Linetype trong CAD là thứ ai cũng dùng mà ít người mở ra xem. Hậu quả là hai câu hỏi lặp đi lặp lại: nét đứt vẽ ra sao trông vẫn như nét liền, và làm thế nào để có đường ống nước có chữ chạy trên nét.
Bài này mở hẳn tệp định nghĩa ra đọc, chỉ đúng chỗ phải sửa, và kèm một thư viện nhỏ của Viện để tải về. Muốn học trọn khâu quản lý nét và lớp thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Linetype trong CAD nằm ở đâu: hai tệp, 45 và 59 kiểu
Mọi kiểu đường đều nằm trong tệp văn bản đuôi .lin. AutoCAD 2027 cài sẵn hai tệp, và chúng tôi đếm trực tiếp trên máy tại Viện:
| Tệp | Số kiểu | Dùng khi |
|---|---|---|
acad.lin | 45 | bản vẽ hệ inch |
acadiso.lin | 59 | bản vẽ hệ mét |
Máy chọn tệp nào là do biến MEASUREMENT. Bằng 1 là hệ mét. Bằng chứng nằm ngay ở dòng nhắc khi nạp, máy gợi ý sẵn tên tệp:
Enter name of linetype file to search <acadiso.lin>:
Hai tệp ấy nằm trong thư mục Support của hồ sơ người dùng, đường dẫn đủ là %APPDATA%\Autodesk\AutoCAD 2027\R26.0\enu\Support. Mở bằng Notepad đọc được ngay, vì đó là tệp chữ thuần.
Tìm trên mạng cụm linetype autocad ra hàng loạt gói tải về, phần lớn là tệp .lin chép lại của nhau. Trước khi đi tải, đáng mở hai tệp có sẵn ra xem đã, vì chúng phủ gần hết nhu cầu của bản vẽ kiến trúc và kết cấu thông thường.
Điều đáng nói: bản vẽ mới chỉ có ba kiểu. Chúng tôi kiểm một bản vẽ trắng, danh sách chỉ gồm ByBlock, ByLayer và Continuous. Năm mươi chín kiểu kia nằm trong tệp chứ chưa vào bản vẽ. Phải nạp thì mới dùng được, và đó là chỗ nhiều người tưởng máy thiếu.
Thư viện linetype trong CAD của Viện: sáu kiểu, tải về dùng ngay
Bộ có sẵn thiếu đúng những kiểu hồ sơ hạ tầng Việt Nam hay cần. Viện gom sáu kiểu, đặt số đo theo milimét cho hợp bản vẽ dựng theo mm.
Tải tệp IIC.lin — 876 byte, sáu kiểu. Nội dung để nguyên trong bài, vì đây là tệp chữ, bạn đọc hết trong một phút.
;; IIC.LIN - thu vien kieu duong cho ban ve xay dung
;; Vien Tin hoc Xay dung (IIC) - Truong Dai hoc Xay dung Ha Noi
;; https://iic.huce.edu.vn - Tel: 0989 427 809
;;
;; So do theo MILIMET, hop voi ban ve dung don vi mm (INSUNITS = 4).
;; Nap bang: LINETYPE -> Load -> tro toi tep nay -> chon kieu can dung.
*IIC_KHUAT,Net khuat __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __
A,8,-4
*IIC_TIM,Net tam ____ _ ____ _ ____ _ ____ _ ____ _ ____
A,20,-3,2,-3
*IIC_RANH,Ranh gioi ___ . ___ . ___ . ___ . ___ . ___ .
