Thửa đất nằm nghiêng 30 độ so với trục bắc. Bản vẽ phải in ra ngay ngắn trên khổ A3. Câu hỏi xoay bản vẽ trong layout thế nào là một trong những câu được tìm nhiều nhất về AutoCAD, và câu trả lời phổ biến nhất lại là câu sai: đừng xoay hình.
Bài này chỉ ra cách xoay đúng và đo toạ độ trước sau để chứng minh hình không hề dịch chuyển. Muốn học trọn phần layout và in ấn thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Vì sao không được xoay hình
Xoay hình bằng lệnh ROTATE giải quyết được cái nhìn thấy, nhưng phá ba thứ cùng lúc.
Thứ nhất là toạ độ. Hồ sơ trắc địa, hồ sơ hạ tầng, tệp gốc do chủ đầu tư giao đều gắn với hệ toạ độ thật. Xoay hình là mọi điểm mang toạ độ mới, và từ đó không đối chiếu được với bất kỳ tệp nào khác.
Thứ hai là tham chiếu ngoài. Bản vẽ của bạn xoay đi, còn tệp kiến trúc gắn vào bằng XREF thì không. Lần cập nhật sau là hai lớp lệch nhau.
Thứ ba là chữ và kích thước. Xoay cả cụm thì chữ nghiêng theo, và bạn phải dựng lại từng dòng.
Cách đúng là để hình nằm yên và xoay khung nhìn. Kết quả trên giấy giống hệt, nhưng tệp thì không mất gì.
Bằng chứng: toạ độ không đổi
Đây là chỗ đáng đo chứ không đáng tin lời. Chúng tôi vẽ một thửa đất nằm nghiêng đúng 30 độ, đọc toạ độ đỉnh thứ nhất, xoay khung nhìn, rồi đọc lại:
| Trạng thái khung nhìn | VIEWTWIST | Toạ độ đỉnh thứ nhất |
|---|---|---|
| Chưa xoay | 0,000 độ | 2839,69 ; −676893,0 |
| Đã xoay | 330,000 độ | 2839,69 ; −676893,0 |
Hai dòng toạ độ giống nhau đến từng chữ số. Hình không hề bị đụng tới; chỉ có cách máy vẽ nó lên màn hình là khác.
Con số 330 độ cũng đáng nói. Thửa nghiêng cộng 30 độ, nên khung nhìn phải xoay trừ 30 độ thì hình mới nằm ngang. AutoCAD ghi góc âm bằng cách cộng thêm 360, thành 330.
Ba cách xoay khung nhìn, đo cả ba
Chúng tôi đo cả ba cách trên cùng một khung nhìn, đọc lại biến VIEWTWIST sau mỗi lần.
| Cách làm | Gõ gì | VIEWTWIST đo được |
|---|---|---|
| Xoay hệ trục rồi nhìn thẳng | UCS → Z → 30, rồi PLAN → C | 330,000 độ |
| Xoay thẳng khung nhìn | DVIEW → chọn hết → TW → 30 | 30,000 độ |
| Theo một cạnh có sẵn | MVSETUP → Align → Rotate view | theo cạnh bạn chỉ |
Để ý hai dòng đầu cho hai dấu ngược nhau khi cùng gõ số 30. Lý do rất gọn: cách thứ nhất xoay hệ trục, cách thứ hai xoay ống kính. Xoay trục sang phải thì ảnh nghiêng sang trái.
Cách thứ nhất là cách nên dùng trong hồ sơ thật, vì sau khi xoay hệ trục thì chế độ ghim trục F8 cũng đi theo phương mới. Vẽ thêm nét trên bản vẽ nghiêng ấy vẫn thẳng hàng với thửa.
Lệnh MV trong CAD: tạo khung nhìn trong tờ giấy
Lệnh mv trong cad là lệnh tắt của MVIEW, lệnh tạo khung nhìn trong không gian giấy. Gõ nó ở tab Model thì máy báo lỗi; nó chỉ chạy trong layout.
