Mỗi công trình móng cọc lại mở ra cùng một câu hỏi: đài hai cọc, đài bốn cọc lấy đâu ra, có ai còn file CAD bản vẽ móng cọc của dự án trước không. Vẽ lại đài cho từng công trình thì tốn công, còn đếm cọc bằng tay trên mặt bằng thì dễ sót.
Family móng cọc Revit giải quyết cả hai việc bằng hai family lồng nhau: một family cọc có cạnh và chiều dài là tham số, nằm trong một family đài có khoảng cách tim cọc là tham số. Dựng một lần, đổi vài con số là ra đài mới, và bảng thống kê tự đếm cọc. Bài này đi 15 bước trên Revit 2027, từ tệp mẫu đến bảng đếm cọc. Muốn học bài bản cách làm thư viện cấu kiện thì Viện có khóa Tạo Family trong Revit.
Family móng cọc Revit gồm những gì
Một móng cọc trong mô hình gồm ba phần: thân cọc, đài cọc ôm đầu cọc, và đoạn đầu cọc ngàm vào bê tông đài. Trong Revit, cọc và đài đều thuộc chủng loại Structural Foundations, nhưng nên là hai family riêng: đài chứa cọc bên trong, gọi là family lồng nhau.
Mô hình ví dụ của Viện dùng đài hai cọc M_Pile Cap-2 Pile kiểu 800x1450, với các tham số: đài dày 700 mm, đầu cọc ngàm vào đài 150 mm, khoảng hở từ tim cọc ra mép đài 300 mm. Bài này dựng lại đúng cấu tạo đó bằng family của chính mình. Khoảng cách tim cọc tối thiểu lấy theo tiêu chuẩn thiết kế móng cọc mà đơn vị đang áp dụng; ví dụ trong bài dùng 850 mm để khớp bề rộng đài 1450 mm.
Điểm mấu chốt nằm ở ô Shared của family cọc. Có nó, bảng thống kê trong dự án nhìn thấy từng cọc nằm trong đài; thiếu nó, bảng chỉ thấy đài.
Chuẩn bị trước khi tạo family móng cọc
Cần Revit 2027 và tệp mẫu Metric Structural Foundation.rft trong thư mục English của bộ tệp mẫu family. Cần thêm một dự án kết cấu có mặt bằng móng để nạp thử. Lưu hai tệp .rfa vào thư mục thư viện của đơn vị, không lưu vào thư mục dự án.
Nguyên lý chung của family có tham số đã có ở bài cách tạo family trong Revit. Bài này thuộc loạt Revit Structure của Viện Tin học Xây dựng.
Tạo family móng cọc trong Revit: phần cọc vuông
Bước 1 — Mở tệp mẫu Metric Structural Foundation
Vào File › New › Family. Hộp New Family - Select Template File mở ra.
Chuyển ô Look in sang thư mục English, chọn Metric Structural Foundation.rft rồi bấm Open. Trình soạn family mở ở mặt bằng Ref. Level với hai mặt phẳng tham chiếu cắt nhau tại tâm.
Bước 2 — Khai vật liệu mô hình Precast Concrete
Bấm ra vùng trống để bảng Properties hiện thông số của family. Ô chọn kiểu ghi Family: Structural Foundations.
Ô Material for Model Behavior mặc định là Other. Cọc ép đúc sẵn nên chọn Precast Concrete rồi bấm Apply.
Bước 3 — Dựng khung Reference Plane và tham số Cạnh cọc
Trên thẻ Create, bấm Reference Plane, vẽ hai mặt phẳng đứng và hai mặt phẳng ngang quanh tâm. Gõ DI, ghi một chuỗi kích thước qua ba mặt phẳng mỗi chiều rồi bấm biểu tượng EQ cho chuỗi đó. Ghi thêm kích thước tổng mỗi chiều.
Chọn kích thước tổng, trên panel Label Dimension bấm nút Create Parameter.
Hộp Parameter Properties mặc định Type, đúng ý: mỗi cỡ cọc là một kiểu. Gõ tên Cạnh cọc, bấm OK. Kích thước tổng chiều kia chọn cùng nhãn này trong ô Label, tiết diện luôn vuông.
Bước 4 — Dựng thân cọc bằng Extrusion
Bấm Create › Extrusion, chọn công cụ hình chữ nhật trên panel Draw, kéo từ giao điểm mặt phẳng này sang giao điểm đối diện. Bốn ổ khoá hiện cạnh bốn cạnh phác thảo; bấm từng ổ cho đóng lại.
Trong Properties, gõ Extrusion End bằng -12000 để thân cọc chạy xuống dưới Ref. Level, rồi bấm dấu tích xanh trên panel Mode. Gốc family nằm ở đỉnh cọc, chỗ người dùng bắt điểm khi đặt cọc.
Bước 5 — Khoá chiều dài cọc ở mặt đứng Front
Mở Elevations › Front. Vẽ một Reference Plane nằm ngang ngay dưới mũi cọc, ghi kích thước từ đường Ref. Level tới nó, bấm Create Parameter, đặt tên Chiều dài cọc và chọn Instance. Cọc cùng cỡ dài ngắn khác nhau theo địa chất nên chiều dài là tham số cá thể.
