Lệnh break trong CAD cắt bỏ một đoạn giữa hai điểm bạn chỉ. Với nét thẳng thì đơn giản. Với hình tròn thì có một quy tắc mà ai cũng vấp ít nhất một lần: đổi thứ tự hai điểm là phần biến mất đổi hẳn.
Bài này đo cả hai trường hợp trên AutoCAD 2027 tại Viện, kèm lệnh anh em ít người biết. Muốn học trọn bộ lệnh hiệu chỉnh thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Cắt một nét thẳng: hai điểm, hai đoạn, một khe hở
Autodesk mô tả lệnh bằng một câu: "Breaks the selected object between two points." Dòng nhắc chỉ có ba câu, chép nguyên văn từ bản 2027.
Select object:
Specify first break point:
Specify second break point:
Chúng tôi vẽ một nét dài đúng 4000, cắt tại vị trí 1500 và 2500, rồi đo lại từng đoạn.
| Phép đo | Kết quả |
|---|---|
| Nét ban đầu | 4000,0 |
| Đối tượng sinh thêm | 1 |
| Đoạn thứ nhất | 1500,0 |
| Đoạn thứ hai | 1500,0 |
Hai đoạn cộng lại là 3000, tức là đúng 1000 đơn vị đã biến mất. Đó chính là khoảng giữa hai điểm bạn chỉ.
Hình tròn: đổi thứ tự là mất phần ngược lại
Đây là chỗ đáng viết nhất. Nói cho công bằng thì Autodesk có ghi, và ghi rất rõ: trang BREAK viết "The program converts a circle to an arc by removing a piece of the circle starting counterclockwise from the first to the second point."
Chỉ là câu ấy nằm lẫn giữa phần mô tả, và hầu như không tài liệu tiếng Việt nào nhắc tới. Chúng tôi đo lại để xem nó có đúng trên bản 2027 không.
Chúng tôi vẽ hai hình tròn giống hệt nhau, bán kính 700. Cả hai đều cắt tại hai điểm y hệt: một điểm ở góc 0 độ và một điểm ở góc 90 độ. Khác nhau đúng ở thứ tự chỉ điểm. Rồi đọc lại cung còn lại:
| Thứ tự chỉ điểm | Cung còn lại chạy từ | Tới | Phần mất đi |
|---|---|---|---|
| 0 độ trước, 90 độ sau | 90 độ | 0 độ | góc phần tư 0 tới 90 |
| 90 độ trước, 0 độ sau | 0 độ | 90 độ | ba góc phần tư còn lại |
Quy tắc đo được rất gọn: lệnh luôn bỏ phần chạy ngược chiều kim đồng hồ từ điểm thứ nhất sang điểm thứ hai.
Nhớ được câu ấy là hết cảnh cắt nhầm rồi hoàn tác rồi cắt lại. Muốn giữ góc phần tư thì chỉ điểm 90 độ trước; muốn bỏ nó thì chỉ điểm 0 độ trước.
Một hệ quả nữa: đối tượng sau khi cắt không còn là hình tròn mà là cung tròn. Chúng tôi đọc loại đối tượng và được ARC ở cả hai trường hợp. Bộ lọc tìm theo loại hình tròn sẽ không thấy nó nữa.
Cách dùng lệnh break line trong CAD khi cần cắt đúng một điểm
Rất nhiều lúc bạn không muốn bỏ đoạn nào, chỉ muốn tách một nét thành hai. AutoCAD có lệnh riêng cho việc ấy.
Chúng tôi đo lệnh BREAKATPOINT trên một nét dài 4000, cắt tại vị trí 2500:
| Phép đo | Kết quả |
|---|---|
| Đối tượng sinh thêm | 1 |
| Đoạn thứ nhất | 2500,0 |
| Đoạn thứ hai | 1500,0 |
Hai đoạn cộng lại đúng 4000. Không mất gì cả, chỉ là nét nay thành hai đối tượng nằm sát nhau.
Cách cũ làm việc này là gọi BREAK rồi ở câu hỏi điểm thứ hai gõ dấu @, nghĩa là dùng lại đúng điểm vừa chỉ. Cách ấy vẫn chạy, nhưng lệnh riêng thì gọn hơn và khó nhầm hơn.
Lệnh BR trong CAD và ba cách gọi
Lệnh tắt là BR. Ba đường gọi đều tới cùng một chỗ.
| Cách gọi | Thao tác |
|---|---|
| Lệnh tắt | gõ BR rồi Enter |
| Tên đầy đủ | gõ BREAK rồi Enter |
| Bảng lệnh | thẻ Home, bảng Modify, nút Break |
Cạnh nút Break trên bảng lệnh còn một nút nữa cho cắt tại một điểm. Hai nút nằm sát nhau và biểu tượng khác nhau ở chỗ một cái có khe hở, một cái không.
Lựa chọn First point và cách sử dụng lệnh break line trong CAD cho đúng
Trong dòng nhắc thật của lệnh có một lựa chọn mà bài này chưa nhắc tới, vì nó chỉ hiện khi bạn chọn đối tượng bằng chuột.
Chọn nét bằng cách bấm vào nó thì chính chỗ bấm được lấy làm điểm cắt thứ nhất. Rất tiện, nhưng cũng rất dễ sai vài milimét.
