Dựng xong mô hình ba chiều, giờ cần một hình phẳng để đưa vào bản vẽ in: một hình chiếu trục đo cho trang bìa, một hình minh hoạ chi tiết lắp dựng, một mặt nhìn để ghi kích thước. Vẽ tay lại từ đầu thì mất buổi, mà chụp màn hình rồi đồ lại thì nét nào cũng lệch.
Lệnh flatshot trong CAD giải đúng việc đó: nó ép toàn bộ mô hình ba chiều đang thấy trên màn hình thành một tập nét phẳng, đúng tỉ lệ, đặt sẵn vào bản vẽ. Muốn học trọn bộ dựng hình ba chiều thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Cách gọi lệnh flatshot trong CAD
Đọc từ tệp giao diện acad.cuix và tệp acad.pgp của bản 2027, tính theo không gian làm việc mặc định.
| Đường vào | Dùng gì |
|---|---|
| Lệnh đầy đủ | FLATSHOT |
| Lệnh tắt | FSHOT |
| Ribbon | không có |
| Menu cổ điển | không có |
| Thanh công cụ | không có |
Ba ô trống liền nhau. Đây là lệnh gần như ẩn hẳn: không nút, không mục menu, chỉ gõ tên mới gọi được. Vì thế rất nhiều người dựng ba chiều nhiều năm mà chưa từng biết nó tồn tại.
Trang FLATSHOT của Autodesk mô tả một câu: "Creates a 2D representation of all 3D objects based on the current view." Hai chữ cuối là mấu chốt, và phần dưới sẽ nói rõ.
Hộp thoại có những gì
Gõ lệnh là hiện ngay một hộp thoại chứ không hỏi trên dòng lệnh. Bốn nhóm:
| Nhóm | Các mục |
|---|---|
| Destination | Insert as new block — Replace existing block — Export to a file |
| Foreground lines | Color, Linetype |
| Obscured lines | Show, Color, Linetype |
| Dưới cùng | Include tangential edges |
Destination quyết định kết quả đi đâu: thành một block mới ngay trong bản vẽ, đè lên một block đã có, hay xuất thẳng ra một tệp .dwg riêng. Mục thứ hai là mục quý nhất khi làm việc thật — sửa mô hình xong chạy lại lệnh, chọn đè lên block cũ, thì mọi chỗ đã chèn hình ấy tự cập nhật theo.
Foreground lines là nét thấy được, Obscured lines là nét khuất nằm sau khối. Ô Show bật tắt việc có vẽ nét khuất hay không; hai ô dưới đặt màu và kiểu nét riêng cho chúng — thường đặt nét đứt để phân biệt. Kiểu nét có trong bài linetype trong CAD.
Hình chiếu bẹt sinh ra là cái gì
Đây là phần cần đo chứ không đoán.
Lấy một khối hộp 1000 × 600 × 400, nhìn từ trên xuống, chạy lệnh rồi đọc thứ sinh ra:
| Đo cái gì | Giá trị |
|---|---|
| Loại đối tượng | một block, tên tự sinh dạng A$C... |
| Bên trong block | 4 đoạn thẳng |
| Khung bao | 1000 × 600 × 0 |
| Khối ba chiều gốc | còn nguyên, không bị đụng |
Số 0 ở chiều thứ ba là điều quan trọng nhất: kết quả phẳng tuyệt đối, không còn chiều cao. Nó là nét vẽ hai chiều thật, ghi kích thước được, in được, sửa được như mọi nét khác.
Và mô hình gốc không mất gì. Lệnh chỉ đọc mô hình rồi sinh thêm một block bên cạnh.
Hướng nhìn quyết định hình chiếu và nét khuất
Câu "based on the current view" của Autodesk có nghĩa rất cụ thể: xoay màn hình đi thì ra hình khác.
Cũng khối hộp ấy, đổi hướng nhìn sang 1, −1, 1 tức hướng trục đo, rồi chạy lại.
| Nhìn từ trên | Nhìn trục đo | |
|---|---|---|
| Số nét trong block | 4 | 12 |
| Khung bao | 1000 × 600 × 0 | 1131,37 × 979,80 × 0 |
Con số 1131,37 không phải ngẫu nhiên: nó đúng bằng 1600 chia căn hai, tức chiều rộng mà phép chiếu trục đo phải cho với một khối hộp 1000 × 600. Máy chiếu đúng hình học chứ không vẽ phỏng.
Còn 12 nét chính là đủ mười hai cạnh của khối hộp — kể cả ba cạnh bị khuất phía sau. Nghĩa là ô Show của nhóm nét khuất đang bật, và nét khuất được đưa vào block chứ không bị bỏ.
Hệ quả thực dụng: trước khi gõ lệnh phải đặt đúng hướng nhìn trước. Muốn mặt đứng thì về hướng nhìn thẳng mặt đứng, muốn hình trục đo thì về hướng trục đo. Cách xoay hướng nhìn có trong bài lệnh plan trong CAD.
