Lệnh tắt trong CAD: 419 dòng trong một tệp văn bản

Gõ L rồi Enter là ra lệnh vẽ đường thẳng. Ai cũng biết. Điều ít người biết là chữ L ấy không nằm trong phần mềm mà nằm trong một tệp văn bản bạn sửa được bằng Notepad, và sửa xong không cần khởi động lại.

Bài này mở đúng tệp ấy trên AutoCAD 2027 tại Viện, đếm số dòng, rồi đo ba thứ chưa thấy ai đo. Muốn học trọn bộ thao tác dựng hình nhanh thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.

Các lệnh tắt trong CAD nằm ở một tệp tên acad.pgp

Chúng tôi hỏi thẳng máy xem tệp ấy nằm ở đâu, rồi mở ra đếm.

Bốn trăm mười chín chữ tắt có sẵn. Con số ấy giải thích vì sao gõ gần như bất cứ chữ viết tắt hợp lý nào cũng ra lệnh: phần lớn đã được khai báo từ trước.

Dòng cuối bảng là phần ít ai để ý: cùng tệp ấy còn khai báo chín lệnh gọi chương trình ngoài, trong đó có NOTEPAD và EXPLORER. Khai báo của chúng nằm ngay trong tệp, chép nguyên văn.

EXPLORER,  START EXPLORER, 1,,
NOTEPAD,   START NOTEPAD,  1,*File to edit: ,

Chúng tôi gõ thử NOTEPAD ngay trong AutoCAD: máy không báo lệnh lạ mà hỏi tiếp bằng đúng dòng nhắc khai trong tệp, File to edit:. Cột thứ hai là lệnh hệ điều hành sẽ chạy, còn phần sau dấu sao chính là dòng nhắc.

Dán đường dẫn ở dòng đầu vào thanh địa chỉ của File Explorer là tới thẳng thư mục. Nó nằm trong hồ sơ người dùng, nên mỗi người dùng trên máy có một tệp riêng, và cài lại AutoCAD không xoá nó đi.

Cú pháp một dòng: chữ tắt, dấu phẩy, dấu sao

Autodesk định nghĩa ngắn gọn trên trang About Creating Command Aliases: "A command alias is an abbreviation of a command name, which you can enter at the Command prompt instead of entering the entire command name."

Mỗi dòng đúng một khai báo, và dấu sao trước tên lệnh là bắt buộc. Đây là vài dòng thật trong tệp, đọc bằng máy chứ không chép theo trí nhớ.

L,      *LINE
C,      *CIRCLE
E,      *ERASE
CO,     *COPY
M,      *MOVE
TR,     *TRIM
EX,     *EXTEND
X,      *EXPLODE
H,      *HATCH
XR,     *XREF
LA,     *LAYER
-LA,    *-LAYER

Hai dòng cuối là cặp đáng học nhất. Dấu gạch ngang đứng trước tên lệnh nghĩa là gọi bản dòng lệnh của lệnh ấy, tức bản không mở hộp thoại. Gõ LA thì hiện bảng quản lý lớp, gõ -LA thì lệnh chạy thẳng trên dòng nhắc. Cùng một lệnh, hai lối vào.

Dòng bắt đầu bằng dấu chấm phẩy là dòng ghi chú, máy bỏ qua. Nhờ thế bạn ghi chú ngay cạnh chữ tắt tự đặt, khỏi quên sau vài tháng.

Thêm lệnh tắt trong CAD và bắt nó ăn ngay

Đây là chỗ mọi bài hướng dẫn đều dừng lại ở câu "gõ REINIT rồi tích ô PGP File". Có cách gọn hơn, và chúng tôi đo hẳn hoi.

Chúng tôi viết thêm vào cuối tệp một dòng khai báo chữ tắt QQZ trỏ tới lệnh vẽ đường tròn, rồi đặt biến RE-INIT bằng 16.

Dòng dưới là đối chứng, và nó quan trọng ngang dòng trên: nếu bỏ nó đi thì không biết chữ tắt mới có thật sự do dòng vừa thêm sinh ra hay không.

Cách làm vì thế rút xuống ba bước. Mở acad.pgp bằng Notepad, thêm một dòng theo đúng cú pháp trên, rồi gõ RE-INIT và nhập 16. Không phải đóng bản vẽ, không phải khởi động lại.

Thay đổi lệnh tắt trong CAD đã có sẵn

Câu hỏi thật sự của người dùng không phải là thêm chữ tắt mới. Nó là: chữ tắt có sẵn đã chiếm chỗ rồi thì đè lên được không.

Đè được, và đè hoàn toàn. Chúng tôi thêm dòng L, *CIRCLE vào cuối tệp, nạp lại, rồi gõ L: máy vào lệnh vẽ đường tròn. Trả lại tệp cũ thì L trở về lệnh vẽ đường thẳng, đúng như đối chứng cần có.

Nghĩa là bạn không cần đi tìm và xoá dòng cũ. Chỉ cần thêm dòng mới vào cuối tệp, vì lý do ở mục ngay sau đây.

Tiện thể, chữ hoa chữ thường không quan trọng. Chúng tôi gõ qqz chữ thường và lệnh vẫn chạy.

