Lệnh vpclip trong CAD và cách một bản vẽ in ra nhiều tờ khác nhau

Một mặt bằng kiến trúc phải in ra ba tờ: tờ kiến trúc, tờ điện, tờ nước. Cách làm sai mà rất phổ biến là chép mặt bằng ra ba bản, mỗi bản xoá bớt vài thứ. Chép xong là ba bản bắt đầu lệch nhau, và không ai biết bản nào đúng.

Cách đúng chỉ cần một mô hình duy nhất và ba khung nhìn, mỗi khung tắt bớt vài lớp. Lệnh vpclip trong CAD và lệnh anh em của nó làm được đúng việc ấy. Muốn học trọn phần layout và in ấn thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.

Ba lệnh và chỗ gọi chúng

Đọc từ tệp giao diện acad.cuix và tệp acad.pgp của bản 2027.

Cả ba đều chỉ chạy trong layout, không chạy ở tab Model. Cách dựng layout và đặt tỉ lệ khung nhìn có trong bài layout trong CAD.

Lệnh vpclip trong CAD: khung nhìn không chữ nhật

Khung nhìn mặc định là hình chữ nhật. Nhưng một mặt bằng hình chữ L, một mặt cắt cần khoanh tròn, hay một chi tiết phóng to hình tròn thì khung chữ nhật lòi ra thừa.

Phép thử: layout có hai khung nhìn, cả hai 200 × 150. Vẽ một đường tròn bán kính 60 trong không gian giấy, rồi cắt khung thứ nhất theo đường tròn ấy.

Đúng bằng khung bao của đường tròn bán kính 60. Khung nhìn từ hình chữ nhật đã thành hình tròn, và khung bên cạnh không bị đụng tới.

Điều quan trọng phải nói rõ: cắt khung nhìn không xoá nét nào trong mô hình. Nó chỉ thu nhỏ cái cửa sổ đang nhìn vào mô hình. Mô hình vẫn nguyên vẹn, các khung nhìn khác vẫn thấy đủ.

Trang VPCLIP của Autodesk liệt kê những hình dùng làm ranh giới được: "Objects that are valid as clipping boundaries include closed poly-lines, circles, ellipses, closed splines, and regions."

Cùng trang ấy có một câu đáng đọc kỹ: "The new boundary does not clip the old boundary, it redefines it." Nghĩa là cắt lần hai không chồng lên lần một mà thay hẳn, nên không sợ cắt nhầm rồi khung nhỏ dần mãi.

Lệnh cũng cho tự vẽ một đa giác ngay lúc chạy nếu chưa có hình sẵn, và cho bỏ cắt để trả khung về hình chữ nhật cũ. Tài liệu ghi rõ lựa chọn bỏ cắt chỉ hiện khi khung đã bị cắt trước đó.

Lệnh vplayer trong CAD: đóng băng lớp theo khung nhìn

Đây mới là lệnh giải bài toán ba tờ ở đầu bài, và là lệnh ít người biết nhất trong ba lệnh.

Bản vẽ thử có hai lớp: IIC-TUONG mang đa tuyến, IIC-COT mang đường tròn. Đóng băng lớp IIC-COT cho riêng một khung nhìn, rồi đọc thẳng dữ liệu của từng khung xem lớp nào bị đóng băng ở đâu:

Hai khung cùng nhìn một mô hình, cùng thấy mọi thứ, chỉ khác đúng một lớp. Đó là toàn bộ cơ chế: một mô hình, nhiều tờ in khác nhau, không chép bản nào.

Con số ấy không đọc bằng mắt mà đọc thẳng từ dữ liệu của chính hai khung nhìn, nên không có chỗ cho phỏng đoán. Cách kiểm này cũng dùng được khi nhận bản vẽ từ nơi khác: một tờ in ra thiếu hình mà mô hình vẫn đủ thì gần như chắc chắn là có lớp bị đóng băng riêng ở khung ấy, chứ không phải hình bị xoá. Biết chỗ để nhìn thì mười giây là ra, còn không biết thì có thể ngồi dò cả buổi.

