Hỏi vẽ đường thẳng trong CAD bằng lệnh gì, gần như ai cũng trả lời là LINE. Trả lời ấy đúng một phần ba. AutoCAD có ba lệnh vẽ đường thẳng, khác nhau ở đúng một chỗ: đường ấy có mấy đầu.
Bài này đo cả ba trên AutoCAD 2027 tại Viện, kể cả những con số mà tài liệu không ghi. Muốn học trọn bộ dựng hình hai chiều thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Ba lệnh vẽ đường thẳng trong CAD, khác nhau ở hai đầu
Cùng chỉ một điểm gốc và một hướng, ba lệnh cho ba thứ khác nhau.
LINE cho đoạn thẳng có hai đầu, là nét thật của bản vẽ. RAY cho một tia: có điểm gốc, còn đầu kia chạy vô hạn. XLINE không có đầu nào, chạy vô hạn về cả hai phía.
Hai lệnh sau không phải nét của bản vẽ. Chúng là đường gióng để dựng hình, vẽ xong thì xoá hoặc tắt lớp đi.
| Lệnh | Tạo ra | Lệnh tắt đo trên máy |
|---|---|---|
LINE | đoạn thẳng, có hai đầu | L |
RAY | tia, vô hạn một phía | không có lệnh tắt |
XLINE | đường vô hạn hai phía | XL |
Con số "không có lệnh tắt" của RAY là thứ chúng tôi đọc thẳng từ tệp acad.pgp trên máy, chứ không đoán. Trong cùng tệp ấy, LINE có L, XLINE có XL và PLINE có PL. Muốn gọi RAY thì phải gõ đủ ba chữ.
Lệnh LINE trong CAD: mỗi đoạn là một đối tượng riêng
Đây là chỗ người mới hay vấp. Gõ L, bấm bốn điểm liên tiếp, bạn thấy một đường gấp khúc liền mạch trên màn hình. Nhưng AutoCAD không nghĩ như thế.
Chúng tôi vẽ ba đoạn bằng LINE rồi đếm số đối tượng vừa sinh ra, và vẽ ba đoạn y hệt bằng PLINE để đối chiếu:
| Vẽ ba đoạn nối tiếp bằng | Số đối tượng sinh ra |
|---|---|
LINE | 3 |
PLINE | 1 |
Hệ quả rất thực tế. Muốn chọn cả đường gấp khúc vẽ bằng LINE thì phải quét trúng cả ba nét, bấm một cái chỉ được một đoạn. Muốn nối chúng lại thành một đối tượng thì dùng lệnh JOIN hoặc PEDIT.
Dòng nhắc của lệnh, chép nguyên văn từ dòng lệnh bản 2027:
Specify first point:
Specify next point or [Undo]:
Specify next point or [Close/Undo]:
Để ý là Close chỉ hiện ra từ đoạn thứ hai trở đi. Trước đó chưa có gì để khép cả. Trang LINE của Autodesk mô tả hai lựa chọn này gọn đúng một câu mỗi cái: "Close: Connects the first and last segments" và "Undo: Removes the most recent segment of a line sequence".
Gõ U giữa chừng xoá đoạn vừa vẽ mà không thoát lệnh, dòng nhắc lùi lại một nhịp. Vẽ nhầm một đoạn thì dùng cái này, đừng thoát ra rồi vẽ lại từ đầu.
Còn một hành vi nữa không có trong danh sách lựa chọn: nhấn Enter ngay ở câu hỏi Specify first point: thì lệnh lấy điểm cuối của nét vừa vẽ làm điểm đầu, và hỏi luôn điểm kế tiếp. Vẽ tiếp một đoạn nối vào chỗ vừa dừng thì đây là cách nhanh nhất.
