Bạn sửa kiểu dim cho chữ to lên, bấm OK, và bản vẽ không nhúc nhích một li. Sửa lại lần nữa, vẫn thế. Chỉnh cỡ chữ dim trong CAD hoá ra không phải một thao tác mà là ba tầng chồng lên nhau, và tầng nào thắng thì quyết định con số in ra.
Bài này chỉ ra cả ba tầng, và lệnh duy nhất kéo được những dim đã vẽ đi theo. Muốn học trọn bộ cách ghi kích thước cho một bộ hồ sơ, Viện có khoá AutoCAD cho ngành xây dựng.
Cỡ chữ dim do hai con số quyết định
Chiều cao chữ trên một dim là tích của hai biến:
| Biến | Việc của nó |
|---|---|
DIMTXT | Chiều cao chữ, tính theo đơn vị bản vẽ |
DIMSCALE | Hệ số nhân chung cho mọi kích thước của dim |
Chiều cao thật in ra = DIMTXT × DIMSCALE. Cùng một bản vẽ, cùng DIMTXT bằng 2,5:
DIMSCALE | Chữ cao thật |
|---|---|
| 1 | 2,5 |
| 100 | 250 |
Vai trò của dimscale trong cad rộng hơn chữ. Nó nhân cả mũi tên, khoảng lùi đường gióng, khoảng cách giữa hai lớp dim — toàn bộ phần "trang trí" của dim. Trang tài liệu Autodesk về biến DIMSCALE ghi nó "Sets the overall scale factor applied to dimensioning variables that specify sizes, distances, or offsets", và nói rõ nó "Does not affect measured lengths, coordinates, or angles". Nghĩa là con số đo được không đổi, vì đó là kích thước thật của vật.
Chữ dim quá nhỏ trên bản vẽ 1:100
Đây là tình huống hay gặp nhất. Bản vẽ xây dựng vẽ bằng milimét, in ở 1:100. Bạn muốn chữ in ra cao 2,5 mm trên giấy, nên đặt DIMTXT bằng 2,5 — và chữ dim quá nhỏ đến mức phải phóng to hết cỡ mới thấy.
Lý do đơn giản: 2,5 ấy là 2,5 milimét trên mô hình, mà mô hình thu nhỏ 100 lần khi in. Chữ in ra chỉ còn 0,025 mm.
Quy tắc chữa: đặt DIMSCALE bằng nghịch đảo tỉ lệ in.
| Bản vẽ in ở | DIMSCALE | DIMTXT | Chữ trên giấy |
|---|---|---|---|
| 1:100 | 100 | 2,5 | 2,5 mm |
| 1:50 | 50 | 2,5 | 2,5 mm |
| 1:20 | 20 | 2,5 | 2,5 mm |
Cách đặt DIMSCALE qua hộp thoại: gõ D mở Dimension Style Manager, bấm Modify, sang thẻ Fit, mục Use overall scale of.
Vì sao dim cũ không đổi theo
Đây là phần làm mất thì giờ nhiều nhất, và nó không phải lỗi thao tác.
Khi bạn đổi DIMTXT rồi vẽ dim, AutoCAD không ghi chiều cao ấy vào bản thân đối tượng dim. Nó ghi một bản đè riêng gắn kèm đối tượng — trong dữ liệu mở rộng của dim có đúng một dòng: nhóm DSTYLE, mã 140, giá trị 2.5.
Từ đó dim ấy nghe theo bản đè, không nghe kiểu dim nữa. Bạn sửa kiểu dim thế nào nó cũng trơ ra:
| Việc làm | dim đã vẽ với DIMTXT 2,5 |
|---|---|
Đổi DIMTXT lên 5 | vẫn 2,500 |
Đổi DIMTXT lên 5 và ghi đè lại kiểu Standard | vẫn 2,500 |
Nhiều hướng dẫn chỉ nói "Set Current chỉ áp cho dim vẽ sau". Câu ấy đúng nhưng chưa đủ: ngay cả khi bạn ghi đè hẳn kiểu dim bằng giá trị mới, dim cũ vẫn không theo, vì bản đè nằm trên chính nó.
Cập nhật dim trong cad: lệnh kéo được cả dim cũ
Chỉ có một lệnh gỡ được bản đè ấy: gán lại kiểu cho dim.
Cách gõ lệnh. Gõ -DIMSTYLE (có dấu gạch nối ở đầu), chọn tuỳ chọn _Apply, rồi quét chọn các dim cần sửa, Enter.
Cách bấm ribbon. Thẻ Annotate, bảng Dimensions, nút Update — cùng một việc.
Kết quả đo được trên ba dim, trong đó dim thứ ba còn bị đặt thẳng chiều cao riêng bằng 7:
| Bước | dim 1 | dim 2 | dim 3 |
|---|---|---|---|
Vẽ với DIMTXT 2,5 | 2,500 | 2,500 | 7,000 |
Đổi DIMTXT 5 rồi ghi đè kiểu | 2,500 | 2,500 | 7,000 |
Sau -DIMSTYLE → Apply | 5,000 | 5,000 | 5,000 |
Sau bước cuối, dữ liệu mở rộng trên dim biến mất hẳn — bản đè bị xoá chứ không phải bị che. Cả dim bị đặt tay chiều cao 7 cũng bị kéo về 5.
