Đang vẽ bình thường thì cả bản vẽ bỗng nghiêng đi một góc. Kéo chuột thế nào cũng không thẳng lại được, vì đây không phải chuyện phóng to thu nhỏ. Lệnh plan trong CAD là cái nút đưa mọi thứ về đúng trục gốc, và nó chỉ cần hai lần Enter.
Bài này đo trên AutoCAD 2027 tại Viện bằng một con số đọc được, nên bạn biết chắc mình vừa làm gì. Muốn học trọn cách làm chủ hệ trục và khung nhìn, mời bạn xem khóa học AutoCAD xây dựng.
Cách gọi lệnh plan trong CAD
Đọc thẳng từ tệp giao diện acad.cuix của bản 2027 trên máy, và bảng này giải thích vì sao ít người biết tới nó.
| Lệnh | Lệnh tắt | Ruy băng | Trình đơn cổ điển |
|---|---|---|---|
PLAN | không có | không có | View → 3D Views → Plan View |
UCS | DDUCS | không có | Tools → New UCS |
VIEW | V, DDVIEW | View → Named Views → View Manager | View → 3D Views |
PLAN không có lệnh tắt, không có nút trên ruy băng, cũng không có trên thanh công cụ. Chỉ có đúng một lối vào trong trình đơn cổ điển, mà giao diện mặc định ngày nay thì không bày trình đơn ấy ra. Cách duy nhất còn lại là gõ đủ bốn chữ PLAN.
Chuỗi câu hỏi rất ngắn, chép nguyên văn từ bản 2027:
Enter an option [Current ucs/Ucs/World] <Current>:
Ba lựa chọn, và cái bạn cần khi bản vẽ nghiêng là World. Gõ W rồi Enter.
Autodesk mô tả lệnh trong một câu ở trang PLAN cho bản 2027: "Displays an orthographic view of the XY plane of a specified user coordinate system". Chữ view ở đây là mấu chốt: nó chỉ đụng vào khung nhìn.
Riêng lựa chọn World, tài liệu ghi gọn: "Generates a plan view of the World Coordinate System". Đây là hệ trục cố định của bản vẽ, thứ không ai đổi được, nên nó luôn là mốc an toàn để quay về.
Vì sao bản vẽ tự nhiên nghiêng
Nguyên nhân gần như luôn là hệ trục toạ độ đã bị xoay, rồi sau đó khung nhìn xoay theo.
Chúng tôi đo bằng biến VIEWTWIST, tức góc xoay của khung nhìn, tính bằng radian. Đổi ra độ cho dễ đọc.
| Vừa làm gì | VIEWTWIST | Tính ra độ |
|---|---|---|
| Ban đầu, hệ trục World | 0,0000 | 0° |
Xoay hệ trục 30 độ, UCSFOLLOW bằng 0 | 0,0000 | 0° — khung nhìn không đổi |
Gõ PLAN rồi chọn Current ucs | 5,7596 | 330°, tức 360 trừ 30 |
Gõ PLAN rồi chọn World | 0,0000 | 0°, thẳng lại |
Dòng thứ hai là chỗ đáng chú ý nhất: xoay hệ trục không tự làm nghiêng khung nhìn. Bạn vẫn nhìn bản vẽ thẳng như cũ, chỉ có hai mũi tên trục ở góc là nghiêng đi.
Dòng thứ ba cho thấy chính PLAN mới là thứ xoay khung nhìn, và nó xoay đúng bằng góc của hệ trục.
Trong cả bốn phép đo, biến VIEWDIR giữ nguyên giá trị (0 0 1). Nghĩa là với bản vẽ phẳng, lệnh này chỉ đổi góc xoay chứ không đổi hướng nhìn.
Ba lựa chọn khác nhau ở đâu
World đưa khung nhìn về đúng hệ trục gốc của bản vẽ, bất kể bạn đang đứng ở hệ trục nào. Đây là lựa chọn chữa cháy, và cũng là lựa chọn bạn cần đến chín phần mười số lần.
Current ucs đưa khung nhìn về nhìn thẳng hệ trục đang dùng. Hữu ích khi bạn cố tình xoay hệ trục theo một tuyến đường chéo rồi muốn vẽ trên đó cho thuận tay.
Ucs đưa khung nhìn về một hệ trục đã đặt tên từ trước. Muốn dùng thì phải lưu hệ trục bằng lệnh UCS với lựa chọn Named trước đã.
Cách đặt và xoay hệ trục nằm ở bài UCS trong CAD.
Ucsfollow: cái công tắc làm khung nhìn tự nhảy
Có một biến khiến bản vẽ nghiêng ngay lập tức mà bạn không kịp hiểu vì sao, và nó tên là UCSFOLLOW.
Đo trên máy, giá trị mặc định là 0, tức khung nhìn đứng yên khi bạn đổi hệ trục. Đặt nó bằng 1 rồi xoay hệ trục lên 75 độ, chúng tôi đọc lại VIEWTWIST: 4,9742 radian, đúng bằng 285 độ, tức 360 trừ 75.
Nghĩa là với UCSFOLLOW bằng 1, cứ đổi hệ trục là khung nhìn tự nhảy theo, không cần gọi lệnh nào.
