Người mới học AutoCAD gặp lưới trong CAD đầu tiên và bực mình với nó đầu tiên. Màn hình đầy ô vuông, nhìn rối mắt, mà tắt rồi con trỏ vẫn nhảy từng nấc như bị nam châm hút.
Lý do rất gọn và ít ai nói rõ: đó là hai thứ khác nhau, do hai biến khác nhau điều khiển. Bài này đo cả hai bằng cách bấm phím thật trên AutoCAD 2027 tại Viện. Muốn học AutoCAD bài bản từ đầu thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Lưới và bắt điểm lưới là hai thứ riêng
Cái bạn nhìn thấy là lưới, do biến GRIDMODE điều khiển. Cái làm con trỏ nhảy từng nấc là bắt điểm lưới, do biến SNAPMODE điều khiển.
Chúng độc lập hoàn toàn. Chúng tôi đo bằng cách bấm đúng phím trên bàn phím rồi đọc lại hai biến sau mỗi lần bấm.
| Bấm phím | GRIDMODE | SNAPMODE |
|---|---|---|
| (trước khi bấm) | 0 | 0 |
| F7 | 1 | 0 |
| F9 | 1 | 1 |
| F7 lần nữa | 0 | 1 |
| F9 lần nữa | 0 | 0 |
Dòng thứ tư là dòng trả lời câu hỏi đầu bài. Bấm F7 tắt lưới xong, SNAPMODE vẫn nằm ở 1, nên con trỏ vẫn nhảy. Muốn hết nhảy thì bấm thêm F9.
Cách tắt lưới trong CAD: ba đường đều tới
Ba cách dưới đây cho kết quả giống hệt nhau, chọn cách nào tiện tay.
| Cách | Thao tác |
|---|---|
| Phím tắt | bấm F7 |
| Biến hệ thống | gõ GRIDMODE, nhập 0 |
| Lệnh | gõ GRID, chọn OFF |
Dòng nhắc của lệnh GRID trên bản 2027, chép nguyên văn.
Specify grid spacing(X) or [ON/OFF/Snap/Major/aDaptive/Limits/Follow/Aspect] <10.0>:
Con số trong ngoặc nhọn là bước lưới hiện hành. Gõ thẳng một số vào đây là đổi bước lưới luôn, khỏi vào hộp thoại.
Muốn tắt bắt điểm lưới trong CAD thì cũng ba đường tương tự, chỉ đổi tên: F9, biến SNAPMODE, hoặc lệnh SNAP chọn OFF.
Bước lưới bao nhiêu là hợp với bản vẽ xây dựng
Bản vẽ mẫu chúng tôi mở ra có GRIDUNIT bằng 10 và 10. Với bản vẽ theo milimét thì bước 10 mm quá dày, màn hình chỉ toàn ô.
Vài mốc dùng được ngay:
| Loại bản vẽ | Bước lưới hợp lý |
|---|---|
| Chi tiết cấu tạo, tỉ lệ 1:5 tới 1:20 | 50 hoặc 100 |
| Mặt bằng kiến trúc, tỉ lệ 1:100 | 500 hoặc 1000 |
| Tổng mặt bằng, tỉ lệ 1:500 | 5000 |
Biến GRIDMAJOR quyết định cứ mấy ô thì có một đường đậm. Bản vẽ mẫu để 5, và đó là con số hợp lý: bước 500 với đường đậm mỗi 2500 cho bạn một thước đo ngay trên màn hình.
Vì sao bản 2027 không còn báo lưới quá dày
Người dùng AutoCAD đời cũ quen với dòng báo lưới quá dày để hiện, xuất hiện mỗi khi đặt bước lưới quá nhỏ so với khung nhìn.
Chúng tôi thử dựng lại tình huống ấy trên bản 2027. Đặt bước lưới bằng 1 trong một khung nhìn rộng 6000 đơn vị, tức là hơn sáu nghìn ô ngang màn hình, rồi chạy REGEN. Không có dòng báo nào cả.
Chúng tôi thử lại lần nữa với đối chứng: tắt chế độ lưới thích ứng bằng cách đặt GRIDDISPLAY bằng 1 thay vì 3. Vẫn không có dòng báo nào.
Kết luận đo được: trên bản 2027, đặt bước lưới quá nhỏ thì phần mềm tự thưa lưới ra chứ không báo lỗi. Đây là thay đổi tốt, nhưng nó cũng nghĩa là bạn không còn được cảnh báo khi bước lưới đặt sai. Muốn biết bước lưới thật thì đọc biến GRIDUNIT.
Biến GRIDDISPLAY và chuyện lưới tràn ra ngoài khổ giấy
Bản vẽ mẫu chúng tôi đo có LIMMAX bằng 210000 và 148500, tức là một khổ A4 nhân tỉ lệ 1000. Nhưng lưới vẫn hiện ra khắp nơi, kể cả ngoài vùng ấy.
Lý do nằm ở GRIDDISPLAY, đo được bằng 3. Trang GRIDDISPLAY của Autodesk mô tả biến này bằng một câu: "Controls the display behavior and display limits of the grid." Giá trị 3 là tổng của hai bit.
| Bit | Ý nghĩa |
|---|---|
| 1 | lưới hiện cả ngoài phạm vi khai bằng LIMITS |
| 2 | lưới tự thưa ra khi phóng xa, tự dày lên khi phóng gần |
Đặt GRIDDISPLAY bằng 0 thì lưới chỉ hiện trong phạm vi LIMITS, và đó chính là cách dùng lưới như một tờ giấy ảo: khai LIMITS đúng khổ giấy nhân tỉ lệ, rồi lưới sẽ vẽ ra đúng mép tờ.
