Bạn bấm vào một đường tường, cả góc nhà sáng lên theo. Bạn muốn sửa đúng một nét thôi mà máy cứ dính cả mảng. Đó là group trong cad đang làm việc của nó: buộc nhiều đối tượng thành một khối chọn.
Bài này đo trên AutoCAD 2027 tại Viện, mỗi con số đều có đối chứng. Có một điểm phải nói ngay: phím tắt mà gần như mọi trang tiếng Việt đang dạy là sai. Muốn học đầy đủ phần chọn lọc và quản lý đối tượng, Viện có khóa AutoCAD cho ngành xây dựng.
Nhóm khác block ở chỗ nào
Hai thứ hay bị lẫn vì cùng gom nhiều hình lại, nhưng bản chất khác hẳn.
Block là một định nghĩa nằm trong bảng block của bản vẽ. Thẻ block đặt ra ngoài chỉ là một lần gọi tên. Sửa định nghĩa thì mọi thẻ đổi theo.
Nhóm không có định nghĩa nào. Nó chỉ là một danh sách tên riêng ghi rằng mấy đối tượng này đi với nhau. Các hình vẫn nằm nguyên trên layer của chúng, vẫn sửa được từng cái, và vẫn là chính nó.
Hệ quả thực tế: nhóm hợp cho thứ dùng một lần trong một bản vẽ, ví dụ buộc cụm ký hiệu với đường dẫn của nó. Còn thứ lặp lại hàng chục lần thì dùng block trong CAD mới đúng, vì sửa một chỗ là xong cả bản.
Cách gọi lệnh group trong CAD
Bảng dưới đọc từ tệp acad.cuix của bản 2027 trên máy chứ không viết theo trí nhớ.
| Lệnh | Lệnh tắt | Ribbon | Menu cổ điển |
|---|---|---|---|
GROUP | G | Home → Groups | Tools → Group |
UNGROUP | không có | Home → Groups | Tools → Ungroup |
GROUPEDIT | không có | Home → Groups → Group Edit | không có |
CLASSICGROUP | không có | Home → Groups | không có |
Chỉ GROUP có lệnh tắt, đúng một chữ G. Ba lệnh kia phải gõ đủ, hoặc bấm nút trên ribbon.
Có hai đường vào khác nhau mà nhiều người không phân biệt. Gõ GROUP là lối mới, hỏi thẳng trên dòng lệnh. Gõ CLASSICGROUP mở hộp thoại kiểu cũ, nơi quản lý danh sách nhóm theo tên — hộp thoại này mới là chỗ đổi tên, thêm bớt thành viên và khoá nhóm.
Tạo nhóm: từng bước trên dòng lệnh
Bản có dấu gạch nối -GROUP chạy hoàn toàn trên dòng lệnh. Dòng nhắc đầu tiên chép nguyên văn từ bản 2027:
Enter a group option [?/Order/Add/Remove/Explode/REName/Selectable/Create] <Create>:
Tám lựa chọn trong một dòng, và đây là bảng thao tác đầy đủ:
| Bước | Máy hỏi nguyên văn | Bạn làm |
|---|---|---|
| 1 | Command: | Gõ -GROUP rồi Enter |
| 2 | Enter a group option [...] <Create>: | Enter để lấy mặc định Create |
| 3 | Hỏi tên nhóm | Gõ tên, ví dụ TUONGTRUC1 |
| 4 | Hỏi mô tả | Gõ mô tả hoặc Enter bỏ qua |
| 5 | Select objects: | Chọn các hình rồi Enter |
Ở bước 3 có một mẹo đáng nhớ: gõ dấu * thay cho tên thì máy tự đặt tên. Chúng tôi thử trên bản vẽ trắng và nhóm được đặt tên là *`A1`**. Đó là nhóm vô danh, và nó là nguồn gốc của rất nhiều rắc rối sẽ nói ở cuối bài.
Bảy lựa chọn còn lại của dòng nhắc cũng đều dùng được ngay tại đó. Add và Remove thêm bớt thành viên, REName đổi tên, Selectable bật tắt tính dính của riêng một nhóm, còn Explode là thứ phần lớn người tìm kiếm thực sự cần.
