Đèn tải về từ mạng thường chỉ là một cái khối. Đặt vào trần thì nhìn được, nhưng render ra tối om, mạch chiếu sáng không nhận, và bảng thống kê không có công suất. Lý do gần như luôn là một trong ba: thiếu nguồn sáng, thiếu tệp IES, thiếu connector điện.
Một family đèn revit làm đủ ba thứ đó mất chừng một buổi. Bài này đi 15 bước dựng một đèn âm trần trên Revit 2027: chọn mẫu bám trần, khai nguồn sáng, gán tệp IES, thêm connector điện rồi vẽ ký hiệu mặt bằng. Muốn học trọn phần điện và chiếu sáng trên một công trình mẫu, xem khóa Revit MEP của Viện.
Phần dựng hình chung của family — mặt phẳng tham chiếu, khối, tham số — nằm ở bài cách tạo family trong Revit. Ở đây chỉ nói phần riêng của đèn.
Family đèn revit khác family thường ở nguồn sáng
Đèn là loại family duy nhất mang trong mình một vật thể phát sáng. Autodesk định nghĩa gọn trên trang About the Light Source for a Lighting Family: "A light source is the part of a lighting fixture that emits light (such as a light bulb)".
Nguồn sáng ấy quyết định ba việc trong dự án.
| Nguồn sáng khai gì | Ảnh hưởng tới |
|---|---|
| Hình phát sáng và kiểu phân bố | ánh sáng khi render, vệt sáng trên tường và sàn |
| Tệp IES | phân bố cường độ thật của bộ đèn, dùng khi tính độ rọi |
| Quang thông, nhiệt độ màu, hệ số suy giảm | độ sáng và màu ánh sáng trong ảnh render |
Ba thứ đó không thay được cho connector điện: muốn đèn vào mạch, lên bảng tủ điện và có công suất trong thống kê thì vẫn phải có một điểm nối điện, đúng như mọi family thiết bị MEP khác.
Chọn mẫu: đèn âm trần, đèn tường hay đèn thả
Thư mục mẫu hệ mét của bản cài có sẵn chín tệp cho đèn, chia theo hai trục: hình dạng nguồn sáng và vật chủ.
| Tệp mẫu | Dùng cho |
|---|---|
Metric Lighting Fixture.rft | đèn không cần vật chủ: đèn thả, đèn đứng, đèn pha sân |
Metric Lighting Fixture ceiling based.rft | đèn bám trần: âm trần, ốp trần |
Metric Lighting Fixture wall based.rft | đèn bám tường: đèn hắt, đèn gương, đèn exit |
Metric Linear Lighting Fixture ... | đèn tuýp, máng đèn chạy dài |
Metric Spot Lighting Fixture ... | đèn rọi có góc chiếu |
Chọn mẫu là quyết định không lùi được: family dựng từ mẫu bám trần sẽ luôn đòi một mặt trần khi đặt vào dự án. Bài này dùng mẫu bám trần cho một đèn downlight revit âm trần.
Bước 1–4: mở mẫu, khai nhóm và dựng khối đèn
Bước 1. Vào File › New › Family, chuyển sang thư mục English rồi chọn Metric Lighting Fixture ceiling based.rft. Family mở ra ở khung nhìn Reflected Ceiling Plan: Ref. Level — mặt bằng trần, không phải mặt bằng sàn.
Bước 2. Trên tab Create, panel Properties, bấm Family Category and Parameters để kiểm hai điều: nhóm đang là Lighting Fixtures và tham số Light Source đang được tích. Bỏ tích ô đó là family mất hẳn nguồn sáng.
Bước 3. Dựng khối đèn bằng Extrusion. Với đèn âm trần, vẽ một hình tròn quanh gốc rồi cho khối chạy lên phía trên mặt trần: đặt Extrusion End 100, Extrusion Start 0.
Bước 4. Khoá kích thước khối vào tham số nếu định làm nhiều cỡ. Đèn downlight thường chỉ cần một đường kính, nên gán đường kính khối vào một tham số kiểu Type là đủ.