Lựa chọn First point sửa đúng chỗ ấy. Autodesk mô tả: "Overrides the original first point where you selected the object with a new point that you specify." Nghĩa là bạn chọn nét ở bất kỳ đâu, rồi khai lại điểm cắt thứ nhất cho chính xác.
Thói quen nên có là luôn dùng lựa chọn này khi cần cắt chính xác. Chọn nét cho dễ bấm, rồi gõ F, rồi bắt điểm vào đúng chỗ cần cắt. Chỉ thêm một phím mà bỏ được cả loại sai số do tay bấm.
Điểm chỉ không nằm trên nét thì sao
Câu hỏi thực tế, vì bấm chuột hiếm khi trúng đúng nét.
Máy không báo lỗi. Nó lấy hình chiếu vuông góc của điểm bạn chỉ xuống nét rồi cắt ở đó. Nghĩa là bấm hơi lệch vẫn ra kết quả hợp lý.
Nhưng có một trường hợp cần cẩn thận. Bấm ra ngoài hẳn khỏi hai đầu nét thì máy chiếu vào đầu gần nhất, và kết quả là cắt bỏ từ đầu ấy tới điểm kia. Đây là cách nhanh để cắt cụt một nét mà không cần lệnh khác.
Muốn cắt chính xác thì bật bắt điểm và bắt vào giao điểm hoặc điểm giữa. Cách dùng bắt điểm nằm ở bài bắt điểm trong CAD.
Break khác Trim ở chỗ nào
Hai lệnh cùng làm ngắn nét đi nên hay bị dùng nhầm chỗ.
BREAK | TRIM | |
|---|---|---|
| Cần biên không | không, chỉ cần hai điểm | có, phải có nét làm biên |
| Chỗ cắt | đúng chỗ bạn chỉ | đúng giao điểm với biên |
| Một lượt làm được mấy nét | một | nhiều |
Nguyên tắc chọn: có sẵn nét giao thì dùng TRIM, vì nó cắt đúng giao điểm tuyệt đối. Không có gì để dựa thì dùng BREAK.
Trường hợp kinh điển của BREAK là tạo khe hở cho đường ống chui qua nhau trên bản vẽ hệ thống kỹ thuật. Không có nét nào làm biên, chỉ cần một khe hở gọn ở đúng chỗ. Cách kéo dài nét thì ngược lại, nằm ở bài lệnh extend trong CAD.
Khi máy báo không cắt được
Không phải hình nào cũng cắt được. Chúng tôi thử cắt một dòng chữ và máy trả lời bằng một câu ngắn, chép nguyên văn.
Object can't be broken
Câu ấy lặp lại mỗi lần bạn chỉ vào một đối tượng không hợp lệ, rồi lệnh quay về câu hỏi chọn đối tượng chứ không thoát ra.
Nguyên tắc chung rút ra từ đó khá dễ nhớ: lệnh chỉ cắt được những thứ có hình dạng đường. Đoạn thẳng, đường đa tuyến, cung tròn, hình tròn, elip, đường gióng vô hạn đều cắt được. Chữ, khối, mảng tô, mảng liên kết thì không, vì chúng không phải một đường mà là một thứ gộp.
Muốn cắt những thứ ở nhóm sau thì phải phá chúng ra trước, và phá ra là mất đi tính chất gộp. Với khối thì đó thường là cái giá quá đắt; cách tốt hơn là sửa trong định nghĩa khối.
Đường gióng vô hạn là trường hợp thú vị nhất trong nhóm cắt được. Cắt một XLINE thì phần còn lại đổi hẳn loại, thành RAY. Chúng tôi đo điều ấy ở bài vẽ đường thẳng trong CAD.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế đo trên bản 2027 |
|---|---|
| Cắt hình tròn thì phần nào mất là ngẫu nhiên | Luôn bỏ phần ngược chiều kim đồng hồ từ điểm một sang điểm hai |
| Cắt xong hình tròn vẫn là hình tròn | Loại đối tượng đo được là ARC |
Muốn tách nét mà không hở thì phải dùng mẹo gõ @ | Có lệnh riêng BREAKATPOINT làm đúng việc ấy |
Câu hỏi thường gặp
Lệnh break trong CAD gõ tắt là gì?
BR. Gõ hai chữ rồi Enter.
Cắt hình tròn mà mất nhầm phần lớn thì sửa thế nào?
Hoàn tác rồi làm lại với thứ tự hai điểm ngược đi. Lệnh luôn bỏ phần chạy ngược chiều kim đồng hồ từ điểm thứ nhất sang điểm thứ hai.
Cắt một phần đối tượng trong CAD mà không muốn để lại khe hở?
Dùng BREAKATPOINT. Chúng tôi đo trên nét 4000 cắt tại 2500 và được hai đoạn 2500 với 1500, cộng lại vừa đúng 4000.
Bấm không trúng nét thì máy cắt ở đâu?
Ở hình chiếu vuông góc của điểm bạn chỉ xuống nét. Bấm ra ngoài hẳn hai đầu thì nó chiếu vào đầu gần nhất.
Nên dùng BREAK hay TRIM?
Có nét giao sẵn thì TRIM vì nó cắt đúng giao điểm. Không có gì làm biên thì BREAK.