Vẽ mặt bằng thì phần lớn nét là ngang hoặc đứng: tường, trục, dầm. Kéo chuột bằng tay không bao giờ thẳng tuyệt đối, lệch một chút là nét xiên, nối vào không khớp. Lệnh F8 trong CAD giải quyết việc đó: nhấn F8 để bật chế độ Ortho, từ đó mọi nét vẽ bằng chuột bị ép về phương ngang hoặc đứng.
Nhưng Ortho có những chỗ không ép, và đó là nguồn của nhiều thắc mắc "sao bật Ortho rồi mà nét vẫn xiên". Bài này đo từng trường hợp bằng cú bấm chuột thật. Muốn học bài bản các chế độ vẽ chính xác, Viện có khoá AutoCAD cho ngành xây dựng.
F8 không phải lệnh mà là phím bật tắt Ortho
F8 là một phím chức năng, không phải tên lệnh. Nhấn nó ở dòng Command:, biến ORTHOMODE đổi từ 0 sang 1, nhấn lần nữa thì về 0. Có bốn cách làm cùng một việc:
| Cách | Làm gì |
|---|---|
| Phím F8 | Bật / tắt Ortho |
| Phím Ctrl+L | Bật / tắt Ortho; tệp acad.cuix gán phím này cho mục Toggle Ortho |
Gõ lệnh ORTHO | Máy hỏi Enter mode [ON/OFF] <OFF>:, gõ ON hoặc OFF |
| Nút Ortho Mode trên thanh trạng thái | Bấm để bật / tắt |
Giá trị trong ngoặc nhọn của lệnh ORTHO là trạng thái hiện tại. Đang tắt thì máy hỏi <OFF>, đang bật thì hỏi <ON>. Nhìn vào đó là biết Ortho đang ở đâu mà không cần tìm nút trên thanh trạng thái.
Ortho autocad ép cú bấm chuột như thế nào
Thử trên bản 2027: gõ LINE, điểm đầu 0,0, rồi bấm chuột vào một điểm ở góc trên bên phải, đúng cùng một chỗ trên màn hình trong cả hai lần.
| Ortho | Điểm cuối của nét |
|---|---|
| Tắt | (1238,9; 573,8), đúng chỗ bấm, nét xiên |
| Bật | (1238,9; 0,0), nét nằm ngang |
Ortho giữ lại thành phần lớn hơn của khoảng dịch chuyển và bỏ thành phần nhỏ hơn. Ở đây dịch ngang 1238,9 lớn hơn dịch đứng 573,8, nên nét thành nằm ngang. Bấm tiếp vào một chỗ phía trên, gần trục đứng, nơi dịch đứng lớn hơn dịch ngang:
| Chỗ bấm | Điểm cuối khi Ortho bật |
|---|---|
| Xa về bên phải, hơi lên trên | (1238,9; 0,0), nét nằm ngang |
| Gần trục đứng, lên cao | (0,0; 811,4), nét thẳng đứng |
Không cần chọn trước phương ngang hay đứng; Ortho tự quyết theo hướng rê chuột.
Tài liệu Autodesk mô tả Ortho là "restrict the cursor to the horizontal or vertical directions relative to the user coordinate system (UCS)". Chữ "relative to the UCS" rất quan trọng: xoay hệ trục UCS thì phương ngang, đứng của Ortho xoay theo. Cách xoay UCS có ở bài lệnh UCS trong CAD.
Chỗ Ortho không ép: toạ độ gõ tay
Vẫn bật Ortho, gõ LINE, điểm đầu 0,0, điểm sau gõ @500<30, tức dài 500, nghiêng 30°. Nét vẽ ra vẫn xiên đúng 30°, điểm cuối (433; 250). Ortho không đụng tới toạ độ gõ tay.
Autodesk ghi rõ quy tắc này: "Ortho is ignored when you enter coordinates or specify an object snap." Ortho bị bỏ qua khi bạn gõ toạ độ hoặc bắt điểm vào đối tượng. Vì thế:
| Bạn làm | Ortho có ép không |
|---|---|
| Bấm chuột vào chỗ trống | Có |
| Gõ toạ độ tuyệt đối hay tương đối | Không |
| Bắt điểm vào đầu mút, trung điểm của nét có sẵn | Không |
Bật Ortho mà nét vẫn xiên thì gần như chắc chắn điểm cuối đến từ toạ độ gõ tay hoặc từ bắt điểm. Đây là thắc mắc hay gặp nhất khi mới dùng ortho cad: tưởng Ortho hỏng, thật ra nó đang làm đúng quy tắc. Cách gõ toạ độ có ở bài nhập toạ độ trong CAD, cách bắt điểm ở bài bắt điểm trong CAD.
Chế độ Ortho trong CAD kết hợp gõ độ dài
Ortho mạnh nhất khi dùng cùng cách nhập "hướng bằng chuột, độ dài bằng bàn phím". Autodesk gợi ý: "Use direct distance entry with Ortho mode turned on to create horizontal and vertical lines of specified lengths." Bật Ortho, gọi LINE, bấm điểm đầu, rê chuột về phía cần vẽ, rồi gõ một con số như 3600 và Enter.
| Ortho | Rê chuột về góc trên bên phải, gõ 3600 | Điểm cuối |
|---|---|---|
| Bật | Nét nằm ngang, dài 3600 | (3600; 0) |
| Tắt | Nét dài 3600 nhưng xiên theo hướng chuột | (3266,7; 1512,9) |
Cùng một thao tác, chỉ khác F8. Ortho bật thì con số 3600 rơi đúng lên trục ngang, không lệch một li.