Bước 5–8: light source definition — hình phát sáng và kiểu phân bố
Bước 5. Chọn nguồn sáng (bấm vào vòng tròn vàng ở gốc). Ribbon đổi sang tab Modify | Light Source với panel Lighting và nút Light Source Definition. Cũng nút ấy nằm trong bảng Properties, nhóm Photometrics.
Bước 6. Bấm nút đó để mở hộp Light Source Definition. Hộp có hai hàng lựa chọn: bốn hình phát sáng (điểm, đường, chữ nhật, tròn) và bốn kiểu phân bố (cầu, bán cầu, chiếu điểm, photometric web).
Bước 7. Chọn hình tròn cho mặt phát sáng của downlight, phân bố photometric web cho ánh sáng theo tệp IES. Dòng chữ dưới hộp nói rõ hệ quả: "Light source definition defines available parameters in type properties" — chọn xong thì bộ tham số quang học trong Type Properties đổi theo.
Bước 8. Bấm OK. Bảng Properties của nguồn sáng giờ có thêm Emit from Circle Diameter, Tilt Angle và Photometric Web File. Ba dòng này là tham số kiểu, nên chúng hiện chữ mờ ở đây và sửa ở bảng kiểu.
Bước 9–11: photometric web file và cường độ sáng
Bước 9. Nạp family vào một dự án đang mở bằng Load into Project, rồi mở Type Properties của nó. Trang Specify an IES File for a Light Source của Autodesk cho phép làm bước này ở cả hai nơi: trong family qua Family Types, hoặc trong dự án qua Type Properties.
Bước 10. Trong Type Properties, cuộn tới nhóm Photometrics, bấm ô Photometric Web File rồi bấm nút duyệt. Hộp Select File mở sẵn thư mục IES của bản cài và lọc đúng phần mở rộng .IES.
Autodesk mô tả tệp này trong một câu: "An IES file is a text file that describes the intensity of a light source at points on a spherical grid". Hãng đèn nào cũng phát hành IES cho sản phẩm của họ; lấy đúng tệp của bộ đèn sẽ dùng thì con số độ rọi mới có nghĩa.
Bước 11. Vẫn trong nhóm Photometrics, đặt Initial Intensity và Initial Color. Ô Initial Intensity mở ra một hộp cho nhập theo năm cách: công suất, hiệu suất phát sáng, quang thông, cường độ sáng, hoặc độ rọi ở một khoảng cách.
Bước 12–13: connector điện cho đèn
Bước 12. Về lại family, trên tab Create bấm Electrical Connector, chọn cách đặt Work Plane rồi lấy mặt phẳng Ref. Level. Vị trí điểm nối của đèn không quan trọng như ở thiết bị ống, vì dây vẽ trong dự án chỉ chạy tới mép đèn.
Bước 13. Chọn connector vừa đặt, đổi System Type từ Power sang Power - Balanced. Lúc này mới hiện Number of Poles, Load Classification, Voltage và Apparent Power. Đặt 1 cực, 220 V, công suất biểu kiến theo catalogue, và Load Classification là Lighting.
Nhóm phụ tải Lighting là thứ để Revit tách phụ tải chiếu sáng khỏi phụ tải ổ cắm khi lên bảng tủ điện. Khai sai nhóm thì bảng vẫn chạy, nhưng hệ số nhu cầu áp sai.
Bước 14–15: ký hiệu mặt bằng và kiểm lại
Bước 14. Hồ sơ Việt Nam vẽ đèn bằng ký hiệu chứ không vẽ hình thật. Trong family, mở tab Annotate, panel Detail, bấm Symbolic Line rồi vẽ ký hiệu trên mặt bằng trần. Thanh ribbon của lệnh có ô Subcategory để xếp nét vào đúng nhóm và nút Visibility Settings để chọn mức chi tiết nào thì hiện.
Nét ký hiệu chỉ hiện ở khung nhìn song song với mặt phẳng vẽ nó, nên vẽ trong mặt bằng trần thì mặt bằng thấy, còn mặt đứng không thấy. Muốn ký hiệu giữ nguyên hướng khi đèn xoay, phải lồng một family chú thích và bật tham số Maintain Annotation Orientation.
