Nhập tọa độ trong CAD là gõ con số để chỉ ra một điểm, thay vì rê chuột rồi bấm. Bản vẽ thi công đòi từng milimét, nên đây là việc phải thuần trước mọi lệnh vẽ khác.
AutoCAD nhận bốn kiểu con số ở dòng hỏi điểm, cộng một lối thứ năm không cần tọa độ. Người mới thường chỉ biết một kiểu, rồi bí khi bản vẽ có mảng nhà xiên. Muốn học trọn khâu dựng hình và triển khai hồ sơ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Nhập tọa độ trong CAD: bốn cách gõ cùng một điểm
Mọi lệnh vẽ đều có lúc hỏi điểm, bằng dòng nhắc Specify first point: hoặc Specify next point:. Ở chỗ ấy có bốn kiểu con số hợp lệ.
| Cách gõ | Dạng | Con số nghĩa là gì |
|---|---|---|
| Tuyệt đối | 3600,2400 | Cách gốc bản vẽ 3600 theo X và 2400 theo Y |
| Tương đối | @3600,0 | Cách điểm vừa nhập 3600 theo X, 0 theo Y |
| Cực tuyệt đối | 4330<33.7 | Cách gốc bản vẽ 4330, theo hướng 33,7 độ |
| Cực tương đối | @2400<90 | Cách điểm vừa nhập 2400, theo hướng 90 độ |
Chỉ cần nhớ hai dấu là nhớ được cả bảng. Dấu @ nghĩa là "tính từ điểm trước". Dấu < nghĩa là "theo hướng".
Ảnh đầu bài là bốn cách ấy đặt cạnh nhau, cùng vẽ một chữ L: sang phải 3600 rồi lên 2400. Bốn bộ con số khác nhau hoàn toàn, mà nét vẽ ra trùng khít. Chọn cách nào là chuyện tiện tay, không phải chuyện đúng sai.
Cách nhập tọa độ trong CAD: tuyệt đối khác tương đối ở đâu
Tuyệt đối đo từ gốc bản vẽ, tức điểm 0,0. Tương đối đo từ điểm vừa nhập xong.
Khác biệt này quyết định cách làm việc. Điểm đầu của một tường đã nằm đâu đó giữa bản vẽ. Muốn gõ tuyệt đối cho điểm thứ hai thì phải cộng trừ trong đầu. Gõ @3600,0 thì không phải tính gì cả.
Vì vậy trong bản vẽ nhà, tọa độ tương đối dùng nhiều gấp nhiều lần tuyệt đối. Tuyệt đối để dành cho điểm đầu tiên của bản vẽ, và cho những lúc phải đặt vật thể vào đúng một mốc đã định trước.
Dựng thử một phòng 4200 nhân 3600. Gọi LINE, chỉ điểm đầu ở góc dưới bên trái, rồi gõ lần lượt bốn thứ này:
| Bước | Gõ | Nét vẽ ra |
|---|---|---|
| 1 | @4200,0 | Sang phải 4200 |
| 2 | @0,3600 | Lên 3600 |
| 3 | @-4200,0 | Sang trái 4200 |
| 4 | C | Đóng kín về điểm đầu |
Dấu trừ ở bước 3 là chỗ đáng nhớ. Tọa độ tương đối tính theo hướng trục, nên đi ngược trục X thì con số phải âm. Bước cuối gõ C thay cho một tọa độ nữa: lệnh tự đóng về điểm đầu, kín tuyệt đối, không lệch một milimét.
Với hai kiểu cực, góc đo theo chiều nào là chỗ hay nhầm. Tài liệu Autodesk ghi rõ góc tăng theo chiều ngược kim đồng hồ, xem trang About Entering 2D Polar Coordinates. Vậy 90 độ là hướng lên, 180 sang trái, 270 xuống dưới. Gõ @2400<-90 hay @2400<270 đều là đi xuống 2400.
Một ví dụ cho thấy hai kiểu không thay nhau được. Ram dốc 1/12, đi ngang 6000 thì lên 500:
@6000,500— đi ngang đúng 6000 và lên đúng 500. Nét dài 6021.@6021<4.76— nét dài đúng 6021 theo hướng 4,76 độ. Đây cũng chính là nét trên.@6000<4.76— nét chỉ dài 6000, và hình chiếu bằng của nó là 5979 chứ không phải 6000.
Cực tọa độ cho chiều dài nét, không cho khoảng đi ngang. Biết khoảng ngang và khoảng lên thì gõ @x,y. Biết chiều dài nét và góc nghiêng thì gõ @d<a.
