Người tìm móng băng phần lớn đang tìm một tệp có sẵn: bản vẽ CAD móng băng nhà hai tầng, bảng tính Excel, hay một family ai đó chia sẻ. Tệp xin được thường đúng cho đúng một công trình, sang công trình khác lại phải sửa tay.
Family móng băng Revit giải bài toán đó theo hướng khác: dựng một lần tiết diện có tham số, rồi mỗi đoạn móng tự mang chiều dài của mình. Bài này đi mười lăm bước trên Revit 2027, từ tệp mẫu móng đến lúc đặt móng dọc trục, và so với công cụ Wall Foundation có sẵn. Muốn học trọn khâu dựng thư viện cấu kiện thì Viện có khóa Tạo Family trong Revit.
Móng băng gồm những phần nào
Móng băng là móng chạy dài theo tuyến, dưới một hàng cột hoặc dưới tường chịu lực. Tiết diện hay gặp trong hồ sơ Việt Nam là chữ T ngược: bản móng rộng nằm dưới, sườn hẹp nằm trên, nối vào chân cột. Có công trình vát mép bản móng thành hình thang.
Vì chạy theo tuyến, móng băng khác móng đơn ở một điểm: tiết diện giữ nguyên, còn chiều dài đổi theo từng đoạn. Family tốt phải tách hai thứ đó ra. Kích thước tiết diện thuộc về kiểu, chiều dài thuộc về từng cái đặt vào dự án.
Các con số trong bài như bản rộng 1.200 mm, sườn 300 × 500 mm là số ví dụ để dựng hình, không phải số thiết kế. Kích thước thật lấy theo tính toán của từng công trình.
Chuẩn bị trước khi tạo family móng băng trong Revit
Cần Revit 2027 có bộ tệp mẫu family hệ mét, trong đó có Metric Structural Foundation.rft, và một dự án đã có lưới trục để đặt thử. Nên đọc trước bài cách tạo family trong Revit để nắm nguyên tắc hình khối bám mặt phẳng tham chiếu; bài này chỉ đi phần riêng của móng.
Bài này thuộc loạt Revit Structure của Viện Tin học Xây dựng.
Dựng khung tham số móng băng
Bước 1 — Mở tệp mẫu móng hệ mét
Vào File › New › Family. Hộp chọn tệp mẫu mở sẵn thư mục English-Imperial, bộ mẫu hệ inch.
Chuyển sang thư mục English ngay cạnh, chọn Metric Structural Foundation.rft rồi bấm Open. Mọi tệp mẫu hệ mét đều có tiền tố Metric.
Bước 2 — Soát chủng loại và bộ khung có sẵn
Family Editor mở ở mặt bằng Ref. Level với hai mặt phẳng tham chiếu cắt nhau tại gốc. Ô chọn kiểu trên bảng Properties ghi Family: Structural Foundations, tức chủng loại móng đã đúng, không phải đổi.
Bấm nút Family Types trên panel Properties để xem bộ tham số sẵn có: Structural Material, Foundation Thickness, Length, Width. Đây là bốn tham số có sẵn của tệp mẫu móng. Riêng Length là tham số dựng sẵn chỉ ở mức kiểu và không đổi sang cá thể được, nên không dùng nó cho chiều dài móng băng.
Bước 3 — Vẽ mặt phẳng hai đầu móng
Chọn Create › Datum › Reference Plane, trên panel Draw chọn Pick Lines, ô Offset gõ 1500. Rê chuột sát mặt phẳng dọc ở giữa, lệch sang trái rồi bấm: Revit tạo mặt phẳng song song cách 1.500 mm. Làm lại phía phải.
Hai mặt phẳng này là hai đầu móng. Cùng cách đó, đổi Offset thành 600 để có hai mép bản móng, rồi 150 để có hai mép sườn, đều lấy từ mặt phẳng ngang ở giữa.