Bước 15. Kiểm lại ba thứ trước khi giao: nguồn sáng còn đó, tệp IES đã trỏ đúng, connector điện đã khai đúng nhóm phụ tải. Khung nhìn 3D của family cho thấy cả ba: khối đèn, ký hiệu và hình nón ánh sáng.
Thư viện đèn revit: tự dựng hay tải về
Không phải đèn nào cũng đáng tự dựng. Bảng dưới là cách chọn.
| Tình huống | Nên làm |
|---|---|
| Đèn phổ thông, chỉ cần đúng hình và có mạch | tải từ thư viện trực tuyến qua Insert › Load Autodesk Family rồi kiểm connector |
| Đèn của hãng đã chốt, cần tính độ rọi | dựng family riêng, gán đúng tệp IES của hãng |
| Nhiều cỡ cùng một kiểu | một family, nhiều kiểu, cỡ gán vào tham số |
| Đèn đặc biệt, nhiều bóng | lồng family đèn con vào family cha |
Thư viện tải về hay thiếu đúng hai thứ: connector điện và tệp IES. Kiểm nhanh bằng cách chọn đèn trong dự án rồi mở Type Properties xem nhóm Photometrics; không có dòng Photometric Web File nghĩa là nguồn sáng chưa khai phân bố theo IES.
Khi đèn không sáng hoặc không vào được mạch
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử |
|---|---|---|
| Render ra tối, đèn không phát sáng | family mất nguồn sáng do bỏ tích ô Light Source | tích lại trong Family Category and Parameters |
| Không có dòng Photometric Web File | kiểu phân bố chưa phải photometric web | mở Light Source Definition, chọn ô phân bố thứ tư |
| Đèn không nối được vào mạch | thiếu connector điện, hoặc System Type còn để Power | đổi sang Power - Balanced rồi khai điện áp |
| Phụ tải đèn rơi vào nhóm khác trên bảng tủ | Load Classification không phải Lighting | sửa ở connector rồi nạp lại family |
| Đặt vào dự án mà không bám trần | dựng từ mẫu không bám trần | dựng lại bằng mẫu ceiling based, không đổi được sau |
| Ký hiệu biến mất trên mặt bằng | nét vẽ ở khung nhìn không song song, hoặc mức chi tiết chưa bật | kiểm Visibility Settings của nét ký hiệu |
Ba điều hay nghe sai
| Điều hay nghe | Revit 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
| Có tệp IES là tính được độ rọi cho phòng | IES mới là một nửa; còn cần Space và thiết lập tính toán trong dự án |
| Đèn nào cũng nên dựng thật chi tiết | Đèn nhìn xa chỉ cần đúng cỡ, đúng nguồn sáng; hình chi tiết làm nặng tệp |
| Một family chỉ có một nguồn sáng, muốn nhiều bóng phải dựng nhiều family | Autodesk hướng dẫn lồng family con để có nhiều nguồn sáng trong một bộ đèn |
Câu hỏi thường gặp
Tệp ies revit lấy ở đâu?
Từ trang sản phẩm của hãng đèn. Revit cũng cài sẵn một thư mục IES mẫu, nhưng đó là dữ liệu chung, chỉ nên dùng khi chưa chốt hãng.
Nguồn sáng đặt ở đâu trong family?
Mẫu đèn có sẵn một mặt phẳng tham chiếu cho nguồn sáng và nguồn sáng khoá vào đó. Nếu dựng từ mẫu Generic Model thì phải tự thêm mặt phẳng và bật tham số Light Source.
Ký hiệu mặt bằng nên vẽ bằng Symbolic Line hay family chú thích?
Symbolic Line đủ cho ký hiệu cố định. Khi ký hiệu phải giữ hướng lúc đèn xoay, hoặc phải đổi cỡ theo tỷ lệ bản vẽ, thì dùng family chú thích lồng vào.
Đèn đã có nguồn sáng, vì sao bảng thống kê vẫn trống công suất?
Công suất trong thống kê đọc từ connector điện chứ không từ nguồn sáng. Khai Apparent Power ở connector thì bảng mới có số.