Vẽ góc trong CAD nghe đơn giản đến mức ít ai dừng lại hỏi kỹ. Rồi đến lúc cần một mái dốc 30 độ, một tường xiên 45 độ hay một đường vuông góc với cạnh nghiêng, mỗi người lại làm một kiểu và kết quả lệch nhau.
Bài này gom bốn cách vào một chỗ, kèm phần gốc mà hầu như không hướng dẫn nào nhắc: góc 0 độ nằm ở hướng nào và đếm theo chiều nào. Muốn học trọn khâu dựng hình và triển khai hồ sơ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Góc 0 độ trong CAD nằm ở đâu, và đếm theo chiều nào
Mọi con số góc bạn gõ vào đều đo từ một mốc. Không biết mốc ấy thì gõ 45 mà ra hướng khác là chuyện thường.
Gõ UNITS rồi bấm nút Direction để thấy hộp trên. Bốn hướng chính kèm số đo: East là 0, North là 90, West là 180, South là 270. Ô East được chọn sẵn, tức góc 0 độ chỉ sang phải.
Hai biến điều khiển việc này, và nên biết tên để tra khi nhận bản vẽ lạ.
| Biến | Nghĩa | Giá trị thường dùng |
|---|---|---|
ANGBASE | Hướng của góc 0 độ, tính theo trục X | 0, tức sang phải |
ANGDIR | Chiều dương của góc | 0, tức ngược chiều kim đồng hồ |
Lệnh vẽ góc trong CAD: gõ thẳng góc bằng dấu nhỏ hơn
Đây là cách nhanh nhất và ít người biết nhất. Trong lúc lệnh đang hỏi điểm tiếp theo, gõ dấu < rồi số đo góc, ví dụ <30, rồi Enter.
```
Command: line
Specify first point: bấm điểm đầu
Specify next point or [Undo]: <30
Angle Override: 30
Specify next point or [Undo]: kéo chuột rồi gõ chiều dài
```
Tên đúng của nó là Angle Override. Con trỏ bị khóa vào đúng góc ấy, chỉ còn tự do về chiều dài, nên bạn gõ tiếp một con số là xong đoạn thẳng.
Trang About Specifying Distances, Lengths, and Angles nêu thứ tự ưu tiên mà không hướng dẫn nào nhắc. Góc vừa gõ "will lock the cursor, overriding Grid Snap, Ortho mode, and PolarSnap", nhưng "coordinates and object snaps take precedence over an angle override".
Nghĩa là nó đè được lưới bắt điểm, chế độ vuông góc và bước góc cực. Nhưng nếu bạn lỡ bắt vào một điểm trên hình thì điểm ấy thắng, và góc vừa khóa bị bỏ qua. Đây là lý do nhiều người khóa góc xong vẫn thấy đường vẽ ra xiên xẹo.
Tọa độ cực: vẽ đường thẳng theo góc trong CAD kèm chiều dài
Cách trên khóa góc rồi mới gõ chiều dài. Nếu biết trước cả hai thì gõ luôn một lần bằng tọa độ cực tương đối.
Cú pháp là @chiều dài<góc. Ví dụ @2500<30 vẽ một đoạn dài 2500 đơn vị, nghiêng 30 độ so với hướng sang phải, tính từ điểm vừa bấm.
| Muốn vẽ | Gõ |
|---|---|
| Đoạn 2500 nghiêng 30 độ lên | @2500<30 |
| Đoạn 2500 nghiêng 30 độ xuống | @2500<-30 |
| Đoạn 3000 sang phải | @3000<0 |
| Đoạn 3000 lên thẳng đứng | @3000<90 |
Dấu @ nghĩa là tính từ điểm vừa nhập chứ không phải từ gốc tọa độ. Bỏ dấu ấy là con số nhảy về gốc bản vẽ. Cách nhập tọa độ đầy đủ nằm ở bài nhập tọa độ trong CAD.
Có một bẫy ở ô nhập động. Autodesk ghi rõ rằng ô ấy "displays only acute angles: all angles are displayed as 180 degrees or less", và một góc 270 độ hiện ra thành 90 độ, bất kể biến ANGDIR đặt thế nào. Con số trong ô là thứ để nhìn, không phải thứ để đối chiếu.
Polar Tracking: ép con trỏ vào đúng những góc bạn chọn
Hai cách trên hợp khi vẽ lẻ. Vẽ cả một loạt nét cùng một góc thì nên đặt sẵn bước góc, rồi chỉ việc kéo chuột.
Bấm F10 để bật tắt, hoặc gõ DSETTINGS rồi sang thẻ Polar Tracking để đặt chi tiết.
| Ô | Việc của nó |
|---|---|
Increment angle | Bước góc. Đặt 45 thì con trỏ bám vào 0, 45, 90, 135 và tiếp tục |
Additional angles | Thêm vài góc lẻ ngoài bước trên, ví dụ đúng 30 độ của một mái dốc |
Absolute | Góc đo từ hướng 0 độ của bản vẽ |
Relative to last segment | Góc đo so với đoạn vừa vẽ, không phải so với trục ngang |
Khối cuối là chỗ đáng nhớ. Vẽ một đường gấp khúc mà mỗi nhịp lệch 15 độ so với nhịp trước thì chọn Relative to last segment, khỏi phải cộng dồn góc trong đầu. Hầu như không ai dùng ô này vì ít người biết nó tồn tại.
Ô Increment angle ứng với biến POLARANG, và có một chỗ dễ nhầm khi đọc nó bằng lệnh. Biến này cất trị theo radian chứ không theo độ: bước góc 90 độ đọc ra 1.5708, tức một nửa số pi. Gõ POLARANG ở dòng lệnh để đặt thì vẫn gõ theo độ như bình thường.