Bước 4 — Ghi kích thước và gán tham số chiều dài
Gõ DI, bấm lần lượt mặt phẳng đầu trái, mặt phẳng giữa, mặt phẳng đầu phải rồi đặt đường kích thước. Chọn chuỗi kích thước vừa ghi, bấm biểu tượng EQ để hai nửa luôn bằng nhau. Ghi thêm một kích thước tổng từ đầu trái sang đầu phải.
Chọn kích thước tổng, trên panel Label Dimension bấm nút tạo tham số nằm ngay bên phải ô Label. Hộp Parameter Properties mở ra.
Gõ tên Chieu_dai, chọn Instance rồi bấm OK. Đây là chỗ quyết định: tham số cá thể cho phép mỗi đoạn móng trong dự án dài một kiểu, cùng một loại tiết diện.
Bước 5 — Gán Width và b_suon cho tiết diện
Làm tương tự với hai mép bản móng: chuỗi EQ qua mặt phẳng giữa, rồi kích thước tổng. Lần này không tạo tham số mới mà mở ô Label, chọn Width có sẵn.
Với hai mép sườn, tạo tham số mới b_suon, để mặc định Type. Kết quả là mặt bằng có ba nhãn: Chieu_dai, Width, b_suon, như ảnh ở bước 4.
Bước 6 — Đặt cao độ sườn và bản móng
Mở mặt đứng Left trong Project Browser. Dùng Reference Plane › Pick Lines, Offset 500, bấm lên đường Ref. Level từ phía dưới để có mặt phẳng đáy sườn; rồi Offset 300, bấm lên mặt phẳng vừa tạo để có mặt phẳng đáy móng.
Ghi kích thước từ Ref. Level xuống đáy sườn, gán tham số mới h_suon. Ghi kích thước chiều dày bản, gán Foundation Thickness có sẵn. Mặt trên móng nằm đúng Ref. Level, nên khi đặt vào dự án, mặt trên sườn trùng cao độ của tầng.
Dựng khối tiết diện giật cấp
Tiết diện chữ T ngược dựng bằng hai khối Extrusion vẽ trong mặt đứng Left, mỗi khối là một hình chữ nhật: một cho bản móng, một cho sườn.
Bước 7 — Chọn mặt phẳng làm việc
Vẫn ở mặt đứng Left, bấm Create › Forms › Extrusion. Revit hỏi mặt phẳng làm việc bằng hộp Work Plane.
Chọn Name, trong danh sách chọn Reference Plane : Center (Left/Right), bấm OK. Khối đùn vuông góc với mặt đứng, tức theo phương dọc móng; hai đầu khối sẽ khoá ở bước 10.
Bước 8 — Vẽ bản móng và khoá bốn cạnh
Trên panel Draw chọn công cụ hình chữ nhật. Rê tới giao của mép bản móng với đáy móng, chờ Revit báo Intersection rồi bấm; bấm góc đối diện tại giao của mép bên kia với đáy sườn.
Vẽ xong, Revit hiện ổ khoá mở cạnh từng cạnh nằm trên mặt phẳng tham chiếu. Bấm từng ổ cho đóng lại. Ổ khoá của cạnh đứng nằm ở đoạn mặt phẳng đang hiển thị, có khi cao hẳn phía trên hình, rất dễ bỏ sót.
Không thấy ổ nào thì dùng Align: gõ AL, tích ô Lock trên ribbon, bấm mặt phẳng trước rồi bấm cạnh phác thảo. Bấm dấu chọn xanh Finish Edit Mode để xong khối bản móng.
Bước 9 — Vẽ sườn trong một Extrusion riêng
Bấm Extrusion lần nữa, chọn lại mặt phẳng Center (Left/Right) nếu Revit hỏi. Vẽ hình chữ nhật từ giao mép sườn với đáy sườn lên giao mép sườn bên kia với Ref. Level.
Khoá đủ bốn cạnh rồi bấm Finish Edit Mode. Tách sườn thành khối riêng thì mỗi khối chỉ có bốn cạnh để khoá, soát lỗi cũng dễ hơn.