A,15,-3,0,-3
*IIC_CAPNUOC,Cap nuoc ----N----N----N----N----N----N----
A,12,-6,["N",STANDARD,S=2.5,U=0.0,X=-1.2,Y=-1.25],-6
*IIC_THOATNUOC,Thoat nuoc ---TN---TN---TN---TN---TN---
A,14,-8,["TN",STANDARD,S=2.5,U=0.0,X=-2.4,Y=-1.25],-8
*IIC_DIEN,Duong dien ----E----E----E----E----E----E----
A,12,-6,["E",STANDARD,S=2.5,U=0.0,X=-1.2,Y=-1.25],-6Hướng dẫn nạp thư viện, từng bước một
Bước 1 — Nạp tệp vào bản vẽ
- Gõ
LINETYPErồi Enter. Hộp quản lý kiểu đường mở ra. - Bấm nút
Load...ở góc trên bên phải. - Trong hộp vừa mở, bấm
File...rồi trỏ tới tệpIIC.linvừa tải về. - Chọn các kiểu cần dùng, hoặc
CtrlvàAđể lấy hết, rồi bấmOK.
Làm bằng dòng lệnh cũng được, và nhanh hơn. Gõ -LINETYPE, máy hỏi:
Enter an option [?/Create/Load/Set]:
Gõ L để chọn Load. Máy hỏi tiếp tên kiểu, gõ dấu sao để lấy tất cả, rồi gõ đường dẫn tệp. Máy xác nhận từng kiểu một:
Linetype "IIC_KHUAT" loaded.
Bước 2 — Gán kiểu cho nét vẽ
Cách gọn nhất là gán cho lớp, không gán cho từng nét. Mở bảng lớp, bấm vào cột kiểu đường của lớp ấy rồi chọn. Từ đó mọi nét thuộc lớp tự mang kiểu đúng. Cách quản lý lớp nằm ở bài layer trong CAD. Gán theo lớp còn một cái lợi nữa: đổi một chỗ là cả bản vẽ đổi theo, khỏi phải đi chọn lại từng nét khi chủ đầu tư đòi thể hiện khác.
Bước 3 — Chỉnh tỉ lệ cho nét hiện ra
Đây là bước hay bị bỏ, và là lý do phần lớn người dùng tưởng tệp hỏng. Gõ LTSCALE, nhập một số rồi Enter. Bản vẽ theo milimét tỉ lệ 1/100 thường cần số quanh 20 tới 50.
Nét đứt không hiện: gần như luôn là LTSCALE
Trang LTSCALE của Autodesk mô tả biến này trong một câu: "Sets the global linetype scale factor". Kiểu Real, lưu trong bản vẽ, giá trị ban đầu 1.0000.
Con số ấy nhân vào mọi khoảng cách trong định nghĩa. Kiểu IIC_CAPNUOC có nét dài 12 và hở 6 milimét. Ở tỉ lệ 1, cả chu kỳ dài 36 milimét trên một đường dài bốn mét, nên mắt thường nhìn ra nét liền. Đặt 20 là chu kỳ thành 720 milimét, nhìn rõ ngay.
Có ba biến cùng tác động, nên nói rõ để khỏi lẫn. LTSCALE nhân cho cả bản vẽ. CELTSCALE nhân thêm cho riêng nét sắp vẽ, và hai số này nhân với nhau. PSLTSCALE chỉ có việc khi in qua Layout. Trong việc hằng ngày bạn chỉ cần đụng tới biến đầu tiên.
Cách tạo linetype trong CAD: đọc một dòng là làm được
Mỗi kiểu chiếm đúng hai dòng. Dòng đầu là tên và mô tả, dòng sau là định nghĩa. Đây là kiểu DASHED chép nguyên văn từ acadiso.lin trên máy:
*DASHED,Dashed __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ _
A, 12.7, -6.35
Đọc dòng dưới: chữ A là mã căn bắt buộc, 12.7 là nét vẽ dài 12,7 đơn vị, -6.35 là khoảng hở 6,35 đơn vị. Hết. Số dương là nét, số âm là khoảng trống, số không là một dấu chấm.
Kiểu có chữ thêm một cặp ngoặc vuông. Đây là GAS_LINE, cũng chép nguyên văn:
A,12.7,-5.08,["GAS",STANDARD,S=2.54,U=0.0,X=-2.54,Y=-1.27],-6.35
Trong ngoặc lần lượt là chữ cần chèn, kiểu chữ dùng để vẽ, S là cỡ chữ, còn X và Y dời chữ cho nó nằm gọn giữa khoảng hở. Trang About Simple Custom Linetypes của Autodesk đặt hai giới hạn: "A description cannot exceed 47 characters" và mỗi kiểu không quá 12 con số.
