Lệnh sweep trong CAD: quét một hình phẳng dọc đường dẫn ra khối đặc

Dựng một đoạn ống nước, một tay vịn cầu thang, một đường gân chạy theo mép mái. Ba việc ấy cùng một dạng: có sẵn mặt cắt và có sẵn đường đi, cần ghép hai thứ thành khối.

Lệnh sweep trong CAD làm đúng việc đó trong một lượt. Bài này chép nguyên văn dãy câu máy hỏi, đo thể tích khối sinh ra rồi đối chiếu với công thức tính tay, và chỉ ra bốn lựa chọn hầu như không ai mở tới. Muốn học trọn bộ công cụ dựng hình thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.

Cách gọi lệnh sweep trong CAD

Theo tệp giao diện acad.cuix của bản 2027.

Hai dòng trống là lý do nhiều người dùng AutoCAD nhiều năm mà chưa gặp lệnh này. Nó không có tên tắt, và trên dải ribbon của không gian làm việc mặc định cũng không có nút nào. Muốn thấy nút thì phải bật thanh công cụ Modeling, hoặc dùng menu cổ điển — cách bật menu nằm ở bài giao diện CAD.

Hai lệnh họ hàng, cũng đọc từ tệp ấy:

Từng bước trên dòng lệnh

Dãy dưới chép nguyên văn từ AutoCAD 2027.

Command: SWEEP
Current wire frame density:  ISOLINES=8, Closed profiles creation mode = Solid
Select objects to sweep or [MOde]: 1 found
Select objects to sweep or [MOde]:
Select sweep path or [Alignment Base point Scale Twist]:

Chỉ hai bước, nhưng dòng đầu tiên đáng đọc kỹ. Máy in sẵn Closed profiles creation mode = Solid, nghĩa là mặt cắt kín thì ra khối đặc. Mặt cắt hở thì ra mặt cong chứ không ra khối, và đó là nguyên nhân thường gặp nhất khi ai đó than "quét xong mà không có khối nào".

Thể tích khối sinh ra khớp đúng công thức

Đây là cách tự kiểm chắc chắn nhất, và nó cho con số đẹp.

Lấy một đường tròn bán kính 100 làm mặt cắt, một đoạn thẳng dài 1000 dựng đứng làm đường dẫn. Quét xong, đọc thể tích khối:

Không lệch một phần triệu. Nghĩa là lệnh làm đúng phép toán, và khối sinh ra là khối đặc thật chứ không phải vỏ rỗng — nếu là vỏ thì thể tích đã khác hẳn. Đây cũng là cách kiểm nhanh nhất khi nhận một mô hình từ nơi khác: chọn khối, mở bảng Properties, đọc ô thể tích rồi so với con số bạn tự tính. Khớp thì mô hình dựng đúng; lệch thì có chỗ nào đó rỗng hoặc chồng lấn mà mắt không thấy.

Một chi tiết nữa đo được cùng lượt: sau khi quét, bản vẽ chỉ còn một đối tượng. Cả mặt cắt lẫn đường dẫn đều bị ăn mất. Muốn giữ lại thì đặt biến DELOBJ về 0 trước khi chạy.

Bốn lựa chọn ở bước hai

Đây là phần các bài hướng dẫn thường bỏ qua, mà lại là chỗ làm nên khác biệt giữa một ống thẳng và một chi tiết dùng được.

Alignment quyết định mặt cắt có tự xoay cho vuông góc với đường dẫn hay không. Trang SWEEP của Autodesk mô tả: "If the profile is not perpendicular (normal) to the tangent of the start point of the path, then the profile automatically aligns. Enter No at the alignment prompt to prevent this." Trả lời No thì mặt cắt giữ nguyên phương ban đầu suốt dọc đường — hợp khi cần một dải phẳng chạy theo đường cong chứ không phải một ống.

Base point cho chỉ định điểm nào của mặt cắt bám vào đường dẫn. Mặc định máy lấy tâm. Với mặt cắt lệch tâm, ví dụ một thanh thép hình chữ L chạy dọc mép sàn, chọn đúng điểm bám là chênh lệch giữa đúng vị trí và lệch vài chục milimét.

Scale cho mặt cắt to dần hoặc nhỏ dần dọc đường đi. Đây là cách dựng một ống côn, hay một tay vịn thon dần.