Bước 10 — Khoá hai đầu khối vào mặt phẳng đầu móng
Mở lại mặt bằng Ref. Level. Hai khối lúc này chỉ dài 304,8 mm, đùn từ mặt phẳng giữa sang phải. Dùng Align với ô Lock: bấm mặt phẳng đầu phải, bấm mặt đầu của bản móng; lặp lại cho sườn và cho đầu trái.
Đầu trái trùng mặt phẳng giữa, bấm vào hay chọn nhầm mặt phẳng. Rê chuột tới cạnh, nhấn Tab cho đến khi dòng gợi ý ghi Extrusion rồi mới bấm.
Bước 11 — Gán vật liệu kết cấu
Chọn khối bản móng, trên bảng Properties tìm dòng Material, bấm nút nhỏ ở cuối dòng. Hộp Associate Family Parameter mở ra.
Chọn Structural Material, bấm OK. Làm y hệt với khối sườn. Từ đây vật liệu của cả hai khối do một tham số kiểu điều khiển, sang dự án chọn mác bê tông một lần là đủ.
Bước 12 — Nối bản móng và sườn
Vào Modify › Geometry › Join, bấm khối bản móng rồi bấm khối sườn. Hai khối liền thành một, đường giao giữa chúng biến mất ở mặt cắt và 3D.
Thử family và vẽ móng băng trong Revit
Bước 13 — Tạo kiểu và đổi thử trị số
Mở Family Types, bấm nút tạo kiểu đầu tiên bên phải ô Type name, hộp Name hiện ra, đặt tên theo kích thước, ví dụ MB 1200x800. Tạo thêm kiểu MB 1500x950 rồi đổi thử trị số.
Kiểu thử dùng bản rộng 1.500, dày 350, sườn 400 × 600, chiều dài 6.000. Bấm Apply: móng dài ra gấp đôi mà tiết diện vẫn đối xứng, hai đầu vẫn bám mặt phẳng. Chỗ nào không chạy theo là chỗ chưa khoá.
Bước 14 — Lưu và nạp vào dự án
Lưu tệp thành .rfa, đặt tên có tiền tố thư viện của đơn vị. Bấm Load into Project trên panel Family Editor. Nếu đang mở nhiều dự án, hộp Load into Projects hiện danh sách để tích dự án cần nạp.
Bước 15 — Đặt móng băng dọc trục
Mở mặt bằng kết cấu của tầng móng, vào Structure › Foundation › Isolated. Chọn kiểu trong ô chọn kiểu, gõ chiều dài vào dòng Chieu_dai trên bảng Properties trước khi bấm.
Ví dụ trong ảnh: hai trục 1 và 3 cách nhau 8.000, móng thò 500 mỗi đầu nên Chieu_dai bằng 9.000. Bấm vào giao trục 2 với trục A, móng đặt tâm tại đó và chạy dọc trục A. Móng cần chạy theo các trục 1, 2, 3 thì nhấn Space để xoay trước khi bấm.
Bảng Properties của móng vừa đặt ghi Elevation at Bottom −950, đúng tổng chiều cao 350 + 600 của kiểu MB 1500x950. Thép móng làm tiếp theo bài bố trí cốt thép cột và móng, khối lượng bê tông theo bài khối lượng bê tông trong Revit.
Wall Foundation hay family riêng: chọn thế nào
Revit có sẵn móng băng dưới tường: Structure › Foundation › Wall, chọn kiểu ở ô chọn kiểu rồi bấm vào bức tường. Móng tự chạy theo tường, tường dài ra thì móng dài theo. Trang Create a Wall Foundation của Autodesk ghi rõ nó đỡ tường chịu lực hoặc tường chắn.
