Vẽ mặt cắt tường, cần ký hiệu bê tông. Mở bảng hatch ra, gần trăm mẫu mà không mẫu nào giống ký hiệu trong tiêu chuẩn Việt Nam. Tải một thư viện hatch CAD trên mạng về, làm theo hướng dẫn, và bảng Custom vẫn trống trơn.
Bài này phát hành bộ 12 mẫu của Viện, mỗi mẫu đã tô thử thật trên AutoCAD 2027, và chỉ ra cái bẫy khiến phần lớn bộ hatch tải trên mạng không hiện ra. Muốn học trọn cách thể hiện bản vẽ thì xem khoá AutoCAD cho xây dựng của Viện.
Bộ có sẵn đã gần trăm mẫu, vì sao vẫn thiếu
Đếm trực tiếp trong tệp mẫu của bản 2027 trên máy:
| Tệp | Số mẫu | Dùng khi |
|---|---|---|
acad.pat | 72 | Bản vẽ theo hệ inch |
acadiso.pat | 83 | Bản vẽ theo hệ mét, tức đa số bản vẽ ở Việt Nam |
83 mẫu nghe nhiều, nhưng chúng theo bộ ký hiệu ANSI và ISO. Ký hiệu bê tông trong tiêu chuẩn Việt Nam, ký hiệu ván sàn gỗ, ký hiệu đá hộc — không có mẫu nào khớp sẵn. Đó là lý do ai làm hồ sơ lâu năm cũng có một bộ hatch riêng.
Thư viện hatch CAD của Viện: 12 mẫu, tải về dùng ngay
Bộ này gồm 12 ký hiệu vật liệu hay gặp nhất trên bản vẽ xây dựng. Mỗi mẫu đều đã nạp vào AutoCAD 2027 rồi tô thử lên một hình vuông thật, không mẫu nào chỉ nằm trên giấy.
Người tìm hay gõ download mẫu hatch cad hoặc thư viện hatch autocad rồi lạc vào những trang đòi đăng ký hoặc trả phí. Bộ dưới đây tải thẳng, không cần khai gì.
| Tên mẫu | Ký hiệu cho |
|---|---|
IIC-BT | Bê tông |
IIC-BTCT | Bê tông cốt thép |
IIC-VUA | Vữa trát |
IIC-GACH | Gạch xây tường |
IIC-GACHLAT | Gạch lát nền |
IIC-GO | Ván sàn gỗ |
IIC-GOVAN | Vân gỗ |
IIC-XUONGCA | Sàn gỗ xương cá |
IIC-KINH | Kính |
IIC-DA | Đá hộc |
IIC-CAT | Cát |
IIC-DAT | Đất tự nhiên |
Tất cả định nghĩa theo milimét, hợp với bản vẽ dùng đơn vị mm. Bản vẽ tỷ lệ 1/100 dùng Scale 1 là vừa mắt.
Cách load hatch vào CAD: ba bước, làm theo là được
Cách thêm hatch vào CAD chỉ có ba bước. Ảnh dưới đây chụp thẳng từ AutoCAD 2027, bạn làm theo đúng thứ tự.
Bước 1 — giải nén ra một chỗ cố định.
Giải nén tệp nén vừa tải về ra một thư mục sẽ nằm yên đấy lâu dài, ví dụ D:\CAD\hatch-iic. Chữ cố định quan trọng: AutoCAD chỉ ghi nhớ đường dẫn chứ không chép tệp đi đâu cả, nên xoá hay đổi tên thư mục là mẫu biến mất khỏi danh sách.
Bước 2 — khai thư mục ấy vào đường dẫn hỗ trợ.
Gõ OP rồi Enter để mở hộp Options. Vào thẻ Files, bấm dấu cộng ở dòng Support File Search Path cho nó mở ra, bấm nút Add… rồi Browse… và trỏ tới thư mục vừa giải nén. Đường dẫn mới hiện ở cuối danh sách như trong hình, xong bấm OK.
Bước 3 — chọn mẫu trong bảng Custom.