Nhập tọa độ xy trong CAD: dấu phẩy ngăn số, dấu chấm là thập phân
Đây là lỗi lấy đi nhiều thời gian nhất của người mới, và cũng là lỗi ít tài liệu tiếng Việt nói tới.
Máy tính đặt theo tiếng Việt dùng dấu phẩy làm dấu thập phân: 3,5 đọc là ba phẩy năm. AutoCAD thì ngược lại. Trong AutoCAD, dấu phẩy ngăn hai con số còn dấu chấm mới là dấu thập phân.
| Gõ vào | AutoCAD hiểu |
|---|---|
3600,5 | Hai số: X bằng 3600, Y bằng 5 |
3600.5 | Một số duy nhất: ba nghìn sáu trăm phẩy năm |
3600.5,2400 | X bằng 3600,5 và Y bằng 2400 |
Gõ 3600.5 ở dòng hỏi điểm thì lệnh vẫn đứng đó chờ, vì nó mới nhận được một số mà cần hai. Nhiều người lúc ấy bấm Enter thêm lần nữa. Lệnh kết thúc, và nét vẽ hoặc không có hoặc rơi vào chỗ lạ. Đó là gốc của câu "điểm nhảy đi đâu mất".
Có một cách tự kiểm rất nhanh. Bản vẽ nhà tính bằng milimét thì gần như không bao giờ cần số thập phân. Nên thấy dấu chấm trong một tọa độ là nên xem lại ngay.
Dấu # khi ô nhập động đang ở chế độ tương đối
Ô nhập động là hai ô số nhỏ hiện ngay cạnh con trỏ, bật tắt bằng F12. Gõ số vào đó nhanh hơn nhìn xuống dòng lệnh, nên phần lớn người vẽ để nó bật.
Nhưng ô ấy có một nếp riêng. Từ dòng hỏi điểm thứ hai trở đi, nó hiểu con số theo kiểu tương đối, dù ta không gõ dấu @. Muốn ép về tuyệt đối thì thêm dấu thăng # trước con số, thành #3600,2400. Với kiểu cực thì #4<120 là cực tuyệt đối, còn @3<45 là cực tương đối.
Và đây là chỗ đáng chú ý nhất của cả bài. Tài liệu About Entering 2D Cartesian Coordinates của Autodesk viết thẳng: "If you enter coordinates on the command line instead of in the tooltip, the # prefix is not used." Nghĩa là dấu # chỉ thuộc về ô nhập động. Gõ ở dòng lệnh thì không dùng tới nó, vì ở dòng lệnh con số không có dấu @ vốn đã là tuyệt đối.
Nói gọn: @ để ép về tương đối ở dòng lệnh, # để ép về tuyệt đối ở ô nhập động. Hai dấu làm hai việc trái nhau, ở hai chỗ khác nhau.
Lệnh nhập tọa độ trong CAD, và hai lệnh đọc tọa độ
Nhiều người tìm "lệnh nhập tọa độ trong CAD" và mong có một lệnh riêng cho việc ấy. Không có lệnh nào như vậy. Tọa độ gõ ngay vào dòng hỏi điểm của lệnh đang chạy, dù đó là LINE, MOVE, COPY hay `RECTANG`.
Nhưng có hai lệnh để đọc tọa độ, và cả hai đều đáng biết.
ID chỉ ra tọa độ của một điểm đã có. Gõ ID, bắt điểm vào chỗ cần đọc, dòng lệnh in ra X, Y và Z. Lệnh không vẽ gì cả. Cái hay là nó ghi lại điểm vừa chỉ, nên ở dòng hỏi điểm kế tiếp của lệnh sau, gõ @ là bắt đầu ngay tại đó. Chi tiết ở trang ID.
DIST đo khoảng cách giữa hai điểm, và in kèm cả góc. Lệnh có lựa chọn Multiple points cho phép chỉ liên tiếp nhiều điểm. Ở đây có một bẫy thật sự: con số lệnh in ra là tổng dồn, không phải chiều dài từng đoạn.
| Chỉ tới điểm | Đoạn vừa thêm | Lệnh in ra |
|---|---|---|
| Điểm thứ 2 | 7200 | 7200 |
| Điểm thứ 3 | 3600 | 10800 |
| Điểm thứ 4 | 3600 | 14400 |
Đọc 10800 thành chiều dài đoạn thứ hai là sai. Muốn biết từng đoạn thì đo từng cặp điểm, hoặc lấy hiệu hai số liền nhau.
Xoay trục tọa độ trong CAD bằng lệnh UCS
Bản vẽ có mảng nhà xoay 30 độ so với phần còn lại. Vẽ mảng ấy bằng tọa độ tương đối thì mỗi đoạn đều phải cộng thêm 30 độ vào góc. Cách gọn hơn là xoay chính hệ trục.
