Gửi bản vẽ đi rồi nhận lại một tin nhắn "máy anh không mở được". Đó là lúc phải chuyển CAD đời cao về đời thấp. Việc này có sẵn trong AutoCAD, không cần cài thêm gì, và làm đúng thì chỉ mất vài giây.
Bài dưới đây đi theo đúng thứ tự một người vẽ cần. Hiểu vì sao bản cũ chịu thua, lưu xuống cho một tệp, đặt sẵn định dạng để khỏi nhớ, chuyển cả thư mục một lượt, rồi biết trước bản vẽ mất gì khi hạ đời. Nếu bạn muốn học trọn khâu dựng hình và triển khai hồ sơ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Vì sao bản CAD đời thấp không mở được tệp đời cao
Định dạng tệp DWG không đổi hằng năm. Nó chỉ đổi vài năm một lần, và mỗi lần đổi lại sinh ra một mốc mới.
Bản mới luôn đọc được tệp của mốc cũ. Chiều ngược lại thì không, vì bản cũ chưa biết những kiểu đối tượng ra đời sau nó. Đây là chuyện thiết kế của định dạng chứ không phải lỗi máy.
Hệ quả thực tế rất gọn. Người gửi phải hạ đời tệp trước khi gửi, chứ người nhận không tự làm được gì trên máy của mình.
Cách nhanh nhất: lưu file CAD về 2007 bằng SAVEAS
Autodesk mô tả đúng bốn bước ở trang To Save a Drawing to a Previous Release Format.
Gõ SAVEAS rồi Enter. Hộp Save Drawing As hiện ra. Đặt một tên khác ở ô File name. Mở ô Files of type và chọn mốc bạn cần, chẳng hạn AutoCAD 2007/LT2007 Drawing (*.dwg). Bấm Save.
| Số trên ảnh | Ô | Việc của nó |
|---|---|---|
| 1 | File name | Tên tệp. Không cần gõ đuôi, phần mềm tự thêm theo định dạng đang chọn |
| 2 | Files of type | Định dạng ghi ra. Đây là ô quyết định, và cũng là ô hay bị lướt qua nhất |
| 3 | Save | Ghi tệp. Trùng tên thì phần mềm hỏi lại một câu trước khi ghi đè |
Có một chi tiết Autodesk nhắc ngay trong trang About Saving Drawings to Previous Drawing File Formats — "be sure to assign a different name to avoid overwriting the current drawing". Hạ đời là việc mất mát một chiều. Ghi đè lên chính tệp gốc là tự tay bỏ mất bản đầy đủ.
Nếu lỡ ghi đè thì vẫn còn một đường lui. Tệp .bak nằm cạnh bản vẽ chính là bản trước lần lưu ấy, đổi đuôi thành .dwg là mở lại được.
Mười sáu định dạng trong ô Files of type
Bấm vào ô Files of type thì danh sách đổ xuống với đúng mười sáu mục. Chúng chia thành ba nhóm rõ rệt.
| Nhóm | Gồm những gì | Dùng khi nào |
|---|---|---|
| Bảy mốc DWG | Từ AutoCAD 2018 lùi dần về AutoCAD R14/LT98/LT97 | Người nhận vẫn chạy AutoCAD, chỉ là đời cũ hơn |
| Hai đuôi riêng | .dws là tệp chuẩn để soát bản vẽ, .dwt là tệp mẫu | Không liên quan tới việc hạ đời |
| Bảy mốc DXF | Từ AutoCAD 2018 lùi dần về AutoCAD R12/LT2 | Người nhận dùng phần mềm khác, không đọc được DWG |
Dòng trên cùng được chọn sẵn, và nó ghi ra định dạng mang tên 2018.
Đặt sẵn định dạng mặc định để khỏi chọn lại
Văn phòng nào cũng có một đời máy phải chiều theo. Thay vì nhớ đổi ô ấy mỗi lần, hãy đặt một lần cho xong.
Gõ OPTIONS, sang thẻ Open and Save, mở ô Save as trong khối File Save. Trang Open and Save Tab nói rõ phạm vi của ô này — "The file format selected for this option becomes the default format for saving drawings".
Ô ấy chi phối cả SAVE, SAVEAS, QSAVE và WBLOCK. Nghĩa là từ đó mọi lần bấm Ctrl+S đều ghi thẳng ra mốc bạn đã chọn.
Bảng tra đời phần mềm và mốc định dạng tệp
Hai con số hay bị lẫn với nhau. Tên bản là năm sản phẩm, còn định dạng tệp là một mốc khác hẳn.
| Mã trong tệp | Mốc định dạng | Những đời cùng dùng mốc này |
|---|---|---|
AC1014 | R14 | R14, LT98, LT97 |
AC1015 | AutoCAD 2000 | 2000, 2000i, 2002 |
AC1018 | AutoCAD 2004 | 2004, 2005, 2006 |
AC1021 | AutoCAD 2007 | 2007, 2008, 2009 |
AC1024 | AutoCAD 2010 | 2010, 2011, 2012 |
AC1027 | AutoCAD 2013 | 2013 cho tới 2017 |
AC1032 | AutoCAD 2018 | 2018 cho tới 2027 |
Bảng mã này lấy từ mục $ACADVER trong DXF Reference của hãng. Sáu ký tự đầu của một tệp DWG chính là mã ấy, mở bằng trình soạn thảo văn bản là đọc được.
