Thêm font chữ vào CAD: tải bộ 75 font SHX, chép vào đâu, và vì sao chép xong chữ vẫn sai

Nhận một bản vẽ từ đối tác, mở ra thấy chữ sai dáng, dòng chữ ngắn lại, chữ đè lên khung tên. Nguyên nhân thường là máy bạn thiếu font mà bên gửi đã dùng. Cách chữa là thêm font chữ vào CAD: chép đúng tệp font vào đúng thư mục, và chép trước khi mở bản vẽ.

Bài này làm từng bước trên AutoCAD 2027, bản vẽ mẫu acadiso.dwt, với một ví dụ ba dòng chữ và ảnh chụp màn hình cho từng tình huống. Cuối bài có bộ 75 font SHX để tải về. Cách viết chữ và tạo kiểu chữ có ở bài chữ trong CAD. Muốn học bài bản, Viện có khoá AutoCAD cho ngành xây dựng.

Hai loại font trong AutoCAD

AutoCAD dùng hai loại font, và mỗi kiểu chữ (text style) chọn một trong hai:

Kiểu chữ chọn font trong hộp STYLE; tài liệu Autodesk về STYLE mô tả lệnh tạo, sửa và đặt kiểu chữ. Bản vẽ không chứa tệp font, chỉ ghi tên font. Mở bản vẽ ở máy khác mà máy ấy không có tệp mang tên đó, chữ sẽ hiện sai.

Ví dụ: ba kiểu chữ trên cùng một bản vẽ

Tạo ba kiểu chữ, mỗi kiểu một dòng, cao 250:

Cùng một câu, cùng chiều cao 250, dòng romans.shx rộng 5 452 còn dòng Arial chỉ rộng 4 291: font SHX này rộng hơn khoảng 27%. Nghĩa là đổi một kiểu chữ từ SHX sang TrueType sẽ làm chữ co lại, và các ô bảng, khung ghi chú đã vẽ vừa với chữ cũ sẽ thừa chỗ. Hãy đổi font trước khi dàn trang, đừng đổi sau.

Dòng thứ hai là bài học đầu tiên: romans.shx biến mọi chữ có dấu thành dấu ?, chỉ còn các chữ không dấu. Đọc lại nội dung dòng ấy thì vẫn là Tiếng Việt: Mặt bằng tầng 1 đủ dấu. Dữ liệu không hỏng, chỉ là font không có hình cho các chữ ấy. Chữ tiếng Việt trong bản vẽ nên dùng font TrueType như Arial.

Cài font CAD: khi thiếu font, AutoCAD thay bằng gì

Lưu bản vẽ ví dụ, rồi cất tệp font của kiểu IIC_THU đi nơi khác và mở lại bản vẽ. AutoCAD không báo lỗi mà lặng lẽ dùng font thay thế. Font thay thế khai ở biến FONTALT; trên bản 2027, giá trị là simplex.shx.

Dòng chữ ngắn đi gần một phần tư: từ 4 075 xuống 3 119 đơn vị. Trên bản vẽ thật, đó là lúc chữ lọt ra khỏi ô bảng hay đè lên nét khác. Nếu không để ý, người ta tưởng bản vẽ bị sửa.

Biến FONTMAP trỏ tới tệp bảng khai font acad.fmp trong thư mục Support của người dùng. Theo trang About Substitute Fonts của Autodesk, tệp này dùng để chỉ định font thay riêng cho từng font thiếu.

Copy font CAD vào đâu

AutoCAD tìm font SHX theo danh sách đường dẫn hỗ trợ (Support File Search Path). Trên AutoCAD 2027, mục đầu tiên của danh sách là thư mục Support của người dùng:

C:\Users\<tên người dùng>\AppData\Roaming\Autodesk\AutoCAD 2027\R26.0\enu\support

Các mục sau gồm thư mục support và fonts nằm trong thư mục cài AutoCAD. Chép font vào thư mục Support của người dùng là cách gọn nhất: thư mục ấy đứng đầu danh sách, và font thêm vào không lẫn với các tệp trong thư mục cài phần mềm.

Thử đúng như vậy: chép tệp font SHX riêng vào thư mục Support của người dùng dưới tên iicthu2.shx, tạo kiểu chữ chỉ ghi tên tệp iicthu2.shx, không kèm đường dẫn. AutoCAD tìm thấy ngay và chữ hiện đúng dáng, rộng 4 075, là dòng trên của ảnh thứ hai.

