Mặt bằng thường được vẽ bằng từng nét rời: tường là các đoạn thẳng, góc bo là cung, cửa là khe. Muốn tính diện tích một phòng, tô vật liệu cho một vùng, hay lấy đường bao để dựng khối 3D, bạn cần một đường kín duy nhất. Lệnh boundary trong CAD làm việc đó bằng một cú bấm: chỉ vào bên trong vùng, máy tự tìm các nét bao quanh và vẽ ra một polyline kín.
Bài này thử BOUNDARY trên AutoCAD 2027, bản vẽ mẫu acadiso.dwt, qua bản dòng lệnh -BOUNDARY để chép nguyên văn câu hỏi. Diện tích mỗi đường bao đọc lại từ chính đối tượng. Muốn học bài bản cách vẽ và bóc tách bản vẽ, Viện có khoá AutoCAD cho ngành xây dựng.
Lệnh bo trong CAD là BOUNDARY
Nhiều người gõ "lệnh bo" mà nghĩ tới hai lệnh khác nhau. BO là tên tắt của BOUNDARY, tạo đường bao kín. Còn bo tròn, bo góc là lệnh FILLET, có ở bài fillet trong CAD.
| Cách gọi | Ở đâu |
|---|---|
Gõ BOUNDARY, hoặc tắt BO, BPOLY | Dòng lệnh; gõ -BOUNDARY để không mở hộp thoại |
| Ribbon | Home → Draw → nút thả Hatch → Boundary |
| Menu | Draw → Boundary |
Vị trí và tên tắt lấy từ tệp acad.cuix và acad.pgp của bản 2027. Tài liệu Autodesk về BOUNDARY mô tả: điểm bên trong bạn chỉ định dùng các đối tượng bao quanh và bên trong để tạo polyline kín hoặc region.
Từng bước với -BOUNDARY
| Bước | Máy hỏi | Bạn làm |
|---|---|---|
| 1 | Specify internal point or [Advanced options]: | Bấm một điểm bên trong vùng |
| 2 | Máy báo Selecting everything..., Analyzing the selected data..., Analyzing internal islands... | Chờ |
| 3 | Specify internal point or [Advanced options]: | Bấm thêm vùng khác, hoặc Enter để kết thúc |
Kết thúc, dòng lệnh báo số đường bao vừa tạo, ví dụ BOUNDARY created 1 polyline.
Thử với bốn đoạn thẳng rời tạo thành hình chữ nhật 4000 × 3000. Bấm vào giữa, máy tạo một polyline kín, diện tích 12 000 000, đúng bằng 4000 × 3000. Bốn đoạn thẳng gốc vẫn còn nguyên: tổng số đối tượng từ 4 thành 5. Polyline mới nằm đè đúng lên các nét cũ, nên muốn chọn nó thì chọn bằng L (Last) ngay sau lệnh, hoặc chuyển nó sang layer riêng.
Vùng có đảo: bật hay tắt island detection
Hình chữ nhật có một đường tròn bán kính 500 bên trong, bấm vào khoảng giữa hai hình. Kết quả tuỳ thuộc island detection (phát hiện đảo):
| Island detection | Kết quả |
|---|---|
| Bật (mặc định) | BOUNDARY created 2 polylines: đường bao ngoài 12 000 000 và đường tròn thành polyline 785 398 |
| Tắt | 1 polyline, chỉ đường bao ngoài 12 000 000 |
Diện tích thực của phần giữa hai hình là 12 000 000 − 785 398. Khi bật đảo, máy cho sẵn cả hai đường bao để bạn trừ; lệnh tính diện tích trong CAD có lựa chọn cộng trừ nhiều vùng như thế.
Tắt đảo ở bản dòng lệnh phải qua ba câu hỏi: A (Advanced options), I (Island detection), N; máy hỏi thêm Enter type of ray casting [Nearest/+X/-X/+Y/-Y/Angle] <+X>:, Enter để nhận mặc định. Nhớ bật lại bằng A, I, Y.
Đường bao kín trong CAD cho phần giao của hai hình
BOUNDARY không cần vùng được vẽ sẵn thành một hình. Hai đường tròn bán kính 1000, tâm cách nhau 1000, chồng lên nhau. Bấm vào phần giao ở giữa, máy tạo một polyline hình thấu kính, diện tích 1 228 370.
Tính tay theo công thức phần giao của hai hình tròn bằng nhau: 2 × 1000² × arccos(0,5) − 500 × √(4 × 1000² − 1000²) = 2 094 395 − 866 025 = 1 228 370. Đúng tới đơn vị. Đây là cách nhanh nhất để lấy những vùng không ai vẽ riêng: phần sân nằm giữa hai công trình, phần sàn giữa hai lõi thang.
Polyline hay Region
Mặc định lệnh tạo polyline. Qua A (Advanced options), O (Object type), máy hỏi Enter type of boundary object [Region/Polyline] <Polyline>:. Chọn R rồi bấm vào hình chữ nhật 4000 × 3000, dòng lệnh báo 1 loop extracted., 1 Region created., và đối tượng mới là một Region diện tích 12 000 000.
| Loại | Dùng khi |
|---|---|
| Polyline | Sửa đỉnh, đo chu vi, dựng khối bằng EXTRUDE, làm đường bao hatch |
| Region | Cộng, trừ miền, tính mô men quán tính bằng MASSPROP |
Region có bài riêng: lệnh region trong CAD. Muốn trở lại polyline thì qua đúng đường ấy và chọn P.