Bỏ group trong CAD mà không cần phá nhóm
Đây là nhu cầu lớn nhất trong cụm tìm kiếm này, và phần lớn người hỏi không muốn xoá nhóm. Họ chỉ muốn sửa một hình mà máy đừng dính cả mảng.
Thứ quyết định việc đó là biến PICKSTYLE. Autodesk mô tả nó một dòng trên trang PICKSTYLE của bản 2027: "Controls the use of group selection and associative hatch selection", và biến này lưu trong Registry nên đổi một lần là dùng cho mọi bản vẽ.
Bốn giá trị của nó:
| Giá trị | Nghĩa |
|---|---|
| 0 | Không dính nhóm, không dính hatch liên kết |
| 1 | Dính nhóm — mặc định |
| 2 | Chỉ dính hatch liên kết |
| 3 | Dính cả hai |
Ảnh đầu bài là cùng một cú bấm vào cạnh dưới của hình bên trái. Với PICKSTYLE bằng 1 máy chọn ba hình, với PICKSTYLE bằng 0 máy chọn một. Đặt lại 1 thì lại ra ba, nên phép đo có cả đối chứng lẫn lần lặp.
Phím tắt mà gần như mọi nơi đang dạy sai
Tìm tiếng Việt về cụm này, bạn sẽ gặp đi gặp lại câu "bấm Ctrl+Shift+A để bật tắt tính năng Group". Chúng tôi kiểm hai đường độc lập và cả hai đều nói ngược lại.
Đường thứ nhất là mở tệp giao diện acad.cuix ra đọc. Bản 2027 định nghĩa đúng 43 phím tắt, và trong đó không có Ctrl+Shift+A. Có Ctrl+A là chọn tất cả, có Shift+Ctrl+L là gọi lại lần chọn trước, nhưng không có tổ hợp kia.
Đường thứ hai là bấm thử rồi đọc biến. Để biết phím có tới được máy hay không, trước tiên chúng tôi bấm F8: ORTHOMODE nhảy từ 0 sang 1 rồi về 0, tức bàn phím hoạt động bình thường. Sau đó bấm Ctrl+Shift+A hai lần, PICKSTYLE vẫn nguyên giá trị 1.
Phím đúng nằm ngay trong tệp giao diện ấy. Ctrl+H gắn với một macro đảo giá trị PICKSTYLE: 0 thành 1, 1 thành 0, 2 thành 3, 3 thành 2. Bấm thử ba lần liên tiếp, biến chạy 1 → 0 → 1 → 0, đúng như macro mô tả.
Vậy muốn tạm thôi dính nhóm, bấm Ctrl+H. Nhóm vẫn còn nguyên, tên vẫn còn, chỉ là chuột không tóm cả cụm nữa. Bấm lại lần hai là mọi thứ như cũ.
Phá group trong CAD: lệnh nào mới đúng
Khi bạn thật sự muốn tháo nhóm ra, có hai đường và cả hai đều an toàn.
Đường thứ nhất là gõ UNGROUP rồi chọn nhóm. Đường thứ hai là gõ -GROUP, chọn Explode, rồi nhập tên nhóm. Chúng tôi thử đường thứ hai trên bản vẽ trắng: số nhóm về 0, còn các hình chữ nhật vẫn nguyên vẹn, không mất nét nào.
Đó là điều cần nhớ nhất: tháo nhóm chỉ cắt sợi dây buộc, không đụng đến hình.
Và đây là chỗ nhiều trang dạy sai. Có hướng dẫn bảo gõ X tức lệnh EXPLODE để phá nhóm. Chúng tôi làm đúng như vậy trên bản vẽ trắng: bấm một hình khi PICKSTYLE bằng 1 để dính cả nhóm, rồi chạy EXPLODE.
Kết quả đo được sau thao tác đó: bản vẽ vẫn còn 1 nhóm, còn một hình chữ nhật thì vỡ thành 4 đoạn thẳng rời. Nghĩa là làm theo cách ấy bạn không tháo được nhóm mà lại phá mất hình. EXPLODE tác động lên đối tượng, không tác động lên nhóm.
Nếu lỡ tay rồi thì bấm U ngay. Chúng tôi đo cả trường hợp này: sau khi nổ một thành viên nhóm còn 2, bấm U một cái là hình quay lại và nhóm nhận đủ 3 thành viên như cũ.
