Dim góc trong CAD: DIMANGULAR cho hai nét, cung, ba điểm — và vì sao cùng hai nét ra 60° hay 120°

Góc mái, góc giao của hai trục, góc rẽ của tuyến ống, góc ôm của một cung: bản vẽ nào cũng có vài chỗ phải ghi góc. Dim góc trong CAD dùng lệnh DIMANGULAR, và lệnh này có một điểm khác hẳn các lệnh ghi kích thước khác: cùng một cặp nét, con số ra bao nhiêu tuỳ vào chỗ bạn đặt cung kích thước.

Bài này thử DIMANGULAR trên hai đường thẳng, cung tròn, đường tròn và ba điểm, cùng cách chỉnh số lẻ và đơn vị góc, trên AutoCAD 2027, bản vẽ mẫu acadiso.dwt. Mỗi con số đọc lại từ chính đối tượng kích thước. Cách vẽ một góc cho trước có ở bài vẽ góc trong CAD. Muốn học bài bản cách ghi kích thước cho hồ sơ, Viện có khoá AutoCAD cho ngành xây dựng.

Lệnh dim góc trong CAD và cách gọi

Vị trí và tên tắt lấy từ tệp acad.cuix và acad.pgp của bản 2027. Tài liệu Autodesk về DIMANGULAR mô tả lệnh ghi góc giữa hai đường thẳng hoặc giữa ba điểm. Ở câu hỏi đầu tiên, bản 2027 hỏi:

Select arc, circle, line, or <specify vertex>:

Câu hỏi ấy cho bốn đường đi, tuỳ bạn chọn gì.

Cuối cùng là câu hỏi đặt cung kích thước: Specify dimension arc line location or [Mtext/Text/Angle/Quadrant]:. Chữ ° do máy tự thêm, lưu trong chữ kích thước dưới dạng mã \U+00B0; không phải gõ %%d.

Cách dim góc trong CAD giữa hai đường thẳng

Hai nét xuất phát từ cùng một điểm, một nét nằm ngang, một nét nghiêng 60°. Chọn hai nét, rồi đặt cung ở bốn phía khác nhau:

Máy coi hai nét như kéo dài vô hạn, tạo ra bốn góc quanh giao điểm: hai góc 60° đối đỉnh và hai góc 120° đối đỉnh. Chỗ bạn đặt cung quyết định góc nào được ghi. Với hai đường thẳng, con số không bao giờ vượt 180°: không có cách nào ra 240° hay 300°.

Hai con số luôn cộng lại bằng 180°: 60° và 120° là hai góc kề bù. Nhớ điều này thì dễ kiểm tra: nếu bản vẽ ghi 120° ở chỗ mắt thường thấy là góc nhọn, gần như chắc chắn cung đã bị đặt sang phía góc bù. Lỗi này hay gặp nhất khi hai nét không thật sự cắt nhau trên bản vẽ, chỉ gặp nhau ở phần kéo dài, vì người ghi không nhìn thấy giao điểm để biết mình đang đặt cung vào góc nào.

Ngay sau khi đặt cung, dòng lệnh in con số vừa ghi, ví dụ Dimension text = 120. Liếc qua dòng này sau mỗi lần ghi góc là cách nhanh nhất để bắt lỗi đặt nhầm phía, trước khi nó lẫn vào hàng chục kích thước khác.

Muốn chắc chắn ghi đúng góc mình cần mà vẫn đặt cung ở chỗ khác cho thoáng, dùng lựa chọn Quadrant. Gõ Q, bấm vào bên trong góc cần ghi, rồi mới đặt cung. Khoá góc 37,5° bằng Quadrant rồi đặt cung ở phía đối diện, con số vẫn là 37,5° (hiện 38° vì làm tròn, xem phần dưới).

Góc của cung tròn và đường tròn

Chọn một cung, máy ghi ngay góc ôm của nó. Cung tâm tại một điểm, quét từ 0° tới 135°, được ghi 135°, không cần bấm thêm điểm nào.

Chọn một đường tròn thì khác: điểm bạn bấm để chọn trở thành đầu thứ nhất của góc, và máy hỏi thêm Specify second angle endpoint:. Bấm điểm ở hướng 0° để chọn, rồi điểm ở hướng 90°, máy ghi 90°, đo từ tâm đường tròn. Cách này hữu ích khi cần ghi góc chia đều của các lỗ bu lông trên một mặt bích tròn.