Trang MVIEW của Autodesk mô tả lệnh bằng một câu: "Creates and controls layout viewports."
Dòng nhắc của nó trên bản 2027, chép nguyên văn.
Specify corner of viewport or [ON/OFF/Fit/Shadeplot/Lock/NEw/NAmed/Object/Polygonal/Restore/LAyeroverride/laYer/2/3/4] <Fit>:
Danh sách dài ấy đáng đọc kỹ. Bốn lựa chọn trong đó giải quyết bốn việc hay gặp.
| Lựa chọn | Việc nó làm |
|---|---|
Lock | khoá khung nhìn, lăn chuột không làm lệch tỉ lệ nữa |
Object | biến một hình kín có sẵn thành khung nhìn, dùng cho khung nhìn không phải chữ nhật |
Polygonal | vẽ khung nhìn theo đường gấp khúc |
OFF | tắt nội dung trong khung, giữ lại cái khung |
Autodesk mô tả Lock là "Prevents the zoom scale factor from being changed in the current layout viewport when working in model space", và Object là "Specifies a closed polyline, ellipse, spline, region, or circle to be converted into a layout viewport". Câu thứ hai mở ra một khả năng ít người dùng: khung nhìn không nhất thiết phải là hình chữ nhật.
Vẽ một đường đa tuyến kín bao quanh đúng phần bản vẽ cần in, gọi lệnh viewport trong cad rồi chọn Object và chỉ vào nó. Phần nằm ngoài đường ấy biến mất khỏi tờ in. Cách này gọn hơn hẳn việc che bằng hình chữ nhật trắng, vốn là mẹo mà nhiều người vẫn dùng.
Lựa chọn Lock đáng bật ngay sau khi đặt đúng tỉ lệ. Không khoá thì chỉ một lần lăn chuột trong khung là tỉ lệ in sai, mà nhìn bằng mắt thì không thấy.
Lệnh MVSETUP trong CAD: xoay theo đúng một cạnh có sẵn
Hai cách trên đòi bạn biết góc nghiêng bằng số. Lệnh mvsetup trong cad không đòi.
Trình tự: vào trong khung nhìn bằng cách bấm đúp, gõ MVSETUP, chọn Align, rồi chọn Rotate view. Máy hỏi một điểm làm tâm quay, rồi hỏi hướng mới. Bấm hai điểm dọc theo cạnh thửa là xong, khỏi tính độ nào cả.
Đây cũng là lệnh ít ai biết còn tồn tại. Nó có từ rất lâu, không có nút trên bảng lệnh, và chỉ gọi được bằng cách gõ tên.
Hiện khung viewport trong CAD và cách giấu nó khi in
Cái khung chữ nhật quanh khung nhìn in ra giấy nếu lớp chứa nó còn đặt in. Hầu như không ai muốn nó xuất hiện trên bản in.
Cách gọn nhất không phải là xoá khung mà là cho nó một lớp riêng rồi tắt in của lớp ấy:
- Tạo một lớp tên
VIEWPORT. - Chọn cái khung, đổi sang lớp ấy.
- Trong bảng
LAYER, bấm biểu tượng máy in của lớpVIEWPORTcho nó gạch chéo.
Lớp vẫn bật nên bạn vẫn thấy khung để chọn và sửa, nhưng bản in thì sạch. Muốn hiện khung viewport trong cad trở lại chỉ cần bật lớp, và muốn ẩn khung viewport trong cad hẳn thì tắt lớp.
Một chi tiết nhỏ hay bị bỏ qua: đừng đặt khung nhìn lên lớp Defpoints. Lớp ấy không in, nhưng nó là lớp hệ thống của kích thước và trộn hai thứ vào một chỗ làm hồ sơ khó kiểm.
Đặt tỉ lệ trước rồi mới xoay
Thứ tự thao tác tiết kiệm được nhiều lần làm lại. Đặt tỉ lệ trước, xoay sau, khoá cuối cùng.
