Lệnh xoay trong CAD là một trong những lệnh dễ nhất: chọn hình, chỉ tâm, gõ góc. Nhưng có một biến hệ thống lặng lẽ đổi chiều xoay, và khi nó bị đặt sai thì cùng một số gõ vào cho ra kết quả ngược hẳn.
Bài này đo cả hai trường hợp trên AutoCAD 2027 tại Viện, kèm hai lựa chọn mà nhiều người dùng CAD cả chục năm vẫn chưa mở tới. Muốn học trọn bộ lệnh hiệu chỉnh thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Lệnh xoay trong CAD chỉ hỏi đúng ba câu
Trang ROTATE của Autodesk mô tả lệnh này bằng một câu: "Rotates objects around a base point." Người quen tiếng Anh thường gọi nó là lệnh rotate trong cad, còn người vẽ ở ta hay gọi tắt theo hai chữ đầu. Ba câu hỏi, chép nguyên văn từ dòng lệnh bản 2027:
Select objects:
Specify base point:
Specify rotation angle or [Copy/Reference] <0>:
Câu thứ ba đáng chú ý ở hai chỗ. Con số trong ngoặc nhọn là góc của lần xoay trước, lệnh nhớ lại cho bạn. Và hai chữ trong ngoặc vuông là hai lựa chọn mà phần lớn người dùng chưa bao giờ gõ tới.
Góc gõ vào là góc tương đối: hình đang nằm thế nào thì xoay thêm chừng ấy độ, chứ không phải xoay về góc tuyệt đối ấy.
Lệnh ro trong CAD: gõ hai chữ là xong
Lệnh tắt là RO. Chúng tôi đọc thẳng tệp acad.pgp trên máy để chắc chắn, và đúng là có dòng trỏ RO về ROTATE.
Bốn cách gọi cùng một lệnh, dùng cách nào cũng ra kết quả y hệt:
| Cách gọi | Gõ hay bấm gì |
|---|---|
| Lệnh tắt | RO rồi Enter |
| Tên đầy đủ | ROTATE rồi Enter |
| Bảng lệnh | thẻ Home, bảng Modify, nút Rotate |
| Bấm phải | chọn hình trước, bấm phải, chọn Rotate |
Cách thứ tư ít người biết mà lại tiện: chọn hình xong rồi mới bấm phải thì lệnh bỏ qua luôn câu hỏi Select objects:.
Cái bẫy ANGDIR: cùng gõ 30 mà ra hai chiều ngược nhau
Đây là chỗ đáng viết nhất, và cũng là chỗ tài liệu của Autodesk không nhắc tới trong trang lệnh ROTATE.
Biến ANGDIR quyết định chiều dương của góc trong bản vẽ. Chúng tôi vẽ hai hình chữ L giống hệt nhau, cùng gõ số 30 ở câu hỏi góc, chỉ khác giá trị ANGDIR, rồi đo lại góc thật của nét sau khi xoay:
ANGDIR | Gõ vào | Góc đo được sau khi xoay |
|---|---|---|
| 0 (ngầm định, ngược chiều kim đồng hồ) | 30 | 30,000 độ |
| 1 (cùng chiều kim đồng hồ) | 30 | 330,000 độ |
330 độ chính là âm 30 độ. Cùng một con số gõ vào, hình quay theo hai chiều ngược nhau.
Chúng tôi đo thêm một biến nữa để làm đối chứng. Biến ANGBASE đổi hướng của góc 0. Đặt ANGBASE bằng 90 độ rồi xoay 30, kết quả đo được vẫn là 30,000 độ — không đổi gì cả.
Hai phép đo ấy tách bạch được chuyện hay bị gộp làm một: ANGDIR ảnh hưởng tới lệnh xoay, còn ANGBASE thì không. Lý do là góc gõ vào lệnh ROTATE là góc tương đối, mà ANGBASE chỉ đổi mốc của góc tuyệt đối.
Nhận ra bản vẽ đang bị đặt ngược rất nhanh: gõ ANGDIR rồi Enter, máy in ra giá trị hiện hành. Thấy số 1 thì đặt lại về 0, trừ khi hồ sơ của bạn cố ý dùng quy ước ấy. Cách đọc và đặt biến hệ thống nằm ở bài nhập toạ độ trong CAD.
Lựa chọn Copy: xoay hình trong CAD mà vẫn giữ bản gốc
Gõ C ở câu hỏi góc, máy in ngay một dòng xác nhận, chép nguyên văn:
Rotating a copy of the selected objects.
Rồi nó hỏi lại góc như thường. Chúng tôi đếm số đối tượng trước và sau: lệnh sinh thêm đúng một đối tượng, bản gốc nằm nguyên tại chỗ.
Chỗ này tiết kiệm thật sự. Muốn có một cánh cửa mở 45 độ bên cạnh cánh cửa đóng, cách cũ là COPY rồi ROTATE, hai lệnh và hai lần chọn hình. Với Copy thì chỉ một lệnh.
Lựa chọn Reference: xoay về đúng phương mà không cần tính góc
Đây là lựa chọn giải quyết bài toán thực tế nhất: một hình đang nằm nghiêng vô duyên, bạn muốn nó nằm ngang, nhưng không biết nó đang nghiêng bao nhiêu độ.
