Mô hình cơ điện dựng xong, in ra thì người thi công vẫn hỏi lại: máng cáp này rộng bao nhiêu, tủ kia tên gì, vòng tròn trên trần là đèn hay đầu báo. Mô hình không thiếu gì cả, thiếu là lớp chữ và lớp ký hiệu đọc được trên giấy.
Ký hiệu MEP trong Revit không phải một thứ, mà là ba lớp tách rời: nét vẽ trong family thiết bị, nhãn tag đọc tham số của đối tượng, và bảng chú giải. Bài này đi đủ 15 bước trên Revit 2027 kèm ảnh từng bước, và có phần riêng đối chiếu số hiệu tiêu chuẩn Việt Nam còn hiệu lực. Muốn học trọn khâu dựng hồ sơ cơ điện thì xem khóa Revit MEP của Viện.
Ký hiệu MEP trong Revit nằm ở ba lớp khác nhau
Ba lớp này khác nhau về bản chất, và gọi lẫn chúng là lý do nhiều người sửa mãi không ra thứ mình muốn.
| Lớp | Là gì trong Revit | Sửa ở đâu |
|---|---|---|
| Nét vẽ của family | Đường 2D vẽ sẵn trong family, đi theo đối tượng, đổi theo Detail Level | Family Editor của family đó |
| Tag | Family chú thích riêng, hiện một tham số của đối tượng | Edit Family của tag, hoặc điền tham số cho đối tượng |
| Chú giải | Khung nhìn Legend chứa hình ký hiệu và chữ giải thích | Khung nhìn Legend |
Tag là lớp duy nhất mang dữ liệu sống: đổi cỡ máng cáp thì nhãn đổi theo. Nét trong family thì cố định, còn chú giải là bảng tra do người làm hồ sơ tự dựng.
| Việc cần làm | Đường đi trên ribbon Revit 2027 |
|---|---|
| Ghi nhãn một đối tượng | Annotate › Tag › Tag by Category |
| Ghi nhãn hàng loạt | Annotate › Tag › Tag All |
| Đặt ký hiệu chú thích rời | Annotate › Symbol |
| Tạo khung nhìn chú giải | View › Create › Legends › Legend |
| Lấy hình ký hiệu vào chú giải | Annotate › Detail › Component › Legend Component |
| Đặt nét riêng cho từng hệ | Manage › Additional Settings › Line Styles |
Chuẩn bị tệp để làm theo
Bài này dựng trên file mẫu điện của Viện, liên kết mô hình kiến trúc Snowdon Towers trong thư mục Samples của bản cài Revit; cách ghép hai tệp ở bài file Revit MEP mẫu. Cần một mặt bằng đã có máng cáp, ống điện và một tủ điện. Phần chữ gõ tay và font tiếng Việt ở bài tag trong Revit.
Kiểm ký hiệu đã có trước khi ghi nhãn
Bước 1 — Mở mặt bằng hệ và xem tỷ lệ khung nhìn
Mở mặt bằng của hệ cần triển khai, nhìn dòng View Scale trong bảng Properties. Cỡ chữ của ký hiệu chú thích tính theo tỷ lệ này, nên đặt tỷ lệ trước rồi hãy ghi nhãn.
Bước 2 — Kiểm bảng Loaded Tags And Symbols
Vào Annotate, bấm mũi tên ở tiêu đề panel Tag, chọn Loaded Tags And Symbols. Gõ một nhóm vào ô Category name search, ví dụ Electrical, để lọc. Cột Loaded Tags cho biết mỗi nhóm đối tượng đang dùng family tag nào.
Cột trống là chuyện bình thường. Bộ cài Revit không kèm sẵn thư viện family của Autodesk, thư mục thư viện chỉ còn một tệp chỉ đường sang nội dung trực tuyến.
Bước 3 — Nạp family tag từ nội dung trực tuyến
Vào Insert › Load Autodesk Family. Ở cột Browse, mở Annotations rồi mở Electrical. Tick ô vuông ở góc mỗi ô hình để chọn nhiều family một lượt, ví dụ Cable Tray Size Tag, Conduit Size Tag và Electrical Equipment Tag, rồi bấm Load.
