Nhiều người tìm AutoCAD Civil 3D vì nghĩ đó là AutoCAD có thêm vài lệnh vẽ đường. Nhìn giao diện thì đúng là vậy: vẫn ribbon, vẫn dòng lệnh, vẫn LINE, PLINE, TRIM. Khác biệt nằm ở cách phần mềm hiểu bản vẽ. AutoCAD lưu hình học; Civil 3D lưu một mô hình công trình, và bản vẽ chỉ là cách mô hình ấy hiển thị.
Bài này so sánh AutoCAD và Civil 3D qua 8 điểm khác nhau, từ loại đối tượng đến cách học. Mỗi điểm có ví dụ minh họa lấy từ tuyến đường 461 m của loạt bài