của lệnh trước khi bấm, vì nó luôn nhắc con số đang có.
Bán kính 0: cách dọn góc tường nhanh nhất
Bán kính ngầm định là 0, và đó lại là cách dùng hay nhất của lệnh này. Bo góc với bán kính 0 không vẽ cung nào cả; lệnh kéo hai đoạn cho gặp nhau đúng một điểm rồi cắt bỏ phần thừa.
Autodesk xác nhận cách dùng này bằng một câu gọn: "A radius value of zero can be used to create a sharp corner". Bản vẽ nhà có hàng chục góc tường chưa khít thì đây là công cụ dọn nhanh nhất, nhanh hơn cả cắt rồi kéo dài bằng hai lệnh riêng.
Không muốn đổi con số đang đặt thì có lối tắt. Dòng nhắc thứ hai ghi shift-select to apply corner, nghĩa là giữ Shift khi chọn đối tượng thứ hai thì lệnh bo bằng 0 cho riêng lần ấy, dù bán kính đang đặt là bao nhiêu. Autodesk mô tả mẹo này là "hold down the Shift key before selecting the second object or line segment of a 2D polyline to extend or trim the selected objects to form a sharp corner".
Hai đoạn song song thì bán kính bị bỏ qua
Đây là một nếp riêng của lệnh, và nó không có trong tài liệu lệnh của Autodesk nên đáng ghi lại như một điều quan sát được.
Chọn hai đoạn thẳng song song thì lệnh không báo lỗi, cũng không dùng bán kính đang đặt. Nó nối hai đoạn bằng một nửa đường tròn, bán kính đúng bằng nửa khoảng cách giữa hai đoạn.
Nếp ấy dùng được chứ không phải chỉ để tránh. Muốn bịt đầu một đường ống vẽ bằng hai nét song song thì gọi F, chỉ hai nét, xong. Không phải đo khoảng cách, không phải chia đôi, và bán kính đang đặt là bao nhiêu cũng không sao.
Bo cả bốn góc và bo nhiều góc liên tiếp
Lựa chọn Polyline bo mọi đỉnh của một đường đa tuyến trong một lần bấm. Gõ P rồi bấm một cạnh bất kỳ, và lệnh báo lại số góc đã bo, ví dụ 4 lines were filleted.
Hình chữ nhật vẽ bằng RECTANG là một đường đa tuyến nên dùng được ngay. Bốn đoạn thẳng rời vẽ bằng LINE thì không, phải gom lại bằng JOIN trước.
Nét gấp khúc nhiều đoạn rời thì dùng Multiple. Không có nó thì cứ bo xong một góc là lệnh kết thúc, phải gõ lại từ đầu cho góc tiếp theo.
Vì sao không bo góc được
Nhánh này có người tìm thật, và không tài liệu tiếng Việt nào em đọc có mục dành riêng cho nó.
Hai nguyên nhân đầu là hay gặp nhất. Bán kính còn nhớ số cũ thì gõ R rồi đặt lại. Hai đoạn song song thì lệnh vẫn chạy nhưng cho nửa đường tròn, không phải lỗi.
Nguyên nhân thứ ba đáng nhớ vì nó im lặng: đối tượng nằm trên layer đã khóa thì lệnh sửa không đụng tới được. Dòng lệnh có in ra điều ấy, nhưng người vẽ hay bỏ qua vì mắt chỉ nhìn vào hình.
Còn chế độ No trim thì cung bo vẫn được thêm vào, chỉ là hai cạnh cũ giữ nguyên nên trông như lệnh chạy hỏng. Gõ T rồi chọn Trim là trở lại bình thường. Giá trị nằm ở biến TRIMMODE, và Autodesk ghi rõ "The current value is stored in the TRIMMODE system variable". Biến ấy dùng chung với lệnh CHAMFER, nên đặt No trim ở một lệnh thì lệnh kia cũng thôi cắt.
Fillet và chamfer: chọn cái nào
Hai lệnh là cặp anh em, cùng nằm trên một menu và có dòng nhắc gần giống nhau.
FILLET | CHAMFER | |
|---|---|---|
| Gõ tắt | F | CHA |
| Thay đỉnh góc bằng | Một cung tròn | Một đoạn thẳng |
| Khai bằng | Một bán kính | Hai khoảng, hoặc một khoảng và một góc |
| Biến nhớ con số | FILLETRAD, lưu theo bản vẽ | Chế độ nằm ở CHAMMODE, không lưu |
| Biến nhớ chế độ cắt | TRIMMODE | TRIMMODE, dùng chung |
| Giá trị 0 | Dọn góc nhọn | Dọn góc nhọn |
Chi tiết về lệnh vát góc nằm ở bài chamfer trong CAD. Chọn cái nào là chuyện quy ước thể hiện: góc bồn hoa, mép sàn và chi tiết đúc thì bo tròn, còn mép bậc và mũi cầu thang thường vát.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh bo tròn góc trong CAD là lệnh gì?
Lệnh FILLET, gõ tắt F. Nút lệnh nằm ở bảng Modify của thẻ Home.
Vì sao bo ra góc tròn mà tôi muốn góc nhọn?
Bán kính còn nhớ từ lần trước. Gõ R rồi đặt về 0, hoặc giữ Shift khi chọn đối tượng thứ hai để bo bằng 0 cho riêng lần ấy.
Bo cả bốn góc hình chữ nhật một lượt bằng cách nào?
Gõ F, gõ P, rồi bấm một cạnh bất kỳ. Hình phải là một đường đa tuyến; bốn đoạn rời thì gom bằng JOIN trước.
Chọn hai đoạn song song thì sao?
Lệnh không báo lỗi nhưng bỏ qua bán kính đang đặt. Nó nối hai đoạn bằng nửa đường tròn, bán kính bằng nửa khoảng cách giữa chúng.
Vì sao bo xong hai cạnh cũ vẫn còn?
Lệnh đang ở chế độ No trim. Gõ T rồi chọn Trim. Giá trị nằm ở biến TRIMMODE, dùng chung với lệnh CHAMFER.
Bán kính bo lưu ở đâu?
Ở biến FILLETRAD, và nó lưu theo bản vẽ chứ không theo máy. Mở bản vẽ khác thì lại là con số của bản vẽ ấy.
Bài viết liên quan
- Chamfer trong CAD — vát góc bằng hai khoảng hoặc một khoảng và một góc
- Vẽ hình chữ nhật trong CAD — lệnh REC, tám lựa chọn và bẫy thiết lập có nhớ
- Layer trong CAD — bộ layer chuẩn, khóa layer và xóa layer thừa
- AutoCAD là gì — cẩm nang cho người làm xây dựng, ba bản và cách học