Cách vẽ góc 45 độ trong CAD bằng ba đường khác nhau
Góc 45 độ hay gặp đến mức đáng có riêng một mục. Ba đường dưới đây cho cùng kết quả, khác nhau ở chỗ bạn đang cần gì.
| Cách | Gõ gì | Hợp khi |
|---|---|---|
| Khóa góc | <45 rồi gõ chiều dài | Biết góc, chưa biết chiều dài |
| Tọa độ cực | @2000<45 | Biết cả góc lẫn chiều dài |
| Bước góc cực | Đặt Increment angle bằng 45 | Vẽ nhiều nét cùng góc ấy |
Còn một cách thứ tư cho đường dựng hình. Lệnh XLINE với lựa chọn Ang vẽ một đường dài vô tận theo góc chỉ định, tiện để làm đường gióng rồi cắt đi sau.
Lựa chọn Ang của XLINE còn có một nhánh con tên Reference, cho đặt góc so với một đường có sẵn thay vì so với trục ngang. Trang XLINE ghi rõ góc ấy đo ngược chiều kim đồng hồ từ đường tham chiếu.
Và một nhánh nữa rất đáng biết là Bisect. Nó vẽ thẳng đường phân giác của một góc: chỉ đỉnh góc, chỉ cạnh thứ nhất, chỉ cạnh thứ hai. Không phải dựng hình gì thêm.
Vẽ đường thẳng vuông góc trong CAD
Vuông góc với trục ngang thì dễ: bật chế độ ORTHO bằng F8, hoặc gõ @3000<90. Vướng nằm ở chỗ vuông góc với một cạnh nghiêng.
Lúc ấy đừng tính góc. Dùng bắt điểm Perpendicular của OSNAP: gọi lệnh LINE, bấm điểm đầu, rồi rê chuột tới cạnh nghiêng cho hiện biểu tượng vuông góc và bấm. Phần mềm tự tính chân vuông góc.
Chiều ngược lại cũng làm được, tức là bắt đầu từ một cạnh nghiêng. Gọi LINE, gõ PER rồi Enter, bấm vào cạnh ấy, sau đó chỉ điểm đến. Cách dùng bắt điểm nằm đầy đủ ở bài bắt điểm trong CAD.
Đừng nhầm ba việc hay bị gọi chung là "góc". Vẽ góc là dựng một nét theo phương nghiêng. Vát góc là cắt bớt chỗ giao của hai nét, làm bằng lệnh nói ở bài chamfer trong CAD. Bo góc là lượn tròn chỗ giao ấy, nói ở bài fillet trong CAD.
Đo góc trong CAD, và vì sao nó luôn trả góc nhọn
Đo và ghi là hai việc khác nhau, dùng hai lệnh khác nhau.
Muốn đọc số đo cho riêng mình thì gõ MEASUREGEOM rồi chọn Angle. Lệnh nhận bốn loại đối tượng: cung, đường tròn, đoạn thẳng, và ba điểm tự chỉ.
Trang MEASUREGEOM nêu hai chi tiết quyết định cách đọc kết quả. Thứ nhất, với hai đoạn thẳng nó đo "the acute angle between two selected lines" — tức luôn trả góc nhọn. Gặp góc 120 độ thì nó báo 60, và bạn phải tự lấy 180 trừ đi.
Thứ hai, "the lines do not need to intersect". Hai đoạn không cắt nhau vẫn đo được, vì phần mềm kéo dài chúng ra trong đầu.
Muốn ghi con số lên bản vẽ cho người khác đọc thì dùng DIMANGULAR, viết tắt là DAN. Đó là một loại kích thước thật sự, có đường kích thước và chữ số, và nó đi theo kiểu kích thước của bản vẽ như nói ở bài dim trong CAD.
Có một lệnh tên ANG hay bị nhắc trên mạng như cách đo góc. AutoCAD không có lệnh nào tên như vậy. Gõ vào chỉ nhận lại dòng báo không rõ lệnh. Nhiều khả năng đây là nhầm với lựa chọn Ang bên trong lệnh XLINE, mà lựa chọn ấy dùng để vẽ chứ không phải để đo.
Câu hỏi thường gặp
Gõ góc 45 mà đường vẽ ra lại nghiêng sang hướng khác?
Kiểm hai biến ANGBASE và ANGDIR. Bản vẽ nhận từ bên ngoài có thể đã đổi gốc góc hoặc đổi chiều đếm. Gõ UNITS rồi bấm Direction để xem.
Khóa góc bằng dấu nhỏ hơn rồi mà nét vẫn xiên?
Bắt điểm và tọa độ được ưu tiên hơn góc vừa khóa. Nếu con trỏ vô tình bắt vào một điểm trên hình thì điểm ấy thắng. Tắt bớt bắt điểm rồi vẽ lại.
Đo góc ra 60 nhưng mắt nhìn rõ là góc tù?
MEASUREGEOM luôn trả góc nhọn giữa hai đoạn thẳng. Góc tù thì lấy 180 trừ đi con số ấy. Muốn con số đúng hiện trên bản vẽ thì dùng DIMANGULAR.
Vẽ đường vuông góc với một cạnh nghiêng thì tính góc thế nào?
Không cần tính. Dùng bắt điểm Perpendicular, phần mềm tự tìm chân vuông góc.
Ô nhập động hiện 90 độ trong khi tôi vẽ góc 270 độ?
Ô nhập động chỉ hiện góc nhọn, mọi góc đều quy về 180 độ trở xuống. Đó là cách hiển thị, không phải giá trị bạn vừa nhập.