Bốn cách trả lời câu hỏi điểm
Mọi lệnh vẽ đều hỏi điểm, và có bốn cách trả lời. Người vẽ giỏi dùng cả bốn tuỳ tình huống.
| Cách | Gõ thế nào | Khi nào dùng |
|---|---|---|
| Toạ độ tuyệt đối | 0,0 | điểm đầu tiên của bản vẽ |
| Toạ độ tương đối | @3600,0 | vẽ tường, dùng nhiều nhất |
| Toạ độ cực tương đối | @3600<90 | biết chiều dài và góc nghiêng |
| Nhập khoảng cách trực tiếp | rê chuột rồi gõ 3600 | nhanh nhất, cần bật F8 |
Cách thứ tư là cách người làm nghề dùng gần như suốt buổi. Bật ghim trục bằng F8 để chuột chỉ đi được theo phương ngang hoặc đứng, rê về hướng cần vẽ rồi gõ thẳng chiều dài.
Một cái bẫy nhỏ nhưng làm mất thời gian của rất nhiều người: dấu phẩy trong toạ độ là dấu ngăn hai số, không phải dấu thập phân. Máy đặt theo tiếng Việt lấy dấu phẩy làm dấu thập phân, và đó là nguồn gốc của những điểm nhảy đi đâu mất. Trong AutoCAD, phần thập phân viết bằng dấu chấm. Cách nhập toạ độ đầy đủ nằm ở bài nhập toạ độ trong CAD.
Lệnh XLINE trong CAD, cũng là lệnh gióng đường thẳng trong CAD
Nhiều người tìm lệnh gióng đường thẳng trong CAD mà không biết nó tên là gì. Đó chính là XLINE, lệnh tắt XL. Autodesk mô tả đúng một câu: "Creates a construction line of infinite length."
Gọi lệnh xong, dòng nhắc hiện ra nguyên văn thế này:
Specify a point or [Hor/Ver/Ang/Bisect/Offset]:
Năm chữ trong ngoặc là năm cách dựng, cộng với cách ngầm định là sáu.
| Lựa chọn | Việc nó làm |
|---|---|
| (ngầm định) | chỉ một điểm rồi chỉ điểm thứ hai, lệnh hỏi mãi tới khi Enter |
Hor | đường nằm ngang, chỉ hỏi một điểm đi qua |
Ver | đường thẳng đứng, hỏi như Hor |
Ang | đường nghiêng, hỏi góc trước rồi mới hỏi điểm |
Bisect | phân giác, hỏi đỉnh góc rồi hai điểm trên hai cạnh |
Offset | song song với một nét có sẵn, cách một khoảng khai vào |
Hai lựa chọn Hor và Ver là cách dựng lưới trục nhanh nhất. Ảnh đầu bài chính là bốn đường ấy: hai Hor và hai Ver đặt lên lớp AXIS, rồi tường vẽ đè lên bằng LINE. Bốn đường gióng chạy tràn ra ngoài khung nhìn, đúng bản chất của lệnh vẽ đường thẳng vô tận trong CAD.
Lựa chọn Offset nghe giống lệnh OFFSET nhưng khác ở chỗ nó sinh ra đường vô hạn chứ không phải nét có hai đầu. Cách dùng OFFSET thật nằm ở bài vẽ đường song song trong CAD.
Lệnh RAY trong CAD: tia một đầu, tiện hơn khi làm biên cắt
RAY ít người dùng, nhưng có một chỗ nó hơn hẳn XLINE. Autodesk viết: "Creates a linear object that starts at a point and continues to infinity."
Dòng nhắc chỉ có hai câu, không có lựa chọn nào:
Specify start point:
Specify through point:
Chỗ nó hơn nằm ở chuyện làm biên cắt. Dựng một tia từ mũi bậc cầu thang đi lên để kiểm các bậc trên có thẳng hàng không, dùng RAY thì đường chỉ chạy lên. Dùng XLINE thì đường còn thò xuống dưới sàn, che mất nét móng mà chẳng để làm gì.
Đường gióng vô tận có làm bản vẽ phình ra không
Đây là câu hỏi ai cũng lo mà chưa thấy tài liệu nào trả lời bằng số: một đường dài vô hạn thì ZOOM Extents có bay ra vô cực không?