Mở Edit Type của móng tường thì thấy giới hạn của nó: tiết diện chỉ là một khối chữ nhật với Width và Foundation Thickness.
| Tình huống | Nên dùng |
|---|---|
| Móng dưới tường chịu lực, tiết diện chữ nhật | Wall Foundation, nhanh và tự chạy theo tường |
| Móng dưới hàng cột, không có tường làm chủ | Family móng băng riêng |
| Tiết diện chữ T ngược, có sườn, có vát | Family móng băng riêng |
| Muốn vẽ móng bằng hai điểm như vẽ dầm | Family theo đường dẫn, xem đoạn dưới |
Cách thứ hai để móng dài theo tuyến là dựng family từ tệp mẫu dầm Metric Structural Framing - Beams and Braces.rft, đổi chủng loại sang Structural Foundations trong Family Category and Parameters, dựng khối bằng Sweep. Móng khi đó vẽ bằng cách bấm hai điểm như vẽ dầm. Tiết diện có thể tách ra một family Profile từ Metric Profile.rft để dùng lại cho nhiều family.
Khi family móng băng không chạy
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử |
|---|---|---|
| Đổi Chieu_dai, móng giữ nguyên chiều dài cũ | Mặt đầu khối chưa khoá vào mặt phẳng đầu móng | Align mặt phẳng rồi mặt đầu khối, bấm ổ khoá |
| Đổi b_suon, sườn lệch về một phía | Thiếu chuỗi EQ qua mặt phẳng giữa | Ghi chuỗi ba mặt phẳng, bấm EQ |
| Mọi đoạn móng cùng kiểu dài bằng nhau | Dùng Length có sẵn, vốn là tham số kiểu | Tạo tham số cá thể riêng cho chiều dài |
| Đổi h_suon, sườn cao lên nhưng bản móng không hạ xuống | Cạnh dưới sườn hoặc cạnh trên bản chưa khoá vào mặt phẳng đáy sườn | Khoá lại cả hai cạnh vào cùng mặt phẳng |
| Đặt xong không thấy móng, góc màn hình báo None of the created elements are visible | Đang ở mặt bằng kiến trúc, móng nằm dưới phạm vi nhìn | Đặt trong mặt bằng kết cấu của tầng móng |
| Wall Foundation không có chỗ bấm dưới hàng cột | Công cụ này chỉ nhận tường làm chủ | Móng dưới cột thì dùng family riêng |
Bốn điều hay nghe sai
| Điều hay nghe | Revit 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
| Family móng phải đổi chủng loại sang móng | Tệp mẫu Metric Structural Foundation đã ở sẵn Structural Foundations |
| Tham số Length có sẵn là chiều dài móng băng | Length là tham số dựng sẵn mức kiểu, không đổi sang cá thể được |
| Wall Foundation làm được mọi loại móng băng | Chỉ đỡ tường, tiết diện là khối chữ nhật bề rộng và chiều dày |
| Móng băng phải vẽ bằng Model In-Place | Family tự dựng dùng lại được ở mọi dự án, In-Place chỉ sống trong một tệp |
Tóm lại, family móng băng Revit đáng dựng khi móng chạy dưới cột hoặc có tiết diện giật cấp; móng chữ nhật dưới tường thì Wall Foundation có sẵn là đủ.
Câu hỏi thường gặp
Có tải được family móng băng có sẵn không?
Có nhiều nơi chia sẻ, nhưng tệp tải về phải mở ra soát lại: chiều dài là tham số kiểu hay cá thể, hệ đơn vị nào, đã khoá hình vào mặt phẳng chưa. Tự dựng theo mười lăm bước trên thì biết rõ từng tham số và dùng lại được cho mọi công trình.
Vì sao chiều dài móng băng nên là tham số cá thể?
Cùng một tiết diện, mỗi đoạn móng dài một khác. Tham số cá thể cho phép giữ một kiểu MB 1200x800 cho cả công trình mà vẫn nhập chiều dài riêng cho từng đoạn.
Móng băng dưới tường nên dùng Wall Foundation hay family riêng?
Tiết diện chữ nhật dưới tường chịu lực thì dùng Wall Foundation cho nhanh. Có sườn, có vát, hoặc chạy dưới hàng cột thì dựng family riêng.
Family móng băng có thống kê được khối lượng bê tông không?
Có. Móng thuộc chủng loại Structural Foundations và có Volume, bảng thống kê móng đọc thẳng thể tích từng đoạn. Tham số Chieu_dai là family parameter nên không hiện trong bảng; muốn có cột chiều dài thì dùng shared parameter.