Lý do nằm ở chỗ tỉ lệ và góc xoay là hai thuộc tính độc lập của khung nhìn. Xoay không làm đổi tỉ lệ, nhưng thao tác ZOOM để tìm lại khung hình sau khi xoay thì có. Đặt tỉ lệ xong rồi xoay, bạn chỉ còn phải kéo khung cho đúng chỗ bằng lệnh PAN, vốn không đụng tới tỉ lệ.
Ba bước gọn cho một khung nhìn hoàn chỉnh:
- Vào trong khung, gõ
ZOOMrồi nhập tỉ lệ dạng1/100xp, tức là một đơn vị giấy ứng với một trăm đơn vị bản vẽ. - Xoay khung nhìn bằng một trong ba cách ở trên.
- Dùng
PANđưa phần cần in vào giữa, rồi khoá khung bằngMVIEWlựa chọnLock.
Chữ xp ở bước một là chỗ hay sai. Gõ 1/100 không có xp là zoom theo màn hình chứ không phải theo tỉ lệ giấy, và bản in ra sai tỉ lệ mà nhìn vẫn thấy hợp lý. Cách dùng đầy đủ của lệnh phóng nằm ở bài lệnh zoom trong CAD.
Xoay khung nhìn rồi thì chữ có nghiêng theo không
Có, và đây là chỗ phải xử lý tiếp.
Chữ ghi trong model là chữ nằm theo hệ toạ độ của model. Xoay khung nhìn thì chữ nghiêng theo đúng như hình. Hai cách xử lý:
Cách thứ nhất: ghi chú và khung tên đặt hẳn ngoài không gian giấy. Chúng không nằm trong khung nhìn nên không nghiêng. Đây là cách làm hồ sơ chuẩn.
Cách thứ hai: với chữ buộc phải nằm trong model, dùng kiểu chữ có khai chiều cao theo chú thích và bật tính năng chữ luôn đứng. Cách quản lý chữ nằm ở bài chữ trong CAD.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế đo trên bản 2027 |
|---|---|
| Muốn bản vẽ nằm ngang trên giấy thì xoay hình | Xoay khung nhìn là đủ; toạ độ hình không đổi một chữ số |
Gõ MV ở tab Model cũng được | Lệnh chỉ chạy trong layout |
| Xoay khung nhìn thì mất tỉ lệ in | Tỉ lệ giữ nguyên; cái làm mất tỉ lệ là lăn chuột khi chưa khoá khung |
Câu hỏi thường gặp
Xoay bản vẽ trong layout bằng lệnh nào là nhanh nhất?
Vào trong khung nhìn, gõ UCS chọn Z rồi nhập góc, sau đó gõ PLAN và chọn Current. Ba thao tác, và hệ trục mới còn giúp vẽ tiếp cho thẳng hàng.
Có cách nào xoay mà không phải biết góc nghiêng không?
Có. Gõ MVSETUP, chọn Align, chọn Rotate view, rồi bấm hai điểm dọc theo cạnh muốn cho nằm ngang.
Xoay khung nhìn xong thì bản vẽ trong model có bị xoay theo không?
Không. Chúng tôi đọc toạ độ đỉnh thứ nhất của thửa trước và sau, cả hai lần đều là 2839,69 và −676893,0.
Vì sao gõ 30 mà máy báo VIEWTWIST bằng 330?
Vì hai cách xoay ngược dấu nhau. Xoay hệ trục bằng UCS cộng 30 độ tương đương xoay ống kính trừ 30 độ, và AutoCAD ghi góc âm thành 330.
Làm sao để cái khung chữ nhật của khung nhìn không in ra?
Cho nó một lớp riêng rồi tắt thuộc tính in của lớp ấy trong bảng LAYER. Khung vẫn hiện trên màn hình để bạn chọn, nhưng không lên giấy.