Mở lại Loaded Tags And Symbols để kiểm: nhóm nào đã có tên family ở cột Loaded Tags thì ghi nhãn được ngay.
Ghi tag mep cho máng cáp, ống điện và tủ điện
Bước 4 — Gọi lệnh Tag by Category
Vào Annotate, bấm mũi tên dưới nút Tag. Menu có hai mục: Tag by Category ghi nhãn theo nhóm của đối tượng bấm vào, còn Tag by Example lấy nhãn có sẵn làm mẫu, thanh trạng thái nhắc chọn nhãn mẫu rồi bấm Enter để kết thúc.
Bước 5 — Chốt đường dẫn và hướng chữ trên ribbon
Lệnh vừa chạy thì ribbon đổi sang thẻ Modify | Tag, và các lựa chọn của nhãn nằm ở đây chứ không còn ở thanh tuỳ chọn. Ô tick Leader Line bật đường dẫn, ô bên cạnh là chiều dài. Orientation chọn chữ nằm ngang hay dựng đứng, Angle cho góc xoay.
Bước 6 — Bấm vào đối tượng để đặt nhãn
Rê chuột lên đối tượng cho tới khi nó sáng lên rồi bấm. Chỗ bấm là chỗ đặt nhãn, đường dẫn tự nối về đối tượng. Nhãn máng cáp đọc thẳng cỡ máng, nên đổi cỡ là dòng chữ đổi theo.
Bấm vào đối tượng thuộc nhóm chưa nạp tag thì Revit hỏi ngay bằng hộp No Tag Loaded. Trả lời Yes để nạp luôn, hoặc No rồi quay về bước 3.
Bước 7 — Ghi hàng loạt bằng Tag All
Vào Annotate › Tag › Tag All. Trong hộp Tag All Not Tagged, chọn All objects in current view, tick những nhóm cần ghi ở cột Category, tick Leader nếu muốn có đường dẫn, rồi bấm OK. Cột Loaded Tags cho biết nhóm đó sẽ dùng family nào.
Đối tượng của mô hình liên kết chỉ được ghi nhãn khi tick ô Include elements from linked files. Bỏ quên ô này là lý do đèn và thiết bị của kiến trúc không có nhãn nào.
Bước 8 — Dọn chỗ nhãn chồng nhau
Tag All đặt mọi nhãn cùng một khoảng cách, nên chỗ nào có hai đối tượng sát nhau là hai nhãn đè nhau. Chọn nhãn rồi kéo về chỗ trống, đường dẫn tự dài ra và vẫn dính đúng đối tượng cũ.
Sửa family tag revit khi nhãn không ra thứ mình cần
Bước 9 — Chọn nhãn rồi bấm Edit Family
Nhãn hiện dấu hỏi nghĩa là tham số nó đọc đang trống ở đối tượng. Muốn biết nó đọc tham số nào thì chọn nhãn rồi bấm Edit Family ở panel Mode của thẻ Modify | Electrical Equipment Tags.
Bước 10 — Đọc hộp Edit Label
Trong Family Editor, bấm vào dòng nhãn rồi bấm Edit Label ở thẻ Modify | Tag Label. Bảng Label Parameters bên phải liệt kê các tham số nhãn đang đọc. Muốn đọc thêm tham số khác thì chọn tên ở danh sách bên trái rồi bấm mũi tên xanh.
Sửa xong bấm Load into Project and Close. Không muốn giữ thay đổi thì đóng family và trả lời No ở hộp Save File.
Bước 11 — Điền tham số cho đối tượng
Cách nhanh hơn là để nguyên family và điền tham số. Chọn tủ điện, kéo bảng Properties xuống nhóm Identity Data, gõ tên tủ vào ô Mark rồi bấm Apply. Nhãn bỏ dấu hỏi và hiện đúng tên ngay.
Chọn cách nào là tuỳ việc: điền tham số chỉ sửa một đối tượng, còn sửa nhãn trong family đổi cách đọc cho mọi nhãn cùng loại trong cả dự án.