Bảng cũng giải thích vì sao gửi tệp thường trót lọt. Mọi bản từ 2018 tới 2027 dùng chung một mốc, nên trao đổi qua lại không cần đổi gì. Chỉ khi người nhận dùng bản 2017 trở về trước mới phải hạ đời.
Còn một con số thứ ba nữa. Biến ACADVER trả về số hiệu sản phẩm, với bản 2027 là 26.0, và trang ACADVER nhắc rõ nó khác với $ACADVER của tệp DXF. Ba con số, một bản phần mềm.
Chuyển file CAD về 2007 hàng loạt bằng DWGCONVERT
Hạ đời từng tệp một thì ổn với vài bản vẽ. Một bộ hồ sơ vài chục tệp thì phải đi đường khác, và đường ấy nằm sẵn trong AutoCAD.
Gõ DWGCONVERT. Hộp DWG Convert mở ra. Bấm Add File để thêm các bản vẽ, hoặc kéo thả thẳng vào danh sách. Chọn một bộ thiết lập ở khối Select a Conversion Setup, rồi bấm Convert.
Bộ thiết lập ngầm định tên là Standard. Bấm Conversion Setups rồi Modify để mở hộp đặt chi tiết, và đây là chỗ đáng đọc kỹ.
Ô File Format chọn mốc muốn hạ xuống. Khối Conversion Package Type chọn kiểu gói kết quả, với ba lựa chọn mà hậu quả khác hẳn nhau.
| Kiểu gói | Kết quả | Lưu ý |
|---|---|---|
In-place (Overwrite Files) | Ghi đè thẳng lên tệp gốc | Chỉ kiểu này mới bật được ô Create backup (*.bak) Files |
Folder (Set of Files) | Tệp mới nằm trong một thư mục khác | Kiểu an toàn nhất, tệp gốc còn nguyên |
Zip (*.zip) | Gói thành một tệp nén | Tiện gửi, nhưng có một bẫy về tên tệp |
Bẫy của kiểu nén nằm ngay trong tài liệu hãng. Trang Modify Conversion Setup ghi rằng tệp nén tạo ra theo chuẩn UTF-8, và "the names will not display correctly if you use ZIP utilities that do not support UTF-8 format ZIP files". Hồ sơ Việt Nam đặt tên tệp có dấu thì rất dễ dính. Hãng khuyên dùng trình giải nén hiểu UTF-8 như 7-Zip.
Hộp này còn ba ô đáng bật. Check and Fix Errors rà lỗi cấu trúc và tự sửa trước khi chuyển. Purge Drawings dọn định nghĩa thừa cho tệp nhẹ đi. Set Default Plotter to None bỏ máy in riêng của bạn ra khỏi tệp gửi đi.
Sau mỗi lượt chuyển, phần mềm ghi một tệp nhật ký. Trang About Batch Conversion nói đúng công dụng của nó — "a log file lists the information that was lost or changed". Nhiều hướng dẫn bảo bỏ qua tệp này. Đó là lời khuyên ngược, vì nó chính là danh sách những thứ bản vẽ vừa đánh rơi.
Việc hạ đời lặp lại nhiều lần trong một dự án. Danh sách tệp lưu được thành tệp .bcl bằng nút Save List, lần sau chỉ cần Open List là có lại nguyên danh sách.
Hạ đời CAD mất những gì
Đây là phần các hướng dẫn tiếng Việt bỏ trống, mà lại là phần quyết định bản vẽ gửi đi có dùng được hay không.
| Hạ xuống mốc | Mất hoặc đổi |
|---|---|
2007 | Ghi chú dẫn nhiều đầu thành đối tượng lạ với bản cũ, và nền DGN không hiện |
2004 | Hình học của khối động tách khỏi phần tham số, không cập nhật khi mở lại |
2000 | Tệp có thể phình to, mã hóa và chữ ký số không giữ được |
R14 | Liên kết siêu văn bản đổi dạng, màu của một số kiểu ghi kích thước có thể đổi |
R12 DXF | Bố cục phụ mất hết, tên lớp bị cắt còn 32 ký tự, dấu cách đổi thành gạch dưới |
Hai dòng đầu bảng đáng chú ý nhất với hồ sơ xây dựng. Trang About Converting to Previous Drawing File Formats ghi thẳng rằng hạ xuống mốc 2007 thì "Multileaders display as proxy objects in releases prior to AutoCAD 2008". Bộ ghi chú dẫn của bạn sang máy người nhận sẽ thành một khối lạ không sửa được.