Ghi tên font, đừng ghi đường dẫn

Kiểu chữ lưu font theo đúng cách bạn khai. Kiểu IIC_THU trong ví dụ được khai bằng đường dẫn đầy đủ, nên bản vẽ ghi nguyên C:\t9\fonttam\iicthu.shx. Kiểu SHX_ROMANS khai bằng tên, nên chỉ ghi romans.shx. Bản vẽ gửi đi máy khác thì đường dẫn trên máy bạn không còn nghĩa gì. Khai bằng tên tệp, như iicthu2.shx ở trên, là để máy nào có font trong thư mục Support cũng tìm được.

Chép xong mà chữ vẫn sai: thứ tự mới là mấu chốt

Đây là chỗ nhiều người mất cả buổi. Nếu bản vẽ đã được mở trong lúc thiếu font, AutoCAD đã chọn font thay thế cho tên ấy. Sau đó, vẫn trong phiên AutoCAD đang chạy:

Trong cùng phiên, chữ không tự sửa. Cùng lúc ấy, một kiểu chữ mới trỏ tới bản sao của chính font đó dưới tên khác thì hiện đúng. Vậy nên quy tắc là: chép font trước, mở bản vẽ sau. Nhận một bộ hồ sơ mới, hãy hỏi bên gửi danh sách font và chép đủ trước khi mở tệp nào.

Font CAD đầy đủ: bộ 75 font SHX tải về

Bộ font dưới đây gồm 75 tệp .shx hay gặp trong hồ sơ xây dựng: các font như romans, simplex, txt, isocp, gbenor, gbcbig, cùng một số font ký hiệu. Đọc dòng đầu của từng tệp thì thấy bộ này có ba loại, như bảng dưới.

Tải font CAD full xong, giải nén, chép các tệp trong thư mục font-shx vào thư mục Support của người dùng như ở mục trên, rồi mới mở bản vẽ. Tệp DOC-TRUOC.txt trong gói nhắc lại các bước này. Gói không cài gì vào máy: chỉ là các tệp font, chép vào thì dùng được, xoá đi thì hết. Nếu chỉ cần một font cho một bộ hồ sơ, chép riêng tệp ấy là đủ, không cần chép cả 75 tệp.

Cách thêm font vào CAD: tóm tắt từng bước

1. Làm bước này khi chưa mở bản vẽ cần font ấy.
2. Giải nén bộ font, chép các tệp .shx vào thư mục Support của người dùng.
3. Mở bản vẽ. Chữ phải hiện đúng dáng; so chiều dài một dòng quen thuộc để chắc chắn.
4. Chữ tiếng Việt có dấu: đổi kiểu chữ sang font TrueType như Arial.
5. Muốn đổi font cho cả loạt chữ đã viết, xem bài sửa text hàng loạt trong CAD.

Ba điều hay nghe nhưng không đúng

Câu hỏi thường gặp

Thêm font chữ vào CAD thì chép vào đâu?

Vào thư mục Support của người dùng, mục đầu tiên trong Support File Search Path: C:\Users\<tên người dùng>\AppData\Roaming\Autodesk\AutoCAD 2027\R26.0\enu\support.

Vì sao chép font rồi mà chữ vẫn sai?

Vì bản vẽ đã được mở khi thiếu font, và trong phiên đang chạy AutoCAD vẫn dùng font thay thế. Hãy chép font trước khi mở bản vẽ.

Vì sao chữ tiếng Việt thành dấu hỏi chấm?

Kiểu chữ đang dùng font SHX như romans.shx, không có hình cho chữ có dấu. Đổi kiểu chữ sang font TrueType như Arial.

Font SHX có gõ được tiếng Việt có dấu không?

Với romans.shx thì không: mọi chữ có dấu thành dấu hỏi chấm. Muốn thử một font SHX khác, hãy viết một dòng tiếng Việt có dấu bằng kiểu chữ dùng font ấy, như dòng thứ hai trong ví dụ, rồi nhìn kết quả trên màn hình.

Thiếu font thì AutoCAD dùng font gì thay?

Font khai trong biến FONTALT, trên bản 2027 là simplex.shx.