Bản vẽ đang làm nằm ở toạ độ 2.839.693 và âm 864.958. Gõ một toạ độ tương đối thì được, nhưng gõ toạ độ tuyệt đối thì phải đếm chữ số. Đó chính là lúc cần tới UCS trong CAD.
Bài này đo toạ độ một điểm trước và sau khi dời gốc, rồi sau khi xoay trục, trên AutoCAD 2027 tại Viện. Muốn học trọn cách dựng hình chính xác thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Dời gốc toạ độ: một con số chín chữ số thành 1000
Chúng tôi vẽ một hình chữ nhật, chọn một điểm nằm cách góc dưới trái của nó đúng 1000 theo phương ngang và 500 theo phương đứng, rồi đọc toạ độ của điểm ấy qua từng trạng thái hệ trục.
| Trạng thái hệ trục | Toạ độ đọc được |
|---|---|
| Hệ thế giới | 3839,69 và −864458,0 |
| Sau khi dời gốc về góc hình | 1000,0 và 500,0 |
| Sau khi xoay trục thêm 30 độ | 1116,03 và −66,99 |
Dòng giữa là lý do tồn tại của cả lệnh này. Cùng một điểm, cùng một chỗ trên bản vẽ, mà con số đọc ra gọn gàng hẳn.
Dòng cuối đáng kiểm bằng tay để chắc chắn phép đo đúng. Điểm nằm ở 1000 và 500 so với gốc mới; xoay trục 30 độ thì toạ độ mới là 1000 nhân cos30 cộng 500 nhân sin30, bằng 1116,03; và trừ 1000 nhân sin30 cộng 500 nhân cos30, bằng −66,99. Máy in ra đúng hai con số ấy.
Xoay UCS trong CAD và cái được lớn nhất
Hình vẫn nguyên chỗ cũ; chỉ có hệ trục nghiêng đi. Chúng tôi đọc biến UCSXDIR, tức hướng của trục X, trước và sau:
| Trạng thái | UCSXDIR |
|---|---|
| Hệ thế giới | 1,0 và 0,0 |
| Sau khi xoay 30 độ | 0,866025 và 0,5 |
Cặp số thứ hai chính là cosin và sin của 30 độ.
Cái được lớn nhất của việc xoay trục không nằm ở toạ độ mà nằm ở chế độ ghim trục. Bật F8 rồi vẽ, con trỏ đi theo hai trục mới chứ không theo phương ngang đứng của màn hình. Vẽ một khối nhà nằm xiên 30 độ so với trục bắc trở nên dễ như vẽ một khối nhà nằm ngang.
Cùng lý do ấy, ghi kích thước cũng đi theo trục mới, nên chuỗi kích thước của khối nhà xiên vẫn thẳng hàng.
Lệnh UCS trong CAD có mười lựa chọn
Dòng nhắc, chép nguyên văn từ bản 2027.
Specify origin of UCS or [Face/NAmed/OBject/Previous/View/World/X/Y/Z/ZAxis] <World>:
Bốn lựa chọn dưới đây giải quyết gần hết việc trong bản vẽ hai chiều.
| Lựa chọn | Việc nó làm |
|---|---|
| (chỉ thẳng một điểm) | dời gốc về điểm ấy, hai trục giữ nguyên hướng |
Z | xoay hai trục quanh trục đứng, khai góc bằng số |
OBject | lấy hệ trục theo một đối tượng có sẵn |
World | trả về hệ thế giới |
Previous | quay lại hệ trục ngay trước đó |
Lựa chọn OBject là lựa chọn tiết kiệm nhất mà ít người dùng. Chỉ vào một cạnh của khối nhà xiên là hệ trục tự khớp theo cạnh ấy, khỏi phải biết nó nghiêng bao nhiêu độ.
Tắt WCS trong CAD: thứ nhiều người muốn tắt là cái biểu tượng
Câu hỏi hay gặp nhất về chủ đề này không phải là cách dùng mà là cách tắt cái biểu tượng hai mũi tên ở góc màn hình.
Lệnh là UCSICON, và biến cùng tên ghi lại trạng thái. Trang UCSICON của Autodesk mô tả: "Controls the visibility and placement of the UCS icon." Chúng tôi đo:
| Thao tác | UCSICON |
|---|---|
Gõ UCSICON chọn OFF | 0 |
Gõ UCSICON chọn ON | 1 |
Gõ UCSICON chọn ORigin | 3 |
Autodesk ghi rõ từng giá trị. Số 0 là "Off; No icon is displayed", số 1 là "On; the icon is displayed only in the lower-left corner of the current viewport or layout", còn số 3 là "On; Displays the UCS icon at the origin, if possible."
Giá trị 3 là trạng thái đáng dùng nhất mà ít ai biết: biểu tượng bám vào gốc toạ độ thay vì nằm lì ở góc màn hình. Nhờ thế bạn nhìn một cái là biết gốc đang ở đâu, và ảnh minh hoạ ở trên chính là trạng thái ấy.