Gõ AL, bấm mặt phẳng vừa vẽ rồi bấm cạnh đáy cọc, đóng ổ khoá hiện ra. Từ giờ chiều dài đổi thì mũi cọc đi theo.
Bước 6 — Gán vật liệu vào Structural Material
Chọn khối cọc. Dòng Material trên Properties có một nút nhỏ ở mép phải; bấm nó để mở hộp Associate Family Parameter.
Chọn Structural Material, bấm OK. Vật liệu đi theo tham số kết cấu của family, nên bảng Material Takeoff trong dự án đọc được đúng mác bê tông.
Bước 7 — Tạo hai kiểu cọc và thử bằng Family Types
Trên thẻ Create, panel Properties, bấm Family Types. Bấm biểu tượng New Type, đặt tên 250x250, gõ Cạnh cọc 250 và Chiều dài cọc 12000. Bấm vào ô Structural Material, nút ba chấm mở Material Browser; chọn một vật liệu bê tông.
Tạo thêm kiểu 300x300 với cạnh 300 rồi bấm Apply. Khối cọc phía sau đổi tiết diện ngay. Tham số cá thể hiện chữ default sau tên.
Bước 8 — Bật Shared và lưu family cọc
Bấm ra vùng trống, tích ô Shared trong nhóm Other của Properties, bấm Apply.
Lưu tệp với tên Cọc vuông BTCT.rfa. Tên family chính là chữ hiện trong bảng thống kê nên đặt tên dễ đọc.
Dựng family đài cọc Revit và lồng cọc vào đài
Bước 9 — Dựng khung đài và công thức bề rộng
Mở một family mới từ cùng tệp mẫu, đặt Material for Model Behavior là Concrete. Vẽ mặt phẳng tham chiếu cho hai mép đài và cho hai tim cọc. Ghi kích thước, bấm EQ cho từng chuỗi, gán nhãn Width và Length có sẵn trong tệp mẫu, và tạo tham số kiểu Khoảng cách tim cọc cho kích thước giữa hai tim cọc.
Dựng khối đài bằng Extrusion khoá vào bốn mép, Extrusion End -700, rồi khoá mặt đáy ở mặt đứng Front vào nhãn Foundation Thickness. Mở Family Types, tạo thêm tham số Khoảng hở mép.
Ở dòng Width, cột Formula gõ Khoảng cách tim cọc + 2 * Khoảng hở mép. Width thành 1450 và chuyển xám vì không còn gõ tay được. Đổi khoảng cách tim cọc là đài tự nở theo.
Bước 10 — Nạp cọc vào đài bằng Load into Project
Lưu family đài là Đài 2 cọc.rfa. Quay sang cửa sổ family cọc, bấm Load into Project trên panel Family Editor.
Hộp Load into Projects liệt kê mọi dự án và family đang mở. Chỉ tích Đài 2 cọc.rfa rồi bấm OK.
Bước 11 — Đặt hai cọc và khoá tim cọc
Revit chuyển sang family đài, sẵn lệnh Modify | Place Component với cọc 250x250. Trước khi bấm đặt, gõ Height Offset From Level bằng -550: đài dày 700, đầu cọc ngàm 150 nên đỉnh cọc nằm ở cao độ -550.
Bấm đặt hai cọc tại hai giao điểm tim cọc. Properties ghi Elevation at Top -550 và Elevation at Bottom -12550. Gõ AL, bấm mặt phẳng tim cọc rồi bấm đường tâm của cọc, Revit nhận ra Center (Left/Right), đóng ổ khoá. Làm như vậy với cọc thứ hai.
Bước 12 — Tạo tham số Loại cọc cho cả hai cọc
Trong Family Types, bấm New Parameter, đặt tên Loại cọc, ô Data Type chọn dòng cuối <Family Type...>; hộp Select Category hiện ra, chọn Structural Foundations.
Chọn cả hai cọc bằng Ctrl, kéo Properties xuống nhóm Other, dòng Label chọn Loại cọc. Cũng trên Properties, nút ở mép phải dòng Chiều dài cọc liên kết nó với một tham số cá thể mới cùng tên của đài.
Bước 13 — Thử đài bằng Family Types
Mở Family Types của đài, đổi thử ba chỗ rồi bấm Apply.
Hai cọc giãn ra, đổi cỡ và ngắn lại mà vẫn cân giữa đài. Trả lại 250x250, 850 và 12000, lưu tệp.
Vẽ móng cọc trong Revit và đếm số cọc
Bước 14 — Nạp đài vào dự án và đặt
Mở mặt bằng móng của dự án trước. Trong family đài, bấm Load into Project, lần này chỉ tích tệp dự án. Nếu lệnh đặt mở ở một mặt bằng tầng khác thì bấm Esc, quay về mặt bằng móng, vào Structure › Foundation › Isolated.