Ba điểm: cách duy nhất ra góc lớn hơn 180°

Nhấn Enter ở câu hỏi đầu, máy hỏi đỉnh góc (Specify angle vertex:), rồi hai điểm mút. Đỉnh tại một điểm, một mút về phía phải, một mút về phía trên:

Khác với hai đường thẳng, kiểu ba điểm cho được góc lớn hơn 180°. Đây là cách ghi góc ngoài của một góc tường, hay góc quay của một cánh cổng.

Có một lưu ý: gõ toạ độ ba điểm mà không bắt điểm vào nét thì máy báo Non-associative dimension created., tức kích thước không gắn với hình, sửa hình thì con số không theo. Hiện tượng này giống hệt ở bài dim chéo trong CAD; cách tránh là bấm điểm có bắt điểm.

DIMADEC: số lẻ của góc

Góc 37,5° ghi bằng kiểu kích thước mặc định của acadiso.dwt hiện 38°. Số đo lưu bên trong vẫn là 37,5; chỉ chữ hiển thị bị làm tròn. Biến DIMADEC quyết định số chữ số sau dấu phẩy của góc, còn DIMAUNIT quyết định đơn vị góc:

Hai điều rút ra. Thứ nhất, bản vẽ ghi góc lẻ như độ dốc mái 37,5° thì phải tăng DIMADEC, nếu không thợ đọc 38° và cắt sai. Thứ hai, muốn ghi theo độ phút như bản vẽ trắc địa thì đặt DIMAUNIT bằng 1 và DIMADEC bằng 2. Mẫu acadiso.dwt dùng dấu phẩy thập phân, nên 37,5 hiện là "37,5". Cách chỉnh kiểu kích thước nói chung có ở bài chỉnh dimstyle trong CAD.

Autocad dimangular trên một mặt bằng thật: thứ tự làm

Gộp các kết quả trên lại, đây là thứ tự an toàn khi ghi góc cho một mặt bằng có trục xiên và một mái dốc 37,5°:

1. Trước khi ghi, kiểm tra DIMADEC. Bản vẽ có góc lẻ thì đặt ít nhất bằng 1, để 37,5° không bị làm tròn thành 38°.
2. Góc giữa hai trục: gõ DAN, chọn hai nét trục, rồi kéo cung vào đúng góc cần ghi. Nhìn con số trước khi bấm: nếu ra góc bù, kéo cung sang phía bên kia.
3. Nếu cung phải đặt ở chỗ khác cho thoáng, gõ Q, bấm vào trong góc cần ghi trước, rồi mới đặt cung.
4. Góc ngoài của tường, lớn hơn 180°: Enter ở câu hỏi đầu, bấm đỉnh và hai điểm mút có bắt điểm, rồi đặt cung ra phía ngoài.
5. Góc ôm của một cung tường cong: chọn thẳng vào cung là xong.
6. Theo dõi dòng lệnh. Thấy Non-associative dimension created. thì gõ U và làm lại với bắt điểm.

Làm theo thứ tự này thì mỗi góc được ghi đúng loại, đúng số lẻ, và đi theo hình khi bản vẽ được sửa.

Ba điều hay nghe nhưng không đúng

Câu hỏi thường gặp

Lệnh dim góc trong CAD là gì?

DIMANGULAR, gõ tắt DAN. Chọn hai nét, một cung, một đường tròn, hoặc Enter để chọn ba điểm.

Vì sao ghi góc ra 120° trong khi tôi cần 60°?

Bạn đặt cung kích thước vào phía góc 120°. Kéo cung vào bên trong góc 60°, hoặc dùng Quadrant để khoá góc.

Làm sao ghi góc lớn hơn 180°?

Enter ở câu hỏi đầu, bấm đỉnh và hai điểm mút, rồi đặt cung ở phía ngoài: góc vuông thành 270°.

Vì sao góc 37,5° lại hiện 38°?

DIMADEC bằng 0 nên góc bị làm tròn tới độ. Đặt DIMADEC bằng 1.

Ghi góc theo độ phút giây thế nào?

Đặt DIMAUNIT bằng 1 và DIMADEC bằng 2: 37,5° hiện 37°30'.

Có phải tự gõ ký hiệu độ không?

Không. Máy tự thêm ký hiệu ° sau con số.