Lệnh ungroup trong CAD và những gì nó không làm
Có ba việc mà UNGROUP thường bị gán nhầm cho, nên nói rõ luôn.
Nó không xoá đối tượng. Sau khi tháo, mọi hình vẫn nằm nguyên chỗ cũ, nguyên layer cũ.
Nó không phá polyline thành đoạn thẳng. Việc đó là của EXPLODE, và đó chính là chỗ hai lệnh bị lẫn.
Nó không cần thiết khi bạn chỉ muốn sửa một hình. Trường hợp đó dùng Ctrl+H gọn hơn nhiều, vì tháo nhóm ra rồi thì muốn buộc lại phải chọn và đặt tên từ đầu.
Còn một mức trung gian ít người biết. Lựa chọn Remove của -GROUP gỡ riêng một hình khỏi nhóm mà giữ nguyên nhóm cho những hình còn lại. Chúng tôi xoá thử một thành viên và nhóm ba hình tụt xuống còn hai thành viên, nhưng nhóm không tan. Cách sửa block cũng có kiểu phân mức tương tự, trình bày ở bài sửa block trong CAD.
Nhóm vô danh và bản vẽ đầy nhóm lạ
Mở một bản vẽ nhận từ người khác, gõ CLASSICGROUP, bạn sẽ hay thấy một danh sách dài những cái tên kiểu *A1, *A12, *A57.
Đó là nhóm vô danh. Chúng sinh ra khi ai đó gộp nhóm mà không đặt tên, và cũng sinh ra từ một số thao tác tự động. Máy tự đánh số tăng dần, nên một bản vẽ qua nhiều tay có thể tích hàng trăm nhóm như vậy.
Chúng gần như vô hại về dung lượng, nhưng gây đúng một phiền toái lớn: bạn bấm vào một nét và dính cả cụm mà không hiểu vì sao, vì nhóm không có tên gợi nghĩa nào cả.
Cách xử lý gọn nhất là gõ CLASSICGROUP, bật ô hiện nhóm vô danh, rồi tháo những nhóm không cần. Nếu chỉ vướng lúc đang vẽ thì Ctrl+H vẫn là cách nhanh nhất. Đây cũng là lý do nên đặt tên cho nhóm ngay từ đầu, giống như lý do phải đặt tên lệnh tắt cho tử tế trong bài lệnh tắt trong CAD.
Ba điều nhiều nơi dạy mà máy làm khác
| Điều thường nghe | Bản 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
Ctrl+Shift+A bật tắt tính năng nhóm | Bấm hai lần, PICKSTYLE vẫn là 1; tệp giao diện không có tổ hợp này |
Gõ X tức EXPLODE để phá nhóm | Nhóm vẫn còn, mà một hình chữ nhật vỡ thành 4 đoạn thẳng |
| Tháo nhóm xong là mất hình | Số nhóm về 0, hình còn nguyên không thiếu nét nào |
Tóm lại nhóm là thứ nhẹ nhàng: một danh sách tên, buộc vào thì dính, gỡ ra thì thôi. Chỉ cần nhớ đúng một phím Ctrl+H và đúng một lệnh UNGROUP là đủ dùng.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh tắt để tạo nhóm là gì?
G. Ba lệnh UNGROUP, GROUPEDIT, CLASSICGROUP không có lệnh tắt, phải gõ đủ.
Cách phá group trong CAD nhanh nhất?
Gõ UNGROUP rồi chọn nhóm. Hoặc gõ -GROUP, chọn Explode, nhập tên nhóm.
Bấm vào một hình mà dính cả cụm, làm sao bỏ?
Bấm Ctrl+H. Phím này đảo biến PICKSTYLE, nhóm vẫn còn nguyên và bấm lại là trở về như cũ.
Nổ nhóm bằng EXPLODE có được không?
Không. Đo trên bản 2027, nhóm vẫn còn mà hình chữ nhật lại vỡ thành bốn đoạn thẳng. Bấm U để lấy lại.
Những nhóm tên *A1, *A57 ở đâu ra?
Là nhóm vô danh, sinh ra khi gộp nhóm mà không đặt tên. Gõ CLASSICGROUP để xem và tháo bớt.
Nhóm có giữ được khi gửi bản vẽ cho người khác không?
Có. Nhóm nằm trong tệp DWG nên máy khác mở vẫn thấy, kể cả nhóm vô danh.