Dựng bảng chú giải ký hiệu cho hồ sơ
Bước 12 — Tạo khung nhìn Legend
Vào View › Create › Legends › Legend. Hộp New Legend View hỏi Name là tên bảng và Scale là tỷ lệ. Chữ chú thích có cỡ cố định trên giấy còn ký hiệu thiết bị co theo tỷ lệ, nên để 1:50 thì ký hiệu bé hơn dòng chữ; bảng ký hiệu nên đặt 1:10 hoặc 1:20.
Bước 13 — Lấy hình ký hiệu bằng Legend Component
Khung nhìn Legend mở ra trống. Vào Annotate › Detail › Component › Legend Component, đúng đường đi ghi ở trang khung nhìn Legend của Autodesk. Panel Placement có ba ô: Component Type chọn loại thiết bị và có ô tìm ngay trong danh sách, View Direction chọn hướng nhìn, Host Length đặt chiều dài đoạn mẫu.
Hình lấy ra là chính ký hiệu của family đó. Family đổi ký hiệu thì bảng chú giải đổi theo, nên bảng không lệch với bản vẽ.
Bước 14 — Thêm ký hiệu chú thích và chữ giải thích
Ký hiệu không gắn với đối tượng mô hình, ví dụ mũi tên chỉ hướng, đặt bằng Annotate › Symbol; chữ giải thích đặt bằng Annotate › Text. Xếp hình bên trái, chữ bên phải, mỗi hệ một cụm.
Legend là loại khung nhìn kéo được lên nhiều tờ bản vẽ, khác hẳn mặt bằng chỉ đặt được lên một tờ. Cách dàn tờ và in nằm ở bài bản vẽ MEP trong Revit.
Bước 15 — Đặt nét riêng cho từng hệ
Nét vẽ nên khác nhau theo hệ. Vào Manage › Additional Settings › Line Styles, thêm kiểu nét, đặt bề rộng, màu và dạng nét cho từng hệ, rồi dùng kiểu đó khi vẽ nét chú thích.
Ký hiệu bản vẽ điện nước theo TCVN và thói quen hồ sơ Việt Nam
Đây là chỗ nhiều hồ sơ chép nhầm: số hiệu ghi ở góc bảng chú giải thường là tiêu chuẩn đã hết hiệu lực. Bảng dưới đọc từ cổng tra cứu của Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam.
| Số hiệu | Tên đầy đủ | Tình trạng |
|---|---|---|
| TCVN 7922:2008 | Ký hiệu bằng hình vẽ trên sơ đồ | Còn hiệu lực, tương đương hoàn toàn IEC 60617:2002 |
| TCVN 185:1986 | Hệ thống tài liệu thiết kế – Ký hiệu bằng hình vẽ trên sơ đồ điện – Thiết bị điện và dây dẫn trên mặt bằng | Hết hiệu lực, được thay bằng TCVN 7922:2008 |
| TCVN 6077:2012 | Bản vẽ nhà và công trình dân dụng – Ký hiệu quy ước các trang thiết bị kỹ thuật | Còn hiệu lực, thay TCVN 6077:1995 và TCVN 4615:1988 |
| TCVN 5040:1990 | Thiết bị phòng cháy và chữa cháy – Ký hiệu hình vẽ dùng trên sơ đồ phòng cháy – Yêu cầu kỹ thuật | Hết hiệu lực, tương đương hoàn toàn ISO 6790:1986 |
Đọc bảng theo ba việc. Ký hiệu điện trên sơ đồ tra ở TCVN 7922:2008 chứ đừng ghi TCVN 185. Ký hiệu thiết bị cấp nước, thoát nước, thông gió và cấp nhiệt nằm trong phạm vi TCVN 6077:2012. Phần chữa cháy không còn tiêu chuẩn ký hiệu nào hiệu lực, nên bảng chú giải PCCC chỉ nên ghi là theo thói quen hồ sơ.
Thư viện family kèm Revit vẽ theo thói quen Bắc Mỹ, không trùng ký hiệu quen mắt ở hồ sơ Việt Nam. Cách gọn là lấy ký hiệu Việt từ file mẫu của đơn vị, thiếu cái nào thì tự vẽ trong Family Editor như bài family thiết bị MEP.