Dòng nhắc của lệnh chép nguyên văn từ bản 2027:

Command: VPLAYER
Enter an option [?/Color/Ltype/LWeight/TRansparency/Freeze/Thaw/Reset/reMoveoverrides/Newfrz/Vpvisdflt]: F
Enter layer name(s) to freeze or <specify layers by object selection>: IIC-COT
Specify viewport(s) [All/Select/Current/eXcept current] <Current>: S
Select objects: 1 found

Bốn lựa chọn ở dòng thứ ba đáng thuộc. Current áp cho khung đang kích hoạt, Select cho bạn bấm chọn khung, All áp cho mọi khung. Riêng eXcept current áp cho tất cả trừ khung đang làm việc, rất hợp khi muốn một lớp chỉ hiện ở đúng một tờ.

Lựa chọn Newfrz còn xa hơn: nó đóng băng lớp ấy ở cả những khung nhìn chưa được tạo, nên tờ thêm vào sau cũng tự đúng.

Ba kiểu tắt lớp, và chỉ một kiểu đúng cho việc này

Chỗ nhầm nặng nhất là dùng nhầm công tắc. Bảng lớp có ba cột trông na ná nhau:

Hai cách đầu tắt ở mọi nơi, nên dùng chúng cho việc chia tờ là hỏng: tờ điện tắt lớp tường thì tờ kiến trúc cũng mất tường. Chỉ cột thứ ba mới làm theo từng khung, và VPLAYER chính là bản dòng lệnh của cột ấy. Quản lý lớp có trong bài layer trong CAD.

Lệnh vports trong CAD: chia và tạo khung nhìn

Lệnh cuối lo phần dựng khung. Trong layout, nó tạo thêm khung nhìn và chia bố cục sẵn theo mẫu: hai khung, ba khung, bốn khung.

Nó cũng chạy ở tab Model, nhưng ở đó ý nghĩa khác hẳn: nó chia màn hình thành nhiều ô để vừa nhìn tổng thể vừa nhìn chi tiết, và những ô ấy không in ra. Đây là chỗ hay nhầm: chia ô trong Model không tạo ra tờ in nào.

Muốn có tờ in thì phải sang layout. Phân biệt hai không gian có trong bài xoay bản vẽ trong layout.

Thứ tự làm cho một bộ hồ sơ nhiều tờ

Ba lệnh trên chỉ phát huy khi làm đúng thứ tự. Làm ngược là phải sửa lại từ đầu.

Bước 1 là bước quyết định. Phân lớp cẩu thả thì tới bước 5 mới lộ, vì lúc ấy mới thấy không có cách nào tắt riêng phần điện mà giữ phần tường. Sửa lớp khi đã dựng xong layout tốn gấp nhiều lần so với làm đúng từ đầu.

Một mẹo nhỏ đáng nhớ ở bước 3: khoá khung nhìn ngay sau khi đặt tỉ lệ. Khung chưa khoá thì chỉ cần lỡ lăn chuột một cái trong lúc kích hoạt là tỉ lệ đi mất, mà mắt thường không nhận ra.

Mấy điều hay nghe nhưng không đúng

Câu hỏi thường gặp

Muốn khung nhìn hình tròn thì làm sao?

Vẽ đường tròn trong không gian giấy, gõ VPCLIP, chọn khung nhìn rồi chọn đường tròn ấy.

Cắt khung rồi muốn trả lại hình chữ nhật?

Chạy lại VPCLIP và chọn lựa chọn bỏ cắt. Khung trở về hình chữ nhật cũ, không mất gì.

Tắt một lớp ở tờ này mà tờ khác vẫn hiện?

Dùng VPLAYER với lựa chọn Freeze, rồi chọn khung cần tắt. Đừng dùng nút tắt lớp thường, vì nó tắt cả bản vẽ.

Muốn một lớp chỉ hiện ở đúng một tờ?

Vẫn VPLAYER Freeze, nhưng ở câu hỏi khung thì chọn eXcept current khi đang đứng ở tờ muốn giữ.

Tờ thêm vào sau có tự đúng không?

Có, nếu dùng lựa chọn Newfrz. Nó đóng băng lớp ấy ở cả khung nhìn chưa tạo.

Chia bốn ô trong tab Model để in bốn hình được không?

Không. Ô trong Model chỉ để nhìn, không in ra. Bốn hình in phải là bốn khung nhìn trong layout.