Gõ H rồi Enter. Ở ô Type chọn Custom, rồi bấm nút … bên cạnh ô Custom pattern. Bảng Hatch Pattern Palette mở ra, chuyển sang thẻ Custom là thấy đủ 12 mẫu, bấm vào tên nào thì ô bên phải xem trước mẫu ấy.
Hai chỗ hay vấp ở bước 3. Thứ nhất, ô Custom pattern ngay trên nút … chỉ liệt kê những mẫu vừa dùng gần đây, nên lần đầu nó trống trơn — đừng tưởng là nạp hỏng, cứ bấm nút …. Thứ hai, nếu thẻ Custom cũng trống thì đường dẫn ở bước 2 chưa vào, quay lại kiểm tra.
Khi đã quen tên mẫu thì có lối tắt: để Type là Custom rồi gõ thẳng tên mẫu vào ô Pattern, khỏi mở bảng.
Cái bẫy làm hầu hết thư viện hatch trên mạng không chạy
Đây là phần đáng tiền nhất của bài, và là lý do bạn tải năm bộ hatch về mà chẳng bộ nào hiện.
Phép thử dựng thế này. Gộp cả 12 mẫu vào một tệp duy nhất tên iic.pat, đặt vào một thư mục, khai thư mục ấy vào đường dẫn hỗ trợ, rồi tô thử từng mẫu. Sau đó tách 12 mẫu ra 12 tệp riêng, mỗi tệp đặt đúng tên mẫu, và lặp lại đúng phép thử ấy.
| Cách để tệp | Số mẫu tô được |
|---|---|
Một tệp iic.pat chứa cả 12 mẫu | 0 / 12 |
| 12 tệp riêng, tên tệp trùng tên mẫu | 12 / 12 |
Không phải lỗi cú pháp, vì cùng những dòng định nghĩa ấy. Chỉ khác chỗ để.
Tài liệu của Autodesk nói đúng điều này, chỉ có điều nằm ở trang tuỳ biến mà ít ai đọc. Trang về tệp PAT tuỳ biến ghi: "Each custom hatch pattern is stored in a separate PAT file that has the same name as the custom hatch pattern. For example, the custom hatch pattern "WATER" must be stored in a PAT file named water.pat."
Nghĩa là chỉ có hai cách để một mẫu tuỳ biến hoạt động:
| Cách | Mẫu hiện ở đâu | Nhận xét |
|---|---|---|
| Mỗi mẫu một tệp, tên tệp trùng tên mẫu | Mục Custom | An toàn, không đụng tệp của Autodesk |
Nối định nghĩa vào acad.pat hoặc acadiso.pat | Mục Predefined | Tiện hơn nhưng mất khi cài lại AutoCAD |
Bộ của Viện đóng gói theo cách thứ nhất: trong tệp nén là 12 tệp .pat đã tách sẵn. Tải về giải nén là dùng được, không phải sửa gì.
Hatch bê tông trong CAD và nhóm mẫu kết cấu
Bốn mẫu đầu của bộ là nhóm dùng cho mặt cắt kết cấu, và cũng là nhóm được tìm nhiều nhất.
Hatch bê tông trong CAD là mẫu IIC-BT: chấm thưa theo hai phương, bước 160. Đây là ký hiệu bê tông không cốt thép, dùng cho lớp lót, bê tông gạch vỡ, khối bê tông thường.
Mẫu hatch bê tông cốt thép trong CAD là IIC-BTCT: gạch chéo hai chiều, bước 120. Đây là mẫu dùng nhiều nhất trên bản vẽ kết cấu, cho dầm, cột, sàn, móng.
Vữa trát là IIC-VUA, chấm dày bước 60, dùng cho lớp trát mỏng ở mặt cắt tường. Gạch xây tường là IIC-GACH, mạch so le kiểu xây một dọc, bước 120.
Cách dùng một bộ layer chuẩn để quản lý mặt cắt và ký hiệu nằm ở bài layer trong CAD.