Hai dòng trùng nhau thì dòng nào thắng

Tệp gốc của bản 2027 có sẵn hai chữ tắt bị khai báo hai lần, chúng tôi tìm ra bằng máy khi quét cả 419 dòng.

Dòng thứ hai là một trường hợp thật: cùng một chữ tắt trỏ tới hai lệnh khác nhau. Vậy máy nghe dòng nào?

Chúng tôi đo bằng cách tự dựng lại tình huống, và đo cả hai chiều để chắc chắn.

Kết quả gọn một câu: dòng nằm dưới thắng. Đây chính là lý do vì sao thêm chữ tắt tự đặt vào cuối tệp là cách an toàn nhất, kể cả khi chữ tắt ấy đã có người khác dùng.

Với DDUCS, quy tắc ấy cho biết nó sẽ chạy lệnh của dòng dưới. Chúng tôi không gõ thử vì lệnh ấy mở hộp thoại, mà hộp thoại thì cản phép đo tự động, nên chỉ nêu quy tắc đã đo được chứ không kết luận thay.

Còn đúng năm chữ cái chưa ai chiếm

Chữ tắt một ký tự là thứ đáng giá nhất, vì gõ một phím rồi Enter là xong. Chúng tôi quét cả 419 dòng để xem bản 2027 đã dùng hết những chữ nào.

Năm chữ cái ấy là năm chỗ trống bạn được quyền lấy mà không đè lên của ai. Kinh nghiệm ở Viện là để dành chúng cho những lệnh mình gọi nhiều nhất mà tên lại dài, chẳng hạn gán Q cho lệnh ghi kích thước nhanh hoặc K cho một lệnh lisp tự viết.

Ngoài ra còn 37 chữ tắt trỏ tới bản dòng lệnh, tức những lệnh bắt đầu bằng dấu gạch ngang. Biết con số ấy có ích khi bạn cần một lệnh chạy không mở hộp thoại để đưa vào script.

Sửa lệnh tắt trong CAD rồi mang sang máy khác

Đây là phần mà không bài hướng dẫn tiếng Việt nào chúng tôi đọc có nhắc tới, dù nó là việc hay phải làm nhất.

Vì toàn bộ cấu hình nằm trong đúng một tệp văn bản, mang sang máy khác chỉ là chép tệp. Ba bước.

Chép tệp acad.pgp của máy cũ từ thư mục ở bảng đầu bài.

Đè lên tệp cùng tên ở máy mới, sau khi đã đổi tên tệp cũ của máy ấy thành một tên khác để giữ đường lui.

Gõ RE-INIT rồi 16 trên máy mới, hoặc đơn giản là khởi động lại AutoCAD.

Thói quen đáng giá hơn nữa là giữ riêng một tệp ghi chú chỉ chứa những dòng bạn tự thêm, kèm dòng chú thích bắt đầu bằng dấu chấm phẩy. Nâng cấp lên bản AutoCAD mới, bạn dán lại đúng khối ấy vào cuối tệp mới thay vì chép đè cả tệp, tránh mất những chữ tắt mà bản mới vừa bổ sung.

Cách tổ chức hồ sơ nhiều tệp nói chung, chúng tôi viết ở bài xref trong CAD.

Cài lệnh tắt trong CAD bằng hộp thoại thay vì sửa tệp

Không thích mở Notepad thì có đường khác. Bộ Express Tools có một bảng riêng để thêm và sửa chữ tắt, tìm trong menu Express, mục Tools.

Hai lối làm cùng ghi vào một tệp acad.pgp, nên chọn lối nào cũng được. Khác biệt chỉ ở thói quen.

Với người mới, bảng của Express Tools an toàn hơn vì không thể gõ thiếu dấu sao. Với người đã quen, sửa thẳng tệp nhanh hơn hẳn, nhất là khi dựng lại cả bộ chữ tắt trên máy mới.

Một lệnh nữa hay bị nhầm là lệnh làm tươi màn hình; nó không liên quan gì tới tệp này, chúng tôi viết riêng ở bài lệnh RE trong CAD.

Ba điều hay nghe nhưng không đúng

Câu hỏi thường gặp

Tệp acad.pgp nằm ở đâu?

Trong hồ sơ người dùng, đường dẫn %APPDATA%\Autodesk\AutoCAD 2027\R26.0\enu\support\acad.pgp. Dán thẳng chuỗi đó vào thanh địa chỉ của File Explorer là tới.

Cú pháp một dòng thế nào?

Chữ tắt, dấu phẩy, rồi dấu sao và tên lệnh, ví dụ L, *LINE. Dấu sao là bắt buộc. Dòng bắt đầu bằng dấu chấm phẩy là ghi chú.

Sửa xong làm sao cho ăn ngay?

Gõ RE-INIT rồi nhập 16. Chúng tôi đo và chữ tắt mới dùng được ngay, không cần đóng bản vẽ.

Đặt trùng chữ tắt đã có thì sao?

Máy không báo gì và dòng nằm dưới thắng. Vì thế nên thêm chữ tắt tự đặt vào cuối tệp.

Có bao nhiêu chữ tắt sẵn trong bản 2027?

Chúng tôi đếm bằng máy trên tệp gốc và được 419 dòng khai báo, trong tổng số 558 dòng của tệp.