Chúng tôi đo trực tiếp. Đọc EXTMIN của bản vẽ, thêm một XLINE nằm thấp hơn hẳn mọi nét đang có, chạy REGENALL rồi đọc lại:
| Phép đo | EXTMIN theo phương Y |
|---|---|
Trước khi thêm XLINE | −527762,9 |
Sau khi thêm XLINE ở cao độ thấp hơn | −527762,9 |
Đối chứng: thêm một LINE thường ở đúng cao độ ấy | −529262,9 |
Dòng cuối là đối chứng âm, và nó quan trọng không kém hai dòng trên. Nó chứng minh phép đo có khả năng bắt được thay đổi: một nét LINE bình thường đặt ở cùng chỗ làm EXTMIN tụt xuống ngay. Chỉ đường vô hạn là không.
Chúng tôi đo lại với RAY và kết quả y hệt: EXTMIN đứng im.
Kết luận đo được: XLINE và RAY không nằm trong phạm vi bản vẽ. Bạn rải bao nhiêu đường gióng cũng không làm ZOOM Extents nổ tung. Cái phải lo là chuyện khác: chúng vẫn in ra giấy nếu lớp chứa chúng còn bật, nên hãy để riêng một lớp và tắt trước khi in.
Cắt một đường vô tận thì nó biến thành gì
Tài liệu bảo cắt bớt đường gióng bằng TRIM. Không tài liệu nào nói cắt xong còn lại cái gì. Chúng tôi đo.
Dựng một XLINE nằm ngang cắt qua hai nét đứng, rồi TRIM bỏ đoạn ở giữa. Đọc loại đối tượng trước và sau:
| Việc làm | Đối tượng còn lại |
|---|---|
| Trước khi cắt | 1 XLINE |
| Cắt bỏ đoạn giữa hai biên | 2 RAY |
| Cắt bỏ một đầu | 1 RAY |
Hợp lý đến mức đáng ngạc nhiên là chưa ai viết ra: cắt một đầu của đường vô hạn hai phía thì phần còn lại đúng là một tia. Cắt khúc giữa thì còn hai tia quay lưng vào nhau.
Điều này có ích khi dọn bản vẽ. Bạn tưởng đã xoá hết đường gióng vì lọc theo loại XLINE, nhưng những đường đã bị cắt nay mang loại RAY và vẫn nằm lại. Lọc bằng QSELECT thì phải chọn cả hai loại.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế đo trên bản 2027 |
|---|---|
Vẽ đường thẳng thì chỉ có lệnh LINE | Có ba lệnh, khác nhau ở số đầu của đường |
Vẽ liền tay bằng LINE được một đối tượng | Ba đoạn ra ba đối tượng; muốn một thì dùng PLINE |
Đường vô hạn làm ZOOM Extents hỏng | EXTMIN không đổi; đối chứng bằng LINE thì đổi ngay |
Câu hỏi thường gặp
Vẽ đường thẳng trong CAD bằng lệnh gì là đúng nhất?
Tuỳ đường ấy để làm gì. Nét thật của bản vẽ thì LINE, hoặc PLINE nếu muốn cả chuỗi là một đối tượng. Đường gióng để dựng hình thì XLINE hoặc RAY.
Vì sao gõ RA hay R không ra lệnh RAY?
Vì RAY không có lệnh tắt. Chúng tôi đọc tệp acad.pgp trên máy và không có dòng nào trỏ về RAY. Phải gõ đủ ba chữ rồi Enter.
Làm sao xoá hết đường gióng trong một bản vẽ lạ?
Dùng QSELECT, chọn loại đối tượng là Construction Line rồi xoá. Nhớ làm thêm một lượt với loại Ray, vì đường gióng đã bị TRIM sẽ mang loại RAY chứ không còn là XLINE.
Vẽ xong bốn đoạn mà gõ C không khép được?
Lựa chọn Close chỉ hiện từ đoạn thứ hai trở đi, và phải gõ khi lệnh LINE còn đang chạy. Thoát lệnh rồi thì C không còn nghĩa gì với nét vừa vẽ.
Đường gióng có in ra giấy không?
Có, nếu lớp chứa chúng còn bật và còn đặt in. Cách gọn nhất là cho chúng một lớp riêng rồi tắt lớp ấy trước khi in, giống cách quản lý nét ở bài lệnh zoom trong CAD khi dựng khung nhìn.