Nét cong vẫn là nét cong
Có một lo ngại rất hợp lý: chiếu bẹt xong, đường tròn có bị cắt vụn thành nhiều đoạn thẳng không?
Thử với một khối trụ bán kính 400 cao 800, nhìn theo hướng trục đo:
| Đo cái gì | Giá trị |
|---|---|
| Số đối tượng trong block | 6 |
| Trong đó | 4 elip và 2 đoạn thẳng |
| Khung bao | 800 × 1115,08 × 0 |
Bốn nét cong sinh ra là elip thật, không phải đa tuyến gãy khúc. Nghĩa là hình chiếu bẹt vẫn bắt được tâm, vẫn ghi được kích thước lên cung, vẫn phóng to bao nhiêu cũng mịn. Đây là chỗ hơn hẳn cách chụp màn hình rồi đồ lại.
Hai đoạn thẳng còn lại là hai đường bao hai bên thân trụ.
Điều này đáng giá hơn vẻ ngoài của nó. Một hình chiếu mà nét cong vẫn là nét cong thì dùng được như bản vẽ thật: bắt tâm để vẽ tiếp, ghi đường kính, cắt trim, nối fillet đều bình thường. Nếu máy trả về đa tuyến gãy khúc thì mọi thao tác ấy đều lệch, và người vẽ thường chỉ phát hiện khi đã ghi xong kích thước.
Riêng ô Include tangential edges ở cuối hộp thoại quyết định có vẽ thêm những cạnh nơi hai mặt cong tiếp xúc nhau hay không. Với khối trụ đứng thì không khác gì, nhưng với vật thể có góc bo hay có mặt cong nối nhau, bật ô ấy lên là hình chiếu hiện rõ ranh giới bo, tắt đi thì hình gọn hơn nhưng mất thông tin. Tuỳ mục đích mà chọn: hình minh hoạ thì tắt, hình chế tạo thì bật.
Chuyển 3D sang 2D trong CAD: chọn cách nào
Ba cách thường dùng, mỗi cách một chỗ.
| Cách | Cho ra cái gì | Dùng khi nào |
|---|---|---|
FLATSHOT | Một block nét phẳng trong không gian mô hình | Cần hình chiếu để chèn vào bản vẽ, ghi kích thước |
SOLPROF | Nét thấy và nét khuất tách hai lớp, trong khung nhìn layout | Làm hồ sơ in nhiều hình chiếu từ một mô hình |
| Khung nhìn trong layout | Không sinh nét mới, chỉ hiển thị | Chỉ cần in, không cần sửa nét |
Điểm khác cốt lõi: FLATSHOT sinh nét trong không gian mô hình nên sửa được tuỳ ý, còn khung nhìn layout chỉ là cái cửa sổ nhìn vào mô hình. Layout có trong bài layout trong CAD.
Một cách làm gọn cho hồ sơ thật: dựng mô hình một lần, chạy lệnh ở bốn hướng nhìn để ra bốn block, rồi xếp chúng lên bản vẽ như bốn hình chiếu. Sau này mô hình đổi thì chạy lại từng cái với mục Replace existing block.
Mấy điều hay nghe nhưng không đúng
| Người ta hay nói | Bản 2027 thực tế thế nào |
|---|---|
| Lệnh có nút trên ribbon | Không nút, không menu, không thanh công cụ; chỉ gõ tên hoặc FSHOT |
| Chạy xong là mất mô hình ba chiều | Mô hình còn nguyên; lệnh chỉ sinh thêm một block |
| Hình chiếu vẫn còn chiều cao | Khung bao có chiều thứ ba bằng 0 |
| Nét cong bị bẻ thành đoạn thẳng | Khối trụ cho ra 4 elip thật và 2 đoạn thẳng |
| Hình chiếu ra sao là do máy chọn | Do hướng nhìn hiện tại; xoay màn hình là ra hình khác |
Câu hỏi thường gặp
Lệnh flatshot trong AutoCAD gõ tắt là gì?
Gõ FSHOT. Lệnh không có nút trên ribbon và cũng không có mục menu.
Chạy xong nét nằm ở đâu?
Trong một block mới, tên tự sinh dạng A$C..., đặt vào chỗ bạn chỉ khi lệnh hỏi điểm chèn.
Làm sao ra hình chiếu trục đo?
Đặt hướng nhìn về trục đo trước rồi mới gõ lệnh. Lệnh chiếu theo đúng hướng đang nhìn.
Nét khuất có vẽ ra không?
Có, nếu ô Show trong nhóm Obscured lines đang bật. Khối hộp nhìn trục đo cho đủ 12 cạnh, kể cả ba cạnh khuất.
Sửa mô hình rồi thì phải làm lại hình chiếu?
Chạy lại lệnh và chọn Replace existing block, trỏ vào block cũ. Mọi chỗ đã chèn hình ấy sẽ tự cập nhật.
Xuất hình chiếu ra tệp riêng được không?
Được, chọn Export to a file rồi khai đường dẫn. Kết quả là một tệp .dwg chỉ chứa nét phẳng.