Sửa block trong CAD là sửa định nghĩa của khối, không phải sửa từng bản đã chèn. Sửa đúng một lần thì mọi bản chèn của khối ấy đổi theo, dù chúng nằm rải khắp hồ sơ. Autodesk nói gọn về trình sửa khối trong một câu — "The Block Editor provides the easiest way to modify a block in the current drawing". Xem trang About Modifying Block Definitions.
Bài này đi sâu vào khâu sửa. Nếu bạn còn cần phần gốc là khối là gì, tạo ra sao, chèn thế nào và vì sao phải vẽ trên lớp 0, hãy đọc bài block trong CAD trước. Muốn học trọn khâu dựng hình và triển khai hồ sơ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Sửa block trong CAD có ba đường, chọn đường nào
Ba đường dưới đây cùng dẫn tới một kết quả. Khác nhau ở chỗ bạn nhìn thấy gì trong lúc sửa, và mất bao nhiêu thao tác.
| Đường | Lệnh | Hợp khi nào |
|---|---|---|
| Trình sửa khối | BEDIT | Sửa hình của khối, và làm khối động. Đây là đường dùng hằng ngày |
| Định nghĩa lại bằng tay | EXPLODE rồi BLOCK | Sửa nhanh một chi tiết nhỏ, không muốn mở môi trường riêng |
| Sửa tại chỗ | REFEDIT | Cần nhìn thấy bối cảnh xung quanh trong lúc sửa |
Đường thứ nhất là đường nên quen tay. Hai đường còn lại có chỗ dùng riêng, và bài sẽ nói ở dưới.
Lệnh sửa block trong CAD: BEDIT và môi trường riêng
Gõ BEDIT rồi Enter. Hộp Edit Block Definition hiện ra, liệt kê mọi khối đã định nghĩa trong bản vẽ.
Autodesk mô tả ô đầu tiên rất rõ, ở trang Edit Block Definition Dialog Box. Ô Block to create or edit nhận tên khối cần sửa, và nếu chọn <Current Drawing> thì "the current drawing is opened in the Block Editor". Ô Preview cho xem trước, kèm một chi tiết đáng nhớ: "A lightning bolt icon indicates that the block is a dynamic block". Nhìn biểu tượng tia chớp là biết khối đó có tham số thay đổi được.
Chọn khối rồi bấm OK. Màn hình chuyển sang một môi trường riêng.
Ba dấu hiệu cho biết bạn đã ở trong trình sửa khối. Nền đổi sang màu xám. Trên màn hình chỉ còn nét của khối, mọi thứ khác của bản vẽ biến mất. Gốc toạ độ dời về đúng điểm chèn của khối, nên bản lề cánh cửa nằm ngay tại gốc.
Có một cách kiểm bằng máy nữa. Biến hệ thống BLOCKEDITOR chỉ nhận hai giá trị, và Autodesk mô tả nó là "Indicates whether or not the Block Editor is open" — bằng 0 khi chưa mở, bằng 1 khi đang mở. Chi tiết ở trang BLOCKEDITOR.
Ribbon lúc này cũng đổi sang một thẻ riêng.
Hai nút cần nhớ nằm ở hai đầu thẻ. Nút Save Block ở nhóm Open/Save bên trái. Nút Close Block Editor ở nhóm Close tận cùng bên phải.
Lưu bằng BSAVE, đóng bằng BCLOSE, và chỗ hay mất công
Đây là chỗ hỏng việc nhiều nhất, và cũng là chỗ mà phần lớn hướng dẫn trên mạng bỏ qua. Hai lệnh này im lặng đến mức dễ tưởng chúng không chạy.
BSAVE lưu định nghĩa khối. Lưu xong nó không in ra một chữ nào trên dòng lệnh. BCLOSE đóng trình sửa khối và trả màn hình về bản vẽ, in đúng một dòng.
```
Regenerating model.
```
Nếp khó chịu nằm ở đây. Khi bạn đang có thay đổi chưa lưu, BCLOSE sẽ hỏi có lưu không. Khi bạn chưa sửa gì, nó đóng thẳng và không hỏi câu nào.