Autodesk mô tả: "Reference. Rotates objects from a specified angle to a new, absolute angle." Hai dòng nhắc, chép nguyên văn:
Specify the reference angle <0>:
Specify the new angle or [Points] <0>:
Phép thử của chúng tôi: vẽ một nét nằm ở đúng 20 độ, gọi lệnh xoay, chọn R, khai góc tham chiếu 20 và góc mới 0. Đo lại nét sau khi xoay:
| Bước | Góc đo được |
|---|---|
| Trước khi xoay | 20,000 độ |
Sau khi xoay bằng Reference | 0,000 độ |
Trên bản vẽ thật bạn không phải gõ số. Ở câu hỏi góc tham chiếu, bấm luôn hai điểm dọc theo cạnh nghiêng, máy tự đọc góc. Rồi ở câu hỏi góc mới, gõ 0 hoặc bấm hai điểm theo phương muốn có. Lựa chọn Points trong ngoặc vuông chính là để làm việc đó.
Chọn điểm chuẩn ở đâu cho đỡ phải sửa lại
Câu hỏi Specify base point: nghe vô hại nhưng quyết định phần lớn công sức sau đó. Điểm chuẩn là điểm đứng yên; mọi thứ còn lại quay quanh nó.
Ba cách chọn hay dùng, xếp theo mức độ đỡ phải sửa lại:
| Chọn điểm chuẩn ở | Khi nào hợp |
|---|---|
| Một đỉnh có sẵn của hình, bắt bằng Endpoint | Xoay cánh cửa quanh bản lề, xoay cấu kiện quanh một mối nối |
| Tâm hình, bắt bằng Center hoặc Midpoint | Xoay một hình tròn hay một hình đối xứng |
| Một điểm ngoài hình | Xoay cả cụm quanh một trục công trình |
Bật bắt điểm trước khi gọi lệnh là thói quen đáng có. Chỉ một điểm chuẩn lệch vài milimét là cả cụm lệch theo, và càng xa tâm thì sai số càng lớn. Với cụm dài 10 mét, điểm chuẩn lệch 5 mm làm đầu kia lệch tới vài centimét.
Một mẹo nhỏ tiết kiệm nhiều thao tác: chọn hình trước rồi mới gọi lệnh. Lúc ấy lệnh bỏ qua hẳn câu Select objects: và hỏi thẳng điểm chuẩn.
Xoay đối tượng trong CAD khác xoay bản vẽ trong CAD thế nào
Hai việc nghe giống nhau nhưng khác hẳn, và nhầm chỗ này mất rất nhiều thời gian.
Xoay đối tượng trong CAD là đổi toạ độ thật của hình. Lệnh ROTATE làm việc ấy, và sau đó mọi kích thước, mọi nét gióng đều đi theo.
Xoay bản vẽ trong CAD để nhìn cho dễ thì không nên đụng vào hình. Muốn nhìn nghiêng mà hình vẫn nguyên toạ độ thì xoay khung nhìn chứ đừng xoay đối tượng. Còn muốn một bản vẽ nằm nghiêng hiện ra ngay ngắn trên tờ in, chỗ phải sửa nằm ở khung nhìn trong layout, không phải ở lệnh ROTATE.
Dấu hiệu nhận ra mình đang nhầm: xoay xong thì chữ và kích thước cũng nghiêng theo. Nếu bạn chỉ muốn nhìn nghiêng, đó là dấu hiệu đã dùng nhầm lệnh. Cách quản lý khung nhìn nằm ở bài lệnh zoom trong CAD.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế đo trên bản 2027 |
|---|---|
| Gõ số dương thì hình luôn quay ngược chiều kim đồng hồ | Đúng khi ANGDIR bằng 0; đặt bằng 1 thì gõ 30 ra 330 độ |
Muốn vừa xoay vừa giữ bản gốc thì phải COPY trước | Lựa chọn Copy ngay trong lệnh, sinh đúng một bản mới |
| Muốn xoay về phương ngang thì phải đo góc nghiêng trước | Lựa chọn Reference nhận hai điểm, khỏi cần biết số độ |
Câu hỏi thường gặp
Lệnh xoay trong CAD gõ tắt là gì?
RO. Chúng tôi đọc trong tệp acad.pgp của bản 2027 và có đúng dòng trỏ RO về ROTATE.
Vì sao xoay 90 độ mà hình lại quay ngược hướng mong muốn?
Kiểm biến ANGDIR. Gõ tên biến rồi Enter để xem giá trị. Bằng 1 tức là bản vẽ đang lấy chiều kim đồng hồ làm chiều dương, nên số dương quay ngược với thói quen.
Xoay hình trong CAD mà không muốn mất bản cũ thì làm sao?
Ở câu hỏi góc, gõ C rồi Enter. Máy báo lại Rotating a copy of the selected objects. và hỏi góc như thường, bản gốc giữ nguyên.
Có xoay được đúng theo một cạnh nghiêng có sẵn không?
Có, bằng lựa chọn Reference. Ở câu hỏi góc tham chiếu bấm hai điểm dọc cạnh ấy, rồi ở câu hỏi góc mới bấm hai điểm theo phương muốn có.
Xoay xong thì chữ và kích thước có tự quay theo không?
Có, vì chúng cũng là đối tượng được chọn. Muốn chữ đứng nguyên thì đừng chọn chữ vào bộ, hoặc xoay xong dùng lệnh TEXTALIGN để chỉnh lại phương chữ.