Đáng nói thêm: biểu tượng chỉ bám vào gốc khi gốc nằm trong khung nhìn. Gốc nằm ngoài màn hình thì nó lại về góc dưới trái, và đó không phải lỗi.
Hủy lệnh UCS trong CAD và trở về hệ thế giới
Hai cách, tuỳ bạn muốn lùi một bước hay về hẳn.
Về hẳn hệ thế giới: gõ UCS rồi Enter. Giá trị ngầm định trong ngoặc nhọn chính là World, nên chỉ cần hai lần Enter.
Lùi một bước: gõ UCS rồi chọn Previous. Hữu ích khi bạn vừa xoay trục để vẽ một cụm rồi muốn quay lại trạng thái trước đó.
Muốn biết mình đang ở hệ nào thì đọc biến WORLDUCS. Chúng tôi đo được giá trị 1 khi ở hệ thế giới và 0 ngay sau khi dời gốc. Một biến, một con số, không phải đoán.
Nếu bản vẽ hay dùng vài hệ trục cố định thì đặt tên cho chúng bằng lựa chọn NAmed, rồi gọi lại theo tên. Cách nhập toạ độ trong hệ trục mới nằm ở bài nhập toạ độ trong CAD.
Cách dùng lệnh UCS trong CAD cho ba việc hằng ngày
Lý thuyết đã đủ. Ba tình huống dưới đây là chỗ lệnh này tiết kiệm thật sự.
Việc thứ nhất: vẽ một khối nhà nằm xiên. Dùng OBject chỉ vào cạnh xiên, hoặc Z khai góc. Xong thì bật F8 và vẽ như vẽ nhà nằm ngang. Đây là công dụng đáng giá nhất và cũng là công dụng ít người dùng nhất.
Việc thứ hai: đọc toạ độ tương đối của một cụm chi tiết. Dời gốc về góc chi tiết rồi rê chuột, con số trên thanh trạng thái thành khoảng cách so với góc ấy. Kiểm nhanh kích thước mà không cần gọi lệnh đo.
Việc thứ ba: chèn khối theo phương của cấu kiện. Khối chèn vào lấy phương của hệ trục hiện hành, nên đặt hệ trục theo cấu kiện xiên rồi chèn là khối nằm đúng phương ngay, khỏi xoay lại.
Chỗ cần nhớ ở cả ba việc là tắt UCS trong CAD ngay sau khi xong, tức trả hệ trục về thế giới. Để nguyên hệ trục xiên rồi làm việc khác là nguồn gốc của những nét vẽ lệch mà không hiểu vì sao.
Mỗi khung nhìn giữ một hệ trục riêng
Một chi tiết đáng biết khi làm layout. Biến UCSVP quyết định hệ trục có được lưu riêng cho từng khung nhìn hay không, và máy chúng tôi đo được giá trị 1, tức là có.
Nghĩa là bạn xoay hệ trục trong một khung nhìn để vẽ một chi tiết xiên, thì các khung nhìn khác không bị ảnh hưởng. Đây cũng chính là cơ chế đứng sau cách xoay bản vẽ trong layout, chúng tôi viết kỹ ở bài xoay bản vẽ trong layout.
Biến UCSORTHO, đo được bằng 1, thì lo việc khác: chuyển sang một hướng nhìn chuẩn thì hệ trục tự đổi theo. Trong bản vẽ hai chiều nó gần như không có tác dụng gì, nhưng khi dựng hình ba chiều thì nó rất tiện.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế đo trên bản 2027 |
|---|---|
| Đổi hệ trục là đổi toạ độ của hình | Hình không nhúc nhích; chỉ con số đọc ra thay đổi |
| Muốn bỏ biểu tượng trục thì phải xoá gì đó | Gõ UCSICON chọn OFF, biến cùng tên về 0 |
| Xoay trục xong thì mọi khung nhìn đều xoay | UCSVP đo được bằng 1, mỗi khung nhìn giữ hệ trục riêng |
Câu hỏi thường gặp
Lệnh UCS trong CAD dùng để làm gì?
Dời gốc toạ độ và xoay hệ trục về đúng chỗ bạn đang vẽ. Toạ độ đọc ra gọn hơn, và chế độ ghim trục đi theo phương mới.
Tắt WCS trong CAD, tức tắt biểu tượng hai mũi tên, bằng lệnh gì?
Gõ UCSICON rồi chọn OFF. Chọn ORigin thì biểu tượng bám vào gốc toạ độ, giá trị biến là 3.
Xoay UCS trong CAD mà không biết góc nghiêng thì sao?
Dùng lựa chọn OBject rồi chỉ vào một cạnh có sẵn. Hệ trục tự khớp theo cạnh ấy.
Huỷ hệ trục vừa đặt để về hệ cũ?
Gõ UCS rồi Enter hai lần là về hệ thế giới, vì World là giá trị ngầm định. Muốn lùi một bước thì chọn Previous.
Làm sao biết mình đang ở hệ trục nào?
Đọc biến WORLDUCS. Giá trị 1 là đang ở hệ thế giới, 0 là đang ở một hệ do bạn đặt.