Vì thế không thấy câu hỏi hiện ra không có nghĩa là đã lưu. Nó có nghĩa là phần mềm thấy không có gì để lưu. Quen tay bấm Close Block Editor mà quên BSAVE thì công sửa mất sạch, và khối vẫn y như cũ.
Chỉnh sửa block trong CAD bằng cách định nghĩa lại
Đường thứ hai không cần mở môi trường riêng. Nó gồm ba bước.
Bước một, gõ EXPLODE rồi bấm vào một bản chèn của khối. Bản ấy rã thành các nét rời như trước khi gom, còn định nghĩa khối vẫn nằm nguyên trong bản vẽ và các bản chèn khác không đổi.
Bước hai, sửa các nét vừa rã.
Bước ba, gõ BLOCK và đặt lại đúng tên cũ. Phần mềm hỏi Redefine it?, trả lời Yes là mọi bản chèn đổi theo.
Đường này nhanh khi chỉ sửa một chi tiết nhỏ. Chỗ dễ sai là bước ba: gõ lệch một ký tự trong tên khối thì bạn tạo ra một khối thứ hai chứ không sửa được khối cũ. Một lưu ý nữa từ Autodesk: khối có ô Allow exploding bị tắt thì EXPLODE từ chối, nên đường này không dùng được với những khối đã khoá.
Sửa tại chỗ bằng REFEDIT khi cần nhìn bối cảnh
Khi sửa một cánh cửa, đôi lúc bạn cần thấy bức tường quanh nó. Trình sửa khối giấu hết mọi thứ khác nên không giúp được việc đó. REFEDIT sinh ra cho đúng tình huống này.
Autodesk mô tả cơ chế ở trang About Editing Selected Objects in Referenced Drawings and Blocks. Nét của khối được rút tạm ra thành một tập gọi là working set — "The set of extracted objects is called the working set, which can be modified and then saved back to update the xref or block definition". Những đối tượng trong tập ấy hiện khác hẳn phần còn lại của bản vẽ, nên bạn không lẫn.
Hộp Reference Edit có hai thẻ. Thẻ Identify Reference chọn khối cần sửa và quyết định có lấy cả các khối lồng bên trong hay không. Thẻ Settings có một ô đáng bật là Lock objects not in working set, khoá mọi thứ ngoài tập làm việc để bạn không lỡ tay sửa nhầm bản vẽ chủ.
Sửa xong thì ghi lại bằng REFCLOSE. Cùng một khối, cùng một kết quả: định nghĩa đổi thì mọi bản chèn đổi.
Sửa thuộc tính block trong CAD: giá trị hay định nghĩa
Khối có thuộc tính thì việc sửa tách làm hai nhánh rõ rệt, và nhầm nhánh là mất thời gian. Sửa giá trị là đổi con số hiện trên một bản chèn. Sửa định nghĩa là đổi bản thân ô thuộc tính của cả khối.
Nhánh sửa giá trị đơn giản nhất là bấm đúp vào khối, hoặc gõ EATTEDIT.
Hộp Enhanced Attribute Editor có ba thẻ. Thẻ Attribute hiện bảng ba cột và Autodesk ghi rõ giới hạn của nó — "You can change only the attribute value". Hai cột Tag với Prompt thuộc về định nghĩa khối nên không sửa ở đây được. Thẻ Text Options chỉnh cỡ chữ và cách canh, thẻ Properties chỉnh lớp, màu và nét. Nút Apply cập nhật bản vẽ ngay mà vẫn giữ hộp mở.
Nhánh sửa định nghĩa dùng BATTMAN.
Hộp này đổi được Tag, đổi Prompt, và đổi cả thứ tự hỏi bằng hai nút Move Up với Move Down. Hai dòng ở đáy hộp đếm số bản chèn tìm thấy: một dòng cho cả bản vẽ, một dòng cho không gian hiện hành.
Nút quan trọng nhất là Sync, và mô tả của Autodesk ở trang Block Attribute Manager đáng đọc kỹ. Nút này "Updates all instances of the selected block with the attribute properties currently defined", và câu ngay sau mới là chỗ nhiều người lo hão — "This does not affect any values assigned to attributes in each block". Nói cách khác, đồng bộ định nghĩa không làm mất số hiệu đã điền.