Lệnh bo kín trong CAD báo lỗi: khe hở
Bấm vào vùng không kín, hoặc bấm ra ngoài mọi hình, máy báo:
Valid hatch boundary not found.Câu báo nhắc tới hatch, và cũng chính là câu lệnh HATCH báo khi không tìm được vùng kín. Thử với hình chữ nhật chừa hở một góc:
| Khe hở ở góc | Kết quả |
|---|---|
| 1 đơn vị | Vẫn tạo được polyline 12 000 000, ở cả mức thu phóng rộng lẫn hẹp |
| 100 đơn vị | Valid hatch boundary not found. |
100 đơn vị, đặt HPGAPTOL bằng 150 | Vẫn Valid hatch boundary not found. |
Khe rất nhỏ được bỏ qua, nhưng khe 100 thì không, và biến HPGAPTOL không cứu được BOUNDARY trong trường hợp này. Cách chữa là khép khe lại: dùng bắt điểm nối đúng đầu mút, hoặc kéo dài nét cho giao nhau. Cách tìm khe hở chi tiết có ở bài lỗi không hatch được trong CAD.
Dùng BOUNDARY để tính diện tích phòng
Đây là việc hay gặp nhất. Mặt bằng tường vẽ bằng nét rời, cần diện tích sàn từng phòng:
- Tạo layer riêng, ví dụ
DT-PHONG, đặt làm layer hiện hành, để các đường bao mới tách khỏi nét tường. Đường bao doBOUNDARYtạo ra nằm trên layer hiện hành, không nằm trên layer của nét gốc: hình chữ nhật ở layer0, đường bao mới ởDT-PHONG. - Gõ
BO, bấm vào giữa từng phòng lần lượt, Enter khi xong. Mỗi phòng thành một polyline kín. - Phòng nào có cột hay hộp kỹ thuật ở giữa thì máy tạo thêm đường bao của đảo; diện tích sàn thực là đường bao ngoài trừ đi đảo.
- Chọn một polyline và xem diện tích trong bảng Properties, hoặc dùng lệnh đo diện tích.
- Phòng nào máy báo
Valid hatch boundary not found.là phòng có khe hở ở tường hay ở cửa: khép khe lại rồi bấm lại.
Bước 5 có một lợi ích phụ: BOUNDARY là cách nhanh nhất để phát hiện những chỗ nối nét không khít trên một mặt bằng lớn, trước khi chúng làm hỏng hatch hay bóc khối lượng về sau.
Tóm tắt các kết quả
| Trường hợp | Máy báo | Tạo ra |
|---|---|---|
| Bốn nét rời 4000 × 3000 | BOUNDARY created 1 polyline | Polyline 12 000 000, nét cũ còn |
| Có đảo, island detection bật | BOUNDARY created 2 polylines | Đường bao ngoài và đường bao đảo |
| Có đảo, island detection tắt | BOUNDARY created 1 polyline | Chỉ đường bao ngoài |
| Phần giao hai đường tròn | BOUNDARY created 1 polyline | Thấu kính 1 228 370 |
| Object type Region | 1 Region created. | Region 12 000 000 |
| Khe 100, hoặc bấm ra ngoài | Valid hatch boundary not found. | Không có gì |
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Hay nghe | Thực tế trên bản 2027 |
|---|---|
| BOUNDARY nối các nét cũ thành polyline | Nét cũ vẫn còn; polyline mới là một đối tượng thêm vào |
| Lệnh bo là bo tròn góc | BO là BOUNDARY; bo tròn là FILLET |
| Tăng HPGAPTOL là BOUNDARY khép được khe | Khe 100 vẫn báo lỗi dù HPGAPTOL bằng 150 |
Câu hỏi thường gặp
Lệnh boundary trong CAD dùng để làm gì?
Tạo một polyline kín hoặc một region từ vùng bạn bấm vào, kể cả khi vùng đó ghép từ nhiều nét rời.
Lệnh bo trong CAD là lệnh gì?
BO là tên tắt của BOUNDARY. Nếu cần bo tròn góc thì dùng FILLET.
Vì sao BOUNDARY báo "Valid hatch boundary not found"?
Vùng có khe hở, hoặc bạn bấm ra ngoài mọi hình. Khép khe bằng bắt điểm rồi làm lại.
Tạo xong sao không thấy polyline mới?
Nó nằm đè đúng lên các nét cũ. Chọn bằng L ngay sau lệnh, hoặc tắt layer của nét cũ để chỉ còn thấy đường bao mới.
Vì sao ra hai đường bao thay vì một?
Vùng có đảo bên trong và island detection đang bật. Tắt nó nếu chỉ cần đường bao ngoài.
Muốn ra region thay vì polyline?
-BOUNDARY, gõ A, O, R, Enter, rồi bấm vào vùng.