Đây là chỗ nên cẩn thận: Apply xoá mọi bản đè, kể cả những bản đè bạn cố tình đặt cho một vài dim đặc biệt. Quét chọn cả bản vẽ là mất luôn chúng.
Chỉnh kích thước số dim trong cad cho từng dim riêng
Khi chỉ muốn sửa vài dim mà không động tới kiểu, có hai đường.
Đường thứ nhất — bảng Properties. Chọn dim, Ctrl+1, mục Text có ô Text height. Sửa ở đây là tạo bản đè cho đúng những dim đang chọn.
Đường thứ hai — phóng riêng cả dim. Vẫn trong Properties, mục Fit có ô Dim scale overall. Ô này nhân toàn bộ dim chứ không riêng chữ, nên mũi tên và khoảng lùi to lên theo — hợp khi một dim nằm trong khung nhìn có tỉ lệ khác.
Nhớ rằng cả hai đường đều đẻ ra bản đè. Chạy Apply sau đó là mất hết.
Bẫy kiểu chữ: Properties báo một đằng, in ra một nẻo
Còn một tầng nữa, và tầng này âm thầm nhất.
Mỗi kiểu dim gắn với một kiểu chữ. Nếu kiểu chữ ấy được đặt chiều cao cố định khác 0, thì chính nó quyết định chữ vẽ ra, còn DIMTXT bị bỏ qua.
Đo trên cùng một bản vẽ, DIMTXT để nguyên 2,5:
| Kiểu chữ của dim | Chữ vẽ ra cao |
|---|---|
| Chiều cao 0 | 2,5 |
| Chiều cao 3,0 | 3,0 |
Phần khó chịu nằm ở chỗ khác: trong cả hai trường hợp, bảng Properties vẫn báo chiều cao 2,5. Nghĩa là bạn nhìn bảng thuộc tính thấy đúng con số mình đặt, mà nét in ra lại theo con số khác.
Dấu hiệu nhận ra trong hộp thoại: mở Dimension Style Manager, thẻ Text, nếu ô Text height bị mờ đi không cho sửa thì đúng là kiểu chữ đang giữ chiều cao cố định. Chữa bằng cách gõ STYLE, chọn kiểu chữ ấy, đặt Height về 0.
Đây cũng là lý do mọi kiểu chữ dùng cho dim nên để chiều cao 0. Cách lập kiểu chữ và các lựa chọn của nó nằm ở bài chữ trong CAD.
Cách chỉnh cỡ chữ dim trong cad theo tỉ lệ in
Gộp cả ba tầng lại thành một trình tự làm một lần cho cả bộ hồ sơ:
- Gõ
STYLE, đặt chiều cao kiểu chữ dùng cho dim về 0. - Gõ
D, Modify, thẻ Text, đặt Text height bằng chiều cao muốn in ra, ví dụ 2,5. - Sang thẻ Fit, đặt Use overall scale of bằng nghịch đảo tỉ lệ in, ví dụ 100.
- Bấm OK, rồi Set Current.
- Gõ
-DIMSTYLE, chọn_Apply, quét chọn các dim cũ cần kéo theo.
Bỏ bước 5 là dim cũ đứng im. Bỏ bước 1 là hai bước sau vô nghĩa. Giá trị hiện hành của dimtxt trong cad có thể kiểm bất cứ lúc nào bằng cách gõ thẳng DIMTXT rồi Enter, máy in ra số đang dùng.
Cách lập và sửa kiểu dim đầy đủ nằm ở bài chỉnh dimstyle trong CAD.
Ba điều hay nghe mà không đúng
| Hay nghe | Thực tế đo được |
|---|---|
| Sửa kiểu dim là mọi dim đổi theo | Dim mang bản đè riêng thì không theo, kể cả khi ghi đè kiểu |
| Properties báo sao thì in ra vậy | Kiểu chữ cao cố định 3,0 vẽ ra 3,0 trong khi Properties báo 2,5 |
DIMSCALE làm số đo to lên | Nó chỉ nhân phần trang trí; con số đo không đổi |
Câu hỏi thường gặp
Chỉnh cỡ chữ dim trong CAD ở đâu là nhanh nhất?
Gõ D, bấm Modify, thẻ Text, ô Text height. Rồi nhớ đặt Use overall scale of ở thẻ Fit theo tỉ lệ in.
Tôi sửa kiểu dim rồi mà dim cũ vẫn y nguyên?
Chúng đang mang bản đè riêng. Gõ -DIMSTYLE, chọn Apply, quét chọn chúng.
Ô Text height bị mờ, không bấm vào được?
Kiểu chữ gán cho dim đang có chiều cao cố định. Gõ STYLE, đặt Height của kiểu chữ ấy về 0.
Đặt DIMSCALE bao nhiêu là đúng?
Bằng nghịch đảo tỉ lệ in: in 1:100 thì đặt 100. Với kiểu dim annotative thì Autodesk ghi máy tự đặt DIMSCALE về 0 và tỉ lệ do biến CANNOSCALE điều khiển, nên đừng sửa tay con số ấy.
Chạy Apply có mất gì không?
Có. Nó xoá mọi bản đè trên các dim được chọn, kể cả bản đè bạn cố ý đặt. Quét chọn có chủ đích, đừng quét cả bản vẽ.
Làm sao biết một dim đang mang bản đè?
Chọn nó rồi mở Properties: giá trị nào khác với kiểu dim đang gán chính là bản đè. Sau khi chạy Apply, mọi giá trị trở về đúng kiểu.