Lệnh đục lỗ trong CAD 3D: SUBTRACT và PRESSPULL cho cùng một con số — trừ khi bạn chọn nhầm

Lỗ kỹ thuật xuyên sàn, lỗ cửa trên tường, hốc chờ trong dầm: dựng mô hình 3D thì sớm muộn cũng phải đục lỗ vào một khối. Lệnh đục lỗ trong CAD 3D có hai cách chính: SUBTRACT lấy một khối trừ đi khối khác, và PRESSPULL ấn một vòng kín trên mặt khối xuống thành lỗ.

Bài này thử cả hai trên một tấm sàn 1000 × 1000 × 200 và đọc thể tích sau mỗi lần đục, đối chiếu với tính tay. Có thêm một trường hợp ít ai nói: trừ nhầm một khối không chạm vào tấm. Muốn học bài bản dựng hình 3D, Viện có khoá AutoCAD cho ngành xây dựng.

Hai lệnh, và ba "lệnh" không tồn tại

Vị trí trên đọc từ tệp acad.cuix của bản 2027. Trên mạng còn truyền tai các "lệnh" CARVE, HOLE, DRILL để đục lỗ. Hỏi thẳng AutoCAD 2027 bằng hàm getcname, cả ba đều trả về nil, tức không có lệnh nào tên như vậy. Hai lệnh thật trả về _SUBTRACT và _PRESSPULL.

Lệnh subtract trong CAD 3D: từng bước

Tài liệu Autodesk viết cách dùng gọn trong một câu: "Select the objects that you want to keep, press Enter, then select the objects that you want to subtract." Chọn khối cần giữ, Enter, rồi chọn khối cần trừ.

Ví dụ: tấm sàn 1000 × 1000 × 200, khoan một lỗ tròn bán kính 100 xuyên suốt. Dựng trước một khối trụ bán kính 100, cao 200, đặt đúng chỗ lỗ. Cột giữa là dòng nhắc nguyên văn của bản 2027.

Thứ tự là điều quan trọng nhất: lần chọn đầu là khối giữ lại, lần chọn sau là khối bị trừ đi. Chọn ngược, tức chọn khối trụ trước rồi mới chọn tấm, bản 2027 báo:

Null solid created - deleted

Trụ trừ đi tấm thì không còn gì, và AutoCAD xoá cả hai khối. Bản vẽ trống trơn: mất luôn cả tấm sàn. Nếu chuyện này xảy ra, gõ U ngay để lùi lại rồi chọn lại cho đúng thứ tự.

Kết quả: tấm còn thể tích 193 716 815. Tính tay: 1000 × 1000 × 200 − π × 100² × 200 = 193 716 815. Khớp đến từng đơn vị. Khối trụ không còn nữa, nó đã được "dùng" để khoét.

Đục lỗ không xuyên

Lỗ không nhất thiết phải xuyên suốt. Hốc chờ bu lông, rãnh đi ống ngầm trong sàn hay lỗ khoan cấy thép đều chỉ sâu một phần chiều dày cấu kiện. Dùng khối trụ cao 100, đặt từ cao độ 100 lên 200, tức chỉ chiếm nửa trên của tấm. Trừ đi như trên, tấm còn 196 858 407, đúng bằng 1000 × 1000 × 200 − π × 100² × 100. Lỗ sâu đúng nửa tấm, đáy lỗ phẳng ở cao độ 100. Với PRESSPULL thì khỏi dựng khối trụ: bấm vào vòng tròn rồi gõ -100, tấm cũng còn đúng 196 858 407.

Nguyên tắc chung: lỗ có hình dạng đúng bằng phần giao giữa hai khối. Muốn lỗ sâu bao nhiêu thì dựng khối trừ sâu bấy nhiêu. Muốn hốc vuông thì dùng khối hộp, hốc nghiêng thì xoay khối trừ trước.

Lệnh trừ khối trong CAD 3D cho nhiều lỗ một lần

Tấm có nhiều lỗ thì không cần trừ từng cái. Dựng bốn khối trụ bán kính 50 xuyên tấm, rồi ở bước 2 chọn cả bốn cùng lúc. Tấm còn 193 716 815, đúng bằng 1000 × 1000 × 200 − 4 × π × 50² × 200. Bốn lỗ nhỏ bán kính 50 có tổng diện tích bằng đúng một lỗ bán kính 100, nên hai con số trùng nhau.