Chữ chú thích theo tỷ lệ còn một cái bẫy riêng. Ô Maintain Visual Fidelity for Annotative Objects khi bật sẽ tách mỗi tỷ lệ thành một lớp mới, đặt tên theo lớp gốc kèm một con số ở đuôi. Bản vẽ mở ra trên máy người nhận vì thế có thêm một loạt lớp lạ. Cách quản lý bộ lớp nằm ở bài layer trong CAD.
Ô ấy chỉ có tác dụng khi hạ xuống mốc 2007 trở về trước, đúng như trang Open and Save của hãng ghi chú. Hạ về 2010 hay 2013 thì không phải bận tâm.
Còn một giới hạn ít ai biết. Bản vẽ lưu xuống mốc 2007 trở về trước không chứa nổi đối tượng lớn hơn 256 MB. Bản vẽ ba chiều nặng hoặc đám mây điểm dễ chạm trần này.
Định nghĩa khối động cũng nên kiểm lại sau khi hạ đời, theo cách nói ở bài block trong CAD. Mở lại tệp vừa lưu và soát một lượt là thói quen nên có trước khi bấm gửi.
Khi nào dùng DXF thay cho DWG
Bảy mốc DXF phục vụ một việc khác hẳn. DXF là định dạng trao đổi dạng văn bản, do chính Autodesk công bố, nên phần mềm nào cũng viết được bộ đọc cho nó.
Dùng DXF khi người nhận chạy phần mềm không đọc được DWG, ví dụ máy gia công, phần mềm tính kết cấu hay phần mềm bản đồ. Mức AutoCAD R12/LT2 DXF là mức thấp nhất, và vẫn hay dùng khi gửi hình cho xưởng cắt.
Đừng dùng DXF khi cả hai bên đều chạy AutoCAD. Tệp DXF nặng hơn hẳn tệp DWG cùng nội dung, và một số đối tượng riêng của AutoCAD bị rã ra khi đổi.
Riêng mức R12 DXF còn làm đứt liên kết của kích thước với hình. Sau khi mở lại, con số không còn tự đổi theo nét nữa.
Người hay phải hạ đời theo mẻ có thể đặt biến FILEDIA bằng 0. Khi ấy SAVEAS hỏi bằng dòng lệnh thay vì mở hộp thoại, nên viết được thành kịch bản. Các dòng nhắc nằm ở trang SAVEAS Command Prompts.
Mở file CAD đời cao khi máy chỉ có bản thấp
Tình huống ngược lại cũng hay gặp. Bạn nhận một tệp không mở được và người gửi thì đã đi vắng.
Đường thứ nhất là nhờ người gửi lưu lại xuống mốc thấp hơn. Đây là đường sạch nhất, vì việc hạ đời làm trên máy có bản đầy đủ thì mất mát ít nhất.
Đường thứ hai là cài DWG TrueView, phần mềm xem bản vẽ miễn phí của Autodesk. Nó có sẵn chức năng DWG Convert giống hệt trong AutoCAD, nên tự hạ đời được mà không cần bản quyền. Tài liệu hãng có nhắc một giới hạn của nó: ràng buộc tham số dựng từ bản 2010 trở đi thì không hiện.
Đường thứ ba là nâng đời phần mềm. Đây mới là cách dứt điểm, vì bản mới đọc được mọi mốc cũ. Bộ lệnh và cách làm việc thay đổi không nhiều, và bài AutoCAD là gì điểm lại những thứ đáng biết trước khi đổi.
Một lời khuyên cuối. Tránh các trang đổi định dạng trực tuyến cho hồ sơ thật. Bản vẽ xây dựng là tài liệu có giá trị pháp lý, và tải nó lên một máy chủ lạ là chuyện không nên làm.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển CAD đời cao về đời thấp có làm hỏng bản vẽ không?
Không hỏng, nhưng mất mát thì có. Phần mềm gỡ bỏ hoặc đổi kiểu những đối tượng mà mốc cũ chưa biết. Cách an toàn là giữ tệp gốc theo mốc mới và chỉ gửi đi bản đã hạ đời.
Nên hạ xuống mốc nào cho an toàn?
Hỏi người nhận đang dùng đời nào rồi tra bảng ở trên. Hạ càng sâu càng mất nhiều, nên chọn mốc vừa đủ chứ đừng chọn thẳng R14.
Vì sao lưu về 2007 xong mở lại thấy thêm nhiều lớp lạ?
Đó là dấu hiệu ô Maintain Visual Fidelity for Annotative Objects đang bật. Mỗi tỷ lệ của chữ chú thích bị tách thành một lớp riêng mang tên lớp gốc cộng một con số.
Máy tôi không có AutoCAD thì hạ đời bằng gì?
Dùng DWG TrueView của Autodesk. Chức năng DWG Convert trong đó làm đúng việc của DWGCONVERT trong AutoCAD.
Tệp nhật ký sinh ra sau khi chuyển có cần giữ không?
Nên mở đọc một lượt trước khi gửi hồ sơ. Đó là danh sách những gì đã mất hoặc đã đổi trong lượt chuyển vừa rồi.