Viết xong lưu thành tệp đuôi .lin rồi nạp như trên. Không cần khởi động lại phần mềm.
Một lưu ý khi tự đặt số: các con số ấy tính bằng đơn vị bản vẽ, không phải milimét trên giấy. Bản vẽ dựng theo mét mà chép nguyên số của acadiso.lin thì chu kỳ hóa ra dài hàng chục mét. Đây cũng là lý do Viện làm riêng một tệp cho bản vẽ theo milimét, thay vì bảo bạn sửa tệp gốc của phần mềm. Cần mã tự động hóa thêm thì xem bài lisp cắt dim.
MKLTYPE: vẽ một đoạn rồi bảo máy tự viết định nghĩa
Không muốn đếm số thì có đường khác. Vẽ một đoạn thẳng và một dòng chữ đúng như bạn muốn nét trông thế nào, rồi gõ MKLTYPE. Máy trả lời:
Initializing...
Rồi mở hộp MKLTYPE - Select Linetype File để bạn chọn chỗ lưu. Sau đó máy hỏi tên kiểu, mô tả, hai điểm đầu cuối của một chu kỳ, và cuối cùng là chọn các nét mẫu. Xong là có tệp .lin viết sẵn.
Chúng tôi gõ thử trên AutoCAD 2027 và lệnh chạy bình thường. Đây là lệnh thuộc bộ Express Tools, nên bản cài thiếu bộ ấy sẽ không có.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế trên bản 2027 |
|---|---|
| Nét đứt không hiện là do tệp kiểu đường hỏng | Gần như luôn là tỉ lệ. Cùng tệp ấy, đặt LTSCALE 20 là hiện đủ |
| Muốn có nét đứt phải đi tải thư viện ở đâu về | Máy đã có sẵn 59 kiểu trong acadiso.lin, chỉ cần nạp vào bản vẽ |
Kiểu đường có chữ thì phải viết tay tệp .lin | MKLTYPE viết hộ: vẽ một đoạn và một chữ, máy tự sinh định nghĩa |
Câu hỏi thường gặp
Nạp linetype trong CAD rồi mà nét vẫn liền, vì sao?
Kiểm LTSCALE trước tiên. Bản vẽ theo milimét để số 1 thì chu kỳ chỉ vài chục milimét, nhìn ở cỡ cả bản vẽ thì ra nét liền. Thử đặt 20 rồi tăng giảm dần.
Thư viện linetype trong CAD tải về nên để ở đâu?
Để cùng chỗ với hồ sơ bản vẽ cũng được, vì nạp xong là định nghĩa nằm hẳn trong bản vẽ. Muốn dùng lâu dài thì chép vào thư mục Support để lần sau khỏi đi tìm.
Gửi bản vẽ cho người khác có phải gửi kèm tệp .lin không?
Không. Kiểu đường đã nạp được lưu ngay trong tệp DWG. Chỉ khi họ muốn nạp thêm kiểu mới thì mới cần tệp gốc.
Xoá bớt kiểu đường không dùng thế nào?
Gõ PURGE, chọn nhóm kiểu đường rồi xoá. Kiểu nào đang có nét dùng tới thì máy giữ lại, nên không sợ mất nét.
Một nét muốn tỉ lệ riêng, khác cả bản vẽ thì sao?
Chọn nét ấy rồi sửa ô Linetype scale trong bảng Properties. Số đó nhân thêm vào LTSCALE chứ không thay thế, nên nhớ tính cả hai.
Tự đặt tên kiểu bằng tiếng Việt có dấu được không?
Nên tránh. Tên kiểu đi theo bản vẽ qua nhiều máy và nhiều bản AutoCAD, chữ có dấu dễ hỏng font. Thư viện của Viện đặt tên không dấu vì lý do ấy.