Hatch sàn gỗ trong CAD và nhóm mẫu hoàn thiện
Nhóm thứ hai dùng cho mặt bằng và mặt đứng kiến trúc.
Hatch sàn gỗ trong CAD có hai kiểu khác nhau, và nhiều người nhầm hai kiểu này làm một. IIC-GO là ván sàn dạng tấm ngang mạch so le, nhìn từ trên xuống. IIC-XUONGCA là sàn lát kiểu xương cá, hai chiều nghiêng 45 độ đan nhau — kiểu hay gặp ở sàn gỗ cao cấp.
Ai tìm mẫu hatch gỗ trong CAD thường chỉ biết hai kiểu trên, nhưng bộ này còn kiểu thứ ba. IIC-GOVAN khác cả hai: nó vẽ thớ gỗ chứ không vẽ tấm, dùng cho mặt cắt qua cấu kiện gỗ hoặc mặt đứng tủ bếp.
Ba mẫu còn lại của nhóm này là IIC-GACHLAT cho gạch lát nền ô vuông 300, IIC-KINH cho hatch kính trong CAD, và IIC-DA cho đá hộc. Hai mẫu cuối bộ, IIC-CAT và IIC-DAT, dùng cho mặt cắt nền móng.
Tỷ lệ: con số quyết định mẫu hiện ra hay thành mảng đặc
Mẫu tải về mà tô ra một mảng đen kịt hoặc một ô trắng trơn thì gần như luôn là do tỷ lệ, không phải do tệp hỏng.
Bộ này định nghĩa theo milimét, nên con số gợi ý là:
| Tỷ lệ bản vẽ | Scale |
|---|---|
| 1/100 | 1 |
| 1/50 | 0,5 |
| 1/20 | 0,2 |
Quy luật dễ nhớ: bản vẽ in ra càng lớn thì Scale càng nhỏ. Chuyện tỷ lệ và gốc mẫu được nói kỹ ở bài lệnh hatch trong CAD. Bộ kiểu đường đi kèm bộ mẫu tô này nằm ở bài thư viện linetype trong CAD.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Đo được gì trên bản 2027 |
|---|---|
| Cứ khai thư mục vào Options là dùng được mọi bộ hatch | Tệp gộp 12 mẫu tô được 0/12; tách ra 12 tệp mới được 12/12 |
Một tệp .pat chứa được nhiều mẫu tuỳ biến | Chỉ khi nối vào acad.pat hay acadiso.pat của Autodesk |
| AutoCAD chép tệp hatch vào máy sau khi khai đường dẫn | Nó chỉ nhớ đường dẫn; xoá thư mục là mất mẫu |
Câu hỏi thường gặp
Tải thư viện hatch CAD về rồi mà mục Custom vẫn trống?
Gần như chắc chắn cả bộ nằm trong một tệp .pat. Tách mỗi mẫu ra một tệp riêng, đặt tên tệp trùng tên mẫu, rồi khai lại đường dẫn.
Khai đường dẫn ở đâu?
Gõ OP, vào thẻ Files, mở mục Support File Search Path, bấm Add rồi Browse tới thư mục chứa các tệp .pat.
Tô ra một mảng đen đặc, sửa thế nào?
Tăng Scale lên. Mảng đen nghĩa là các nét của mẫu đang sát nhau hơn bề rộng nét in.
Bộ này có bao nhiêu mẫu và định nghĩa theo đơn vị gì?
12 mẫu, định nghĩa theo milimét. Bản vẽ 1/100 dùng Scale 1.
Tôi muốn thêm mẫu của riêng mình vào bộ này?
Cứ chép thêm tệp .pat vào cùng thư mục, nhớ đặt tên tệp trùng tên mẫu ghi sau dấu sao ở dòng đầu.
Gửi bản vẽ cho người khác thì họ có cần cài bộ này không?
Không. Mẫu tô đã nằm trong bản vẽ rồi, họ mở ra vẫn thấy đúng. Chỉ khi họ muốn tô thêm mảng mới bằng mẫu ấy mới cần.