UCS là hệ tọa độ người dùng, đối lại với hệ gốc quen gọi là WCS. Xem trang UCS.
| Gõ | Việc |
|---|---|
UCS rồi chỉ một điểm | Chuyển gốc tọa độ về điểm ấy, hướng trục giữ nguyên |
UCS rồi Z rồi một góc | Xoay hệ trục quanh trục Z đúng góc đó |
UCS rồi W | Trở về hệ gốc |
UCSICON | Bật, tắt, hoặc đưa biểu tượng hệ trục về đúng gốc |
Xoay hệ trục rồi thì mọi tọa độ gõ vào đều tính theo trục mới, và ORTHO cũng đi theo hướng mới. Mảng nhà xiên 30 độ trở thành mảng nhà thẳng, vẽ như bình thường.
Có hai chỗ phải cẩn thận. Một là vẽ xong thì gõ UCS rồi W để về hệ gốc, nếu không những lệnh sau sẽ lệch theo. Hai là chữ và kích thước tạo ra trong lúc hệ trục đang xoay cũng nghiêng theo hệ trục ấy. Nhiều người vì thế chọn dựng hình trong UCS xoay, rồi về hệ gốc mới ghi chú thích.
Đặt lại gốc tọa độ cũng là việc nên làm sớm. Đặt 0,0 vào giao của trục 1 với trục A thì mọi tọa độ đọc ra đều có nghĩa, và đối chiếu với bảng tọa độ trong hồ sơ nhanh hơn nhiều.
Biết gì thì gõ cách nào
Ngoài bốn cách gõ tọa độ còn một lối thứ năm, và đây là lối người làm nghề dùng gần như suốt buổi: rê chuột về hướng cần vẽ rồi gõ thẳng chiều dài.
Bật ORTHO bằng F8 thì con trỏ chỉ đi được ngang và dọc. Lúc ấy chỉ cần đẩy chuột sang phải, gõ 3600 rồi Enter. Không dấu @, không dấu phẩy, không có gì để nhầm. Tường ngang và tường dọc chiếm phần lớn một mặt bằng, nên lối này tiết kiệm được nhiều nhất.
Thứ tự ưu tiên khi vẽ hồ sơ thật thường là thế này. Nét ngang dọc thì F8 rồi gõ chiều dài. Nét biết hai khoảng theo trục thì @x,y. Nét biết chiều dài và góc thì @d<a. Điểm đầu bản vẽ và những mốc phải đặt chính xác thì dùng tuyệt đối.
Câu hỏi thường gặp
Nhập tọa độ trong CAD có mấy cách?
Bốn cách gõ tọa độ: tuyệt đối x,y, tương đối @x,y, cực tuyệt đối d<a và cực tương đối @d<a. Cộng một lối thứ năm không cần tọa độ: bật F8 rồi gõ thẳng chiều dài.
Dấu @ trong AutoCAD nghĩa là gì?
Là "tính từ điểm vừa nhập xong". Gõ @3600,0 nghĩa là sang phải 3600 so với điểm trước, không liên quan tới gốc bản vẽ.
Gõ tọa độ mà điểm rơi sai chỗ, vì sao?
Hay gặp nhất là nhầm dấu phẩy với dấu chấm. Trong AutoCAD, dấu phẩy ngăn hai số còn dấu chấm là dấu thập phân. Gõ 3600.5 là một số, không phải một tọa độ.
Dấu # dùng khi nào?
Khi ô nhập động đang bật và ta cần một tọa độ tuyệt đối, ví dụ #3600,2400. Autodesk ghi rõ là gõ ở dòng lệnh thì không dùng tới dấu này.
Đọc tọa độ của một điểm đã vẽ bằng lệnh gì?
Lệnh ID. Gõ ID rồi bắt điểm vào chỗ cần đọc. Lệnh in ra X, Y, Z và nhớ luôn điểm ấy, nên gõ @ ở lệnh sau là bắt đầu tại đó.
Xoay trục tọa độ trong CAD thế nào?
Gõ UCS rồi Z rồi nhập góc. Vẽ xong mảng xiên thì gõ UCS rồi W để trở về hệ gốc.
Bài viết liên quan
- Bắt điểm trong CAD — mười ba kiểu bắt điểm và cách phối với việc gõ tọa độ
- Vẽ hình chữ nhật trong CAD — lệnh REC, tám lựa chọn và bẫy thiết lập có nhớ
- Vẽ cung tròn trong CAD — mười một cách dựng cung và bẫy bán kính
- AutoCAD là gì — cẩm nang cho người làm xây dựng, ba bản và cách học