Cách này nhanh hơn hẳn gõ @3600,0 mỗi lần, và không phải nhớ dấu âm khi vẽ sang trái hay xuống dưới. Mẹo của Autodesk còn nói tiếp rằng cách nhập này dùng được cả "to move or copy objects horizontally or vertically for specified distances", tức khi dời hoặc chép đối tượng theo phương ngang, đứng một khoảng cho trước. Với góc khác 90°, Autodesk khuyên chuyển sang Polar tracking.
F8 và Polar không chạy cùng lúc
Chế độ Polar tracking dẫn nét theo các góc định sẵn như 30°, 45°. Đo trên bản 2027, khi Polar đang bật (bit Polar trong biến AUTOSNAP bật, giá trị 63), nhấn F8:
| Lần nhấn | ORTHOMODE | Polar |
|---|---|---|
| Trước khi nhấn | 0 | Bật (AUTOSNAP = 63) |
| F8 lần 1 | 1 | Tự tắt (AUTOSNAP = 55) |
| F8 lần 2 | 0 | Vẫn tắt |
Autodesk xác nhận: "Ortho mode and polar tracking cannot be turned on at the same time. Turning on Ortho turns off polar tracking." Bật Ortho thì Polar bị tắt, nhưng tắt Ortho thì Polar không tự bật lại. Ai quen dùng Polar để vẽ nét 45° sẽ thấy nó "biến mất" sau khi bấm nhầm F8 hai lần. Nhấn F10 là Polar bật lại; thử sau hai lần F8 như bảng trên, F10 đưa Polar về trạng thái bật, còn Ortho vẫn tắt. Cách vẽ theo góc có ở bài vẽ góc trong CAD.
F8 và các phím chức năng bên cạnh
Nhiều người bấm nhầm F7 hay F9 khi định bấm F8, rồi thấy lưới hiện lên hoặc con trỏ nhảy cóc mà không hiểu vì sao. Nhấn lần lượt từng phím trên bản 2027 và đọc biến hệ thống trước, sau:
| Phím | Biến bị đổi | Việc bật / tắt |
|---|---|---|
| F3 | OSMODE thêm bit 16384 | Bắt điểm đối tượng |
| F4 | 3DOSMODE | Bắt điểm 3D |
| F5 | SNAPISOPAIR 0 → 1 → 2 | Đổi mặt phẳng vẽ trục đo, xoay vòng ba mặt |
| F6 | UCSDETECT | UCS động |
| F7 | GRIDMODE | Lưới |
| F8 | ORTHOMODE | Ortho |
| F9 | SNAPMODE | Snap, con trỏ nhảy theo bước |
| F10 | AUTOSNAP bit 8 | Polar tracking |
| F11 | AUTOSNAP bit 16 | Bám theo điểm bắt (object snap tracking) |
| F12 | DYNMODE | Ô nhập động cạnh con trỏ |
Nhấn cùng một phím hai lần liên tiếp là trả về như cũ, trừ F5 xoay vòng ba trạng thái nên phải nhấn ba lần. Con trỏ bỗng nhảy từng bước mà không bấm trúng điểm mong muốn thì kiểm F9; lưới chấm đột nhiên hiện ra thì là F7.
Tắt ortho trong CAD khi nào
Ortho hữu ích khi vẽ mặt bằng, mặt đứng. Nó gây vướng khi phải bấm chuột vào những điểm xiên như đỉnh mái dốc hay nét vát. Nhấn F8 để tắt, vẽ xong nét xiên thì nhấn F8 để bật lại. Nếu điểm xiên ấy bắt được bằng bắt điểm thì khỏi phải tắt, vì Ortho bỏ qua bắt điểm.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Hay nghe | Thực tế trên bản 2027 |
|---|---|
| Bật Ortho thì không vẽ được nét xiên | Toạ độ gõ tay và bắt điểm vẫn cho nét xiên |
| Tắt Ortho thì Polar tự bật lại | Polar vẫn tắt, phải bật lại bằng tay |
| F8 là tên một lệnh | F8 là phím; lệnh là ORTHO, biến là ORTHOMODE |
Câu hỏi thường gặp
Lệnh F8 trong CAD dùng để làm gì?
F8 bật tắt chế độ Ortho, ép nét vẽ bằng chuột về phương ngang hoặc đứng.
Bật Ortho rồi sao nét vẫn xiên?
Điểm cuối được gõ bằng toạ độ hoặc bắt điểm vào đối tượng. Ortho bỏ qua cả hai.
Ngoài F8 còn phím nào bật Ortho?
Ctrl+L, hoặc gõ lệnh ORTHO, hoặc nút Ortho Mode trên thanh trạng thái.
Vì sao nhấn F8 xong thì Polar mất?
Bật Ortho tự tắt Polar, và tắt Ortho không bật Polar trở lại. Nhấn F10 để bật Polar.
Làm sao biết Ortho đang bật hay tắt?
Gõ ORTHO: giá trị trong ngoặc nhọn là trạng thái hiện tại. Hoặc xem biến ORTHOMODE, bằng 1 là bật.
Ortho có xoay theo hệ trục không?
Có. Ortho ép theo phương ngang, đứng của hệ trục UCS đang dùng.