Đây là cách làm việc của lớp người vẽ đời trước, và nó vẫn hợp lý khi dựng hình trong không gian mô hình. Cách quản lý khung nhìn khi in nằm ở bài xoay bản vẽ trong layout.
Bốn giá trị bit của GRIDDISPLAY, chép nguyên văn
Autodesk mô tả từng bit bằng một câu. Chép lại đây vì đây là chỗ quyết định lưới của bạn hiện ra thế nào.
| Bit | Mô tả của Autodesk |
|---|---|
| 0 | "Restricts the grid to the area specified by the LIMITS command" |
| 1 | "Does not restrict the grid to the area specified by the LIMITS command" |
| 2 | "Turns on adaptive grid display, which limits the density of the grid when zoomed out" |
| 4 | "If the grid is set to adaptive display and when zoomed in, generates additional, more closely spaced grid lines" |
| 8 | "Changes the grid plane to follow the XY plane of the dynamic UCS" |
Bit thứ ba đáng thử. Bật thêm bit 4, tức đặt GRIDDISPLAY bằng 7, thì lúc phóng gần máy tự chia nhỏ ô lưới ra. Vẽ chi tiết cấu tạo mà vẫn muốn có lưới làm mốc thì đây là cách đặt hợp lý nhất.
Bỏ lưới trong CAD rồi thì vẽ cho thẳng bằng gì
Tắt lưới xong nhiều người thấy hụt hẫng vì mất chỗ dựa. Thật ra lưới là công cụ yếu nhất trong bốn công cụ dựng hình chính xác của AutoCAD.
| Công cụ | Phím | Việc nó làm |
|---|---|---|
| Ghim trục Ortho | F8 | ép con trỏ đi ngang hoặc đứng |
| Dò góc Polar | F10 | gợi ý theo các góc đã khai |
| Bắt điểm đối tượng | F3 | bám vào điểm thật của hình có sẵn |
| Bắt điểm lưới Snap | F9 | nhảy theo nấc đều, không liên quan tới hình |
Ba công cụ đầu bám vào hình thật, nên chúng chính xác tuyệt đối. Bắt điểm lưới thì chỉ nhảy theo nấc, và nếu hình của bạn không nằm đúng nấc thì nó còn làm hại. Đó là lý do người làm nghề hầu như luôn tắt SNAPMODE và sống bằng F3 với F8. Cách dùng bắt điểm đối tượng nằm ở bài bắt điểm trong CAD.
Lưới ở Model và lưới ở layout là hai trạng thái riêng
Một chi tiết ít tài liệu nói, và chúng tôi đo hẳn để chắc. Bật lưới ở tab Model, chuyển sang layout, đọc lại biến, rồi quay về Model đọc lần nữa.
| Đang ở | GRIDMODE | GRIDUNIT |
|---|---|---|
| Tab Model | 1 | 500 và 500 |
| Chuyển sang Layout1 | 0 | 0,5 và 0,5 |
| Quay lại tab Model | 1 | 500 và 500 |
Ba dòng ấy nói hết. Mỗi không gian giữ trạng thái lưới của riêng nó, và tắt lưới ở layout không đụng gì tới lưới ở Model.
Con số 0,5 ở dòng giữa cũng đáng chú ý. Lưới trong layout đo theo đơn vị giấy, nên 0,5 là nửa milimét trên tờ in thật, trong khi 500 ở Model là năm trăm milimét ngoài đời. Cùng một tên biến, hai thước đo hoàn toàn khác nhau.
Biết điều này thì lưới ở layout thành một thứ có ích: đặt bước 10 là được ô một centimét trên giấy, dùng để canh khung tên và các khung nhìn cho đều. Canh xong thì tắt.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế đo trên bản 2027 |
|---|---|
| Bấm F7 là hết con trỏ nhảy | F7 chỉ đổi GRIDMODE; SNAPMODE vẫn nguyên, phải bấm thêm F9 |
| Lưới quá dày thì máy sẽ báo | Đo hai lần, kể cả khi tắt chế độ thích ứng, đều không có dòng báo nào |
Lưới chỉ hiện trong phạm vi LIMITS | Còn tuỳ GRIDDISPLAY; bản vẽ đo được để 3 nên lưới hiện khắp nơi |
Câu hỏi thường gặp
Tắt lưới trong CAD bằng phím nào?
F7. Chúng tôi bấm thử và đọc lại biến: GRIDMODE chuyển từ 1 về 0, còn SNAPMODE không đổi.
Tắt lưới rồi mà con trỏ vẫn nhảy từng nấc?
Bấm thêm F9. Đó là bắt điểm lưới, một chế độ riêng do biến SNAPMODE điều khiển.
Tắt ô lưới trong CAD cho cả bản vẽ mới thì làm sao?
Đặt GRIDMODE bằng 0 rồi lưu vào tệp mẫu .dwt. Mọi bản vẽ tạo từ tệp mẫu ấy sẽ mở ra không có lưới.
Bước lưới đặt bao nhiêu cho bản vẽ mặt bằng?
500 hoặc 1000 với bản vẽ theo milimét tỉ lệ 1:100. Giữ GRIDMAJOR bằng 5 thì cứ 2500 có một đường đậm.
Lưới có in ra giấy không?
Không. Lưới là công cụ hỗ trợ nhìn trên màn hình, không phải đối tượng của bản vẽ, nên không có gì để in.