Thẻ ngữ cảnh ghi Modify | Place Isolated Foundation. Bấm để đặt đài; mỗi đài có ô Chiều dài cọc riêng, cọc dưới từng trụ dài ngắn theo địa chất mà không cần thêm kiểu.
Bước 15 — Đếm số cọc bằng bảng thống kê
Vào View › Schedules › Schedule/Quantities, gõ Structural Foundations vào ô tìm chủng loại, đặt tên bảng. Thẻ Fields thêm Family and Type và Count. Thẻ Sorting/Grouping chọn Sort by là Family and Type, tích Grand totals, bỏ tích Itemize every instance.
Mô hình ví dụ ra: Cọc vuông BTCT: 250x250 2 cọc, Đài 2 cọc: 800x1450 1 đài. Cọc có sẵn của mô hình, kiểu Po- Pile Square : D350, đếm được 24 cọc, khớp 4 đài hai cọc cộng 4 đài bốn cọc.
Bảng đếm theo tên kiểu, nên soát tên kiểu với ghi chú bản vẽ: tờ KC-01.2 ghi cọc ép vuông D250 trong khi kiểu cọc trong mô hình là D350. Phần thể tích bê tông cọc và đài làm tiếp theo bài khối lượng bê tông trong Revit; thép đài xem bài bố trí cốt thép cột, móng.
Mở rộng thư viện móng cọc Revit
- Đài bốn cọc: thêm cặp mặt phẳng tim cọc theo chiều Length, dùng cùng công thức cho Length, đặt bốn cọc và gán cùng nhãn Loại cọc.
- Mũi cọc: dựng bằng Blend ở đáy thân cọc, chiều sâu khai số âm; dựng xong mở 3D kiểm vì khai sai dấu thì mũi lộn lên trên.
- Cọc khoan nhồi: đổi Extrusion vuông thành hình tròn, tham số đường kính thay cho cạnh; cách lồng vào đài giữ nguyên.
Cơ chế nested family Revit này được Autodesk mô tả ở trang Create a Family with Nested and Shared Components.
Khi family móng cọc không chạy
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử |
|---|---|---|
| Bảng thống kê chỉ có đài, không có cọc | Family cọc chưa tích Shared trước khi nạp vào đài | Tích Shared, nạp lại cọc vào đài, nạp lại đài vào dự án |
| Thân cọc mọc ngược lên trên Ref. Level | Extrusion End để số dương | Gõ Extrusion End âm, rồi khoá đáy vào mặt phẳng ở mũi |
| Đổi Cạnh cọc mà cọc không đổi | Chưa đóng ổ khoá phác thảo | Sửa Extrusion, đóng đủ bốn ổ khoá |
| Đổi khoảng cách tim cọc, cọc lệch khỏi tim | Chưa Align và khoá tâm cọc vào mặt phẳng | Align lại, bấm vào Center Left/Right của cọc, khoá |
| Không gõ được Width | Width đang tính bằng công thức | Đổi hai tham số trong công thức |
| Ô Label không có Loại cọc | Tham số tạo sai Data Type | Tạo lại với Family Type, category Structural Foundations |
| Nạp xong lệnh đặt mở ở tầng trên | Revit mở ở một mặt bằng khác của dự án | Esc, mở mặt bằng móng, dùng Structure › Isolated |
Năm điều hay nghe sai
| Điều hay nghe | Revit 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
| Đài cọc phải vẽ luôn hình cọc bên trong | Đài chứa family cọc riêng, đổi bằng tham số Loại cọc |
| Có family lồng nhau là bảng thống kê đếm được cọc | Chỉ khi family cọc tích Shared |
| Tham số Chiều dài cọc đưa được vào bảng | Family parameter ghi rõ không hiện trong schedule hay tag; muốn vậy phải dùng Shared parameter |
| Mỗi chiều dài cọc cần một kiểu | Chiều dài là tham số cá thể, sửa ngay trên từng đài |
| Tải family móng cọc trên mạng là xong | Tệp tải về hiếm khi đúng cấu tạo, tên kiểu và vật liệu của đơn vị |
Tóm lại, family móng cọc Revit đáng dựng một lần cho cả đơn vị: cọc có tham số, đài có công thức, và ô Shared để mọi con số đếm cọc lấy thẳng từ mô hình.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao đếm số cọc trong Revit?
Lập bảng Schedule/Quantities cho Structural Foundations với Family and Type và Count, bỏ tích Itemize every instance. Cọc nằm trong đài chỉ hiện khi family cọc đã tích Shared.
Family cọc nên đặt gốc ở đâu?
Ở đỉnh cọc, trùng Ref. Level. Chiều dài đổi thì chỉ mũi cọc dịch, còn vị trí đặt giữ nguyên.
Đổi cỡ cọc cho mọi đài cùng lúc thế nào?
Mở Type Properties của kiểu đài, đổi tham số Loại cọc. Mọi đài dùng kiểu đó đổi theo.
Có dùng family này cho đài ba cọc hay sáu cọc được không?
Được, bằng cách thêm mặt phẳng tim cọc và cọc rồi khoá như bước 11. Mỗi sơ đồ bố trí cọc nên là một family đài riêng.