Twist cho mặt cắt xoay quanh đường dẫn. Cũng trang trên ghi: "The twist angle specifies the amount of rotation along the entire length of the sweep path." Nghĩa là góc khai ra là góc xoay trọn cả tuyến, không phải góc xoay trên mỗi đơn vị dài. Khai 360 độ là ra một hình xoắn đúng một vòng — dùng để dựng ren, lò xo, hay lan can xoắn.

Vẽ ống trong CAD bằng lệnh quét

Đây là việc dùng lệnh này nhiều nhất trong hồ sơ xây dựng, nên nói kỹ.

Ống tròn thì mặt cắt là một đường tròn, đường dẫn là tuyến ống. Tuyến ống hầu như không bao giờ thẳng, nên nó phải là một đa tuyến có bo góc, không phải mấy đoạn thẳng rời. Đa tuyến còn giữ được tính liên tục để lệnh quét chạy một mạch; mấy đoạn rời thì phải quét từng đoạn và các mối nối sẽ hở. Cách nối nét rời thành đa tuyến nằm ở bài polyline trong CAD.

Ống có thành thì dựng hai lần: quét đường tròn ngoài ra khối đặc, quét đường tròn trong ra khối thứ hai, rồi trừ khối trong khỏi khối ngoài bằng SUBTRACT. Thứ tự chọn ở lệnh trừ rất dễ nhầm: chọn khối giữ lại trước, Enter, rồi mới chọn khối bỏ đi. Làm ngược là mất luôn phần muốn giữ. Cách làm với miền và phép toán hình học nằm ở bài lệnh region trong CAD.

Lệnh quét hình trong CAD khi mặt cắt không tròn

Mặt cắt tròn là trường hợp dễ nhất. Hồ sơ thật hay gặp mặt cắt khác: thanh thép hình, gờ phào, rãnh thoát nước, tay vịn dẹt.

Với những mặt cắt ấy, lệnh quét hình trong cad đòi thêm hai việc. Thứ nhất, mặt cắt phải là một đối tượng kín duy nhất — mấy đoạn thẳng rời ghép lại trông thì kín nhưng máy không coi là kín, nên phải nối chúng thành đa tuyến hoặc đổi thành miền trước. Thứ hai, phải để ý điểm bám, vì mặt cắt lệch tâm mà để máy tự lấy tâm thì khối chạy lệch khỏi tuyến.

Cách kiểm nhanh mặt cắt đã kín chưa: chọn nó rồi mở bảng Properties, nếu có dòng Area thì kín, không có thì hở. Bảng ấy nằm ở bài bảng properties trong CAD.

Khối đặc trong CAD: sweep khác extrude và revolve ở đâu

Ba lệnh cùng nhóm, và chọn nhầm là làm khó mình.

Nói gọn: đường đi thẳng thì dùng EXTRUDE cho nhanh, đường đi là vòng quanh một trục thì dùng REVOLVE, còn đường đi có hình thù riêng thì mới cần tới lệnh quét. Phép quay quanh trục nằm ở bài lệnh revolve trong CAD.

Ba điều hay nghe nhưng không đúng

Câu hỏi thường gặp

Lệnh sweep trong cad 3d gọi bằng lệnh tắt nào?

Không có lệnh tắt. Gõ đủ chữ SWEEP, hoặc vào Draw → Modeling → Sweep.

Quét xong mà không thấy khối đâu?

Thường là mặt cắt chưa kín. Máy in sẵn Closed profiles creation mode = Solid ở dòng đầu: kín mới ra khối, hở thì ra mặt cong.

Làm sao giữ lại mặt cắt và đường dẫn?

Đặt biến DELOBJ về 0 trước khi chạy. Để mặc định thì cả hai bị ăn mất, bản vẽ chỉ còn đúng một khối.

Muốn ống to dần thì làm thế nào?

Ở bước hai gõ Scale rồi khai hệ số. Mặt cắt sẽ to dần hoặc nhỏ dần dọc đường đi.

Sweep trong autocad có dựng được lò xo không?

Có, dùng lựa chọn Twist với đường dẫn là một đường xoắn ốc. Khai 360 độ là mặt cắt xoay trọn một vòng dọc đường.