Lệnh ATTSYNC làm đúng việc ấy từ dòng lệnh, và Autodesk tóm tắt nó là "Applies attribute changes in a block definition to all block references". Đổi định nghĩa bằng BATTMAN mà quên đồng bộ thì các bản đã chèn vẫn hỏi theo lối cũ.
Ba trường hợp khối không tự cập nhật
Câu "sửa định nghĩa là mọi bản đổi theo" chỉ đúng trong phạm vi một bản vẽ. Autodesk nêu rõ ba chỗ nó không còn đúng.
Thứ nhất, khối được sửa ở một bản vẽ khác thì bản vẽ của bạn không biết gì. Autodesk viết thẳng rằng để cập nhật khối đã sửa ở nơi khác thì "you must reinsert it".
Thứ hai, định nghĩa khối sinh ra do bạn chèn thẳng một tệp DWG vào bản vẽ cũng không tự cập nhật — "Block definitions created in your current drawing by inserting a drawing file are not updated automatically".
Thứ ba, kéo khối từ DesignCenter sang không đè lên định nghĩa sẵn có: "Inserting a block using DesignCenter does not overwrite an existing block definition".
Thêm một điều hay bị hiểu nhầm. Xoá hết bản chèn không xoá được định nghĩa: "The block definition remains in the drawing, even when all references to that block are erased". Muốn dọn hẳn thì phải chạy PURGE. Việc quản lý lớp và dọn bản vẽ nói kỹ hơn ở bài layer trong CAD.
Khi nào nên làm khối động thay vì sửa đi sửa lại
Nếu bạn thấy mình sửa cùng một khối hết lần này tới lần khác chỉ để đổi kích thước, hãy cân nhắc làm khối động. Khối động có tham số đổi được ngay sau khi chèn, nên một khối cửa động thay được cả bộ khối cửa rời.
Công cụ nằm ở bảng Block Authoring Palettes, hiện ra ngay khi bạn vào trình sửa khối. Thẻ Parameters chứa các loại tham số, thẻ Actions chứa các thao tác mà tham số điều khiển.
Một điểm cần nhớ, và cũng là lỗi hay gặp khi mới học. Chỉ đặt tham số mà chưa gắn thao tác thì khối đã thành khối động rồi, nhưng con số đổi được mà hình không nhúc nhích. Tham số là cái để đo, thao tác mới là cái làm hình biến đổi, và phải có đủ cặp.
Khối động dựng lâu và khó sửa, nên chỉ đáng làm cho những khối dùng hàng trăm lần. Cấu kiện chỉ dùng vài lần thì dựng khối thường cho nhanh. Muốn đi tiếp vào nhóm công cụ nâng cao này thì xem khóa AutoCAD nâng cao.
Câu hỏi thường gặp
Sửa block trong CAD xong mà các bản chèn khác không đổi, vì sao?
Khả năng cao nhất là bạn chưa lưu. Gõ BSAVE trước khi đóng trình sửa khối. Khả năng thứ hai là bạn đã định nghĩa lại bằng BLOCK nhưng gõ lệch tên, nên tạo ra khối mới thay vì sửa khối cũ.
Bấm đúp vào khối thì ra hộp gì?
Tuỳ khối. Khối thường mở hộp Edit Block Definition để vào trình sửa khối. Khối có thuộc tính mở hộp Enhanced Attribute Editor để sửa giá trị của đúng bản bạn vừa bấm.
Đổi Prompt bằng BATTMAN rồi mà chèn khối vẫn hỏi câu cũ?
Bạn thiếu bước đồng bộ. Bấm nút Sync trong hộp, hoặc gõ ATTSYNC rồi chọn khối. Việc này không làm mất giá trị đã điền trên các bản chèn.
Khối bị khoá không phá được thì sửa thế nào?
Dùng BEDIT. Ô Allow exploding chỉ chặn lệnh EXPLODE, không chặn trình sửa khối, nên đường định nghĩa lại bằng tay mới là đường bị chặn.
Nên dùng BEDIT hay REFEDIT?
Dùng BEDIT cho gần như mọi việc. Chỉ chuyển sang REFEDIT khi bạn cần nhìn thấy bối cảnh xung quanh trong lúc sửa, ví dụ căn một ký hiệu cho khớp với nét tường đã có.