Các khối trụ cách đều có thể dựng bằng lệnh array trước, rồi trừ một lần.

Presspull autocad: ấn vòng tròn xuống thành lỗ

PRESSPULL không cần dựng khối trừ. Vẽ một vòng tròn bán kính 100 nằm ngay trên mặt trên của tấm (cao độ 200), gọi PRESSPULL, bấm chuột vào bên trong vòng tròn, rồi gõ -200 và Enter. Số âm là ấn xuống, số dương là kéo lên.

Kết quả: tấm còn 193 716 815, đúng bằng cách dùng SUBTRACT. Vòng tròn dùng để ấn vẫn nằm lại trong bản vẽ.

Gõ số dương thì ngược lại: vùng kín được kéo lên thành khối. Cùng vòng tròn ấy, gõ 200 thay vì -200, tấm thành 206 283 185, đúng bằng 1000 × 1000 × 200 + π × 100² × 200. Khối trụ mọc lên nhập luôn vào tấm, vẫn chỉ là một khối, không phải hai khối rời. Dòng lệnh báo 1 extrusion(s) created.

Tài liệu Autodesk về PRESSPULL mô tả lệnh là "Dynamically modifies objects by extrusion and offset": sửa khối bằng cách đùn và dời mặt.

Một điểm dễ vướng: PRESSPULL đòi bấm chuột. Gõ toạ độ 3D vào câu hỏi Select object or bounded area:, bản 2027 từ chối với thông báo 2D point or option keyword required.. Phải bấm trực tiếp vào vùng kín trên màn hình.

Trừ nhầm một khối không chạm vào tấm

Trường hợp này ít ai nói nhưng rất hay xảy ra khi khối trừ đặt sai cao độ. Dựng khối trụ nằm hẳn ra ngoài tấm, không giao nhau, rồi vẫn trừ:

AutoCAD không báo lỗi. Tấm không có lỗ, còn khối trụ biến mất khỏi bản vẽ. Nhìn qua thì tưởng đã đục xong. Vì vậy sau mỗi lần trừ, hãy xoay mô hình kiểm tra lỗ, hoặc so thể tích trước và sau.

Chọn SUBTRACT hay PRESSPULL

Hai lệnh cho cùng một thể tích nhưng hợp với hai tình huống khác nhau:

Với PRESSPULL, vòng kín phải nằm trên mặt của khối thì mới ấn thành lỗ được. Với SUBTRACT, khối trừ phải thật sự giao với khối gốc, nếu không nó chỉ bị xoá đi mà không để lại lỗ nào.

Ba điều hay nghe nhưng không đúng

Lệnh SHELL cũng hay bị gọi là lệnh đục lỗ. Thật ra nó làm rỗng ruột khối thành một vỏ mỏng; xem bài lệnh shell trong CAD. Cắt khối theo mặt phẳng thì dùng lệnh cắt khối trong CAD 3D.

Câu hỏi thường gặp

Lệnh đục lỗ trong CAD 3D là lệnh gì?

SUBTRACT (gõ tắt SU) hoặc PRESSPULL. Không có lệnh tên HOLE, DRILL hay CARVE.

Chọn khối nào trước khi dùng SUBTRACT?

Chọn khối cần giữ trước, Enter, rồi mới chọn khối cần trừ. Chọn ngược thì AutoCAD xoá cả hai khối.

Làm sao đục lỗ không xuyên?

Dựng khối trừ chỉ chiếm phần độ sâu cần khoét, rồi trừ như bình thường.

Đục nhiều lỗ một lần được không?

Được. Ở lần chọn thứ hai, chọn tất cả các khối cần trừ.

Vì sao trừ xong mà không thấy lỗ?

Khối trừ không giao với khối gốc. AutoCAD vẫn xoá khối trừ mà không báo gì.

PRESSPULL khác SUBTRACT chỗ nào?

PRESSPULL ấn một vùng kín trên mặt khối, không cần dựng khối trừ; kết quả thể tích giống hệt.