Từ ký hiệu điện trong bản vẽ AutoCAD sang ký hiệu Revit
Người quen CAD hay tìm bộ ký hiệu điện trong bản vẽ autocad hoặc thư viện ký hiệu tủ điện dạng block để chèn vào. Revit không làm theo cách đó, và đây là bảng đổi khái niệm.
| Trong CAD | Trong Revit |
|---|---|
| Block ký hiệu ổ cắm, đèn, tủ điện | Family thiết bị, ký hiệu là nét vẽ trong family |
| Attribute của block, sửa bằng ATTEDIT | Tham số của đối tượng, hiện ra bằng tag |
| Chú giải vẽ tay bằng line và text | Khung nhìn Legend với Legend Component |
| Layer đặt nét theo hệ | Line Styles và bộ lọc khung nhìn |
| Lisp đếm block | Bảng thống kê đọc thẳng từ mô hình |
Hồ sơ DWG cũ vẫn dùng lại được: đưa vào bằng Insert › Link CAD làm nền dò, nhưng ký hiệu thì dựng bằng family, đừng chèn block vào mô hình.
Khi ký hiệu không hiện
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử |
|---|---|---|
| Hộp No Tag Loaded hiện lên khi bấm | Nhóm đó chưa có family tag nào trong dự án | Trả lời Yes để nạp ngay, hoặc nạp trước bằng Insert › Load Autodesk Family |
| Nhãn hiện dấu hỏi | Tham số mà nhãn đọc đang trống | Điền tham số đó trong Properties rồi Apply, hoặc sửa nhãn cho đọc tham số khác |
| Tag All bỏ sót thiết bị của kiến trúc | Chưa tick Include elements from linked files | Mở lại Tag All, tick ô đó rồi chạy lại |
| Chữ nhãn to quá hoặc nhỏ quá | Cỡ chữ chú thích tính theo tỷ lệ khung nhìn | Sửa View Scale, hoặc sửa cỡ chữ trong Type Properties của tag |
| Ký hiệu trong chú giải bé hơn dòng chữ | Tỷ lệ khung nhìn Legend quá nhỏ | Đổi tỷ lệ Legend sang 1:10 hoặc 1:20 |
| Nhãn biến mất trên tờ in | Nhóm chú thích bị tắt trong Visibility/Graphics | Bật lại ở thẻ Annotation Categories |
Ba điều hay nghe về tag mep
| Điều hay nghe | Revit 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
| Ký hiệu trong Revit cũng là block như CAD | Ký hiệu thiết bị là nét vẽ trong family và đi theo đối tượng; chỉ ký hiệu chú thích mới là family 2D riêng |
| Nhãn chỉ là chữ, xóa cho nhẹ bản vẽ | Nhãn đọc tham số của đối tượng; xóa nhãn là mất chỗ đối chiếu với bảng thống kê |
| Ô bật đường dẫn nằm ở thanh tuỳ chọn | Ở bản 2027, Leader Line, Leader Start, Leader End, Orientation và Angle nằm trên thẻ ngữ cảnh Modify Tag |
Câu hỏi thường gặp
Nhãn tag khác gì chữ gõ tay?
Nhãn đọc tham số của đối tượng nên đổi mô hình là đổi theo. Chữ gõ bằng lệnh Text nằm im, sửa mô hình xong vẫn ghi số cũ, thành ra sai lệch với bảng thống kê.
Máy không có thư viện family thì lấy ký hiệu ở đâu?
Ba nguồn: file mẫu của đơn vị, nội dung trực tuyến qua Insert › Load Autodesk Family, và tự dựng trong Family Editor. Hồ sơ Việt Nam thường phải trộn cả ba.
Có tiêu chuẩn Việt Nam nào cho ký hiệu bản vẽ điện không?
Có. TCVN 7922:2008 Ký hiệu bằng hình vẽ trên sơ đồ đang còn hiệu lực và tương đương hoàn toàn IEC 60617:2002. Tiêu chuẩn cũ TCVN 185:1986 đã hết hiệu lực, không nên ghi vào khung tên nữa.
Một bảng chú giải dùng cho nhiều tờ được không?
Được. Legend là loại khung nhìn kéo lên nhiều tờ mà không phải nhân bản, nên bảng ký hiệu chỉ dựng một lần cho cả bộ hồ sơ.