Đây chính là thủ phạm của phần lớn các ca bản vẽ bỗng nghiêng. Một tệp mẫu của công ty, hoặc một lệnh trong tệp lisp nào đó, đã bật biến này lên và không tắt lại.
Cách kiểm rất nhanh: gõ UCSFOLLOW rồi Enter, nếu máy báo 1 thì gõ 0 rồi Enter. Biến này lưu theo từng khung nhìn, nên nếu bản vẽ có nhiều khung nhìn thì phải tắt ở từng cái.
Chữa bản vẽ nghiêng theo đúng thứ tự
Gộp lại thành một quy trình ba bước, làm đúng thứ tự thì lần nào cũng xong.
Bước một: tắt công tắc. Gõ UCSFOLLOW, nhập 0. Không làm bước này thì các bước sau vô nghĩa, vì hễ chạm vào hệ trục là nó lại nghiêng.
Bước hai: trả hệ trục về gốc. Gõ UCS rồi Enter hai lần, hoặc gõ UCS rồi W. Kiểm bằng cách đọc biến WORLDUCS, ra 1 là đúng hệ trục gốc.
Bước ba: kéo khung nhìn về thẳng. Gõ PLAN, gõ W, Enter. Đọc lại VIEWTWIST, ra 0 là xong.
Sau ba bước ấy, gõ thêm Z rồi E để phóng vừa màn hình là bản vẽ trở lại y như bình thường.
Có một biến thể đáng biết. Nếu chỉ một bản vẽ bị nghiêng còn các bản vẽ khác vẫn bình thường, thì biến nằm trong chính tệp ấy chứ không phải trong cài đặt máy. Chữa xong nhớ lưu lại, nếu không lần sau mở ra nó vẫn nghiêng.
Ngược lại, nếu mở tệp nào cũng nghiêng thì nguyên nhân nằm ở tệp mẫu. Hãy mở tệp mẫu của bạn ra, làm ba bước trên, rồi lưu tệp mẫu lại.
Một lưu ý: nếu bản vẽ nghiêng chỉ trong một khung nhìn của layout thì đây không phải chỗ chữa. Khung nhìn trong layout có góc xoay riêng, cách chỉnh nằm ở bài xoay bản vẽ trong layout.
Plan view khác gì với lệnh view trong CAD
Hai lệnh này hay bị gộp làm một, nhưng chúng làm hai việc khác nhau.
PLAN chỉ đưa khung nhìn về nhìn thẳng từ trên xuống theo một hệ trục. Nó không nhớ gì, không lưu gì, và không đụng đến độ phóng.
Lệnh VIEW, gõ tắt là V, mở bảng quản lý khung nhìn đã đặt tên. Ở đó bạn lưu lại cả vị trí, độ phóng và góc nhìn, rồi gọi lại bất cứ lúc nào bằng đúng cái tên ấy.
Với bản vẽ lớn, thói quen đáng có là lưu vài khung nhìn hay dùng bằng lệnh VIEW, còn PLAN để dành cho lúc cần đưa mọi thứ về trục gốc.
Có một khác biệt nữa ít người để ý. Khung nhìn lưu bằng lệnh VIEW đi theo tệp bản vẽ, nên người nhận mở ra vẫn gọi lại được đúng những khung nhìn ấy. Với bộ hồ sơ nhiều người cùng làm, đặt sẵn vài khung nhìn theo tên hạng mục là cách bàn giao gọn nhất.
Ba điều nhiều người nói mà máy làm khác
| Điều hay nghe | Máy bản 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
| Xoay hệ trục là bản vẽ nghiêng theo | Không. Đo được VIEWTWIST vẫn bằng 0 sau khi xoay hệ trục 30 độ |
Gõ PLAN là bản vẽ thẳng lại | Chỉ khi chọn World. Chọn Current ucs thì nó xoay theo hệ trục đang dùng |
| Bản vẽ nghiêng là do lỗi tệp | Thường chỉ là UCSFOLLOW đang bằng 1, gõ 0 là hết |
Nói gọn, lệnh plan trong cad không sửa bản vẽ mà sửa cách bạn nhìn bản vẽ. Không một nét nào bị đụng tới, nên gõ nhầm cũng chẳng sao.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh tắt của plan là gì?
Không có. Phải gõ đủ bốn chữ PLAN, vì lệnh này cũng không có nút trên ruy băng.
Bản vẽ nghiêng, gõ gì là thẳng ngay?
Gõ PLAN, gõ W, Enter. Nếu vẫn nghiêng lại sau đó thì tắt UCSFOLLOW về 0.
Lệnh này có làm hỏng bản vẽ không?
Không. Nó chỉ đổi khung nhìn, không đụng vào một nét nào.
Vì sao xoay hệ trục mà bản vẽ vẫn thẳng?
Vì UCSFOLLOW đang bằng 0. Đó là giá trị mặc định và cũng là giá trị nên giữ.
Đang ở layout mà khung nhìn nghiêng thì sao?
Khung nhìn trong layout có góc xoay riêng, phải chỉnh ở đó chứ không dùng lệnh này.
Làm sao lưu lại một khung nhìn hay dùng?
Dùng lệnh VIEW, gõ tắt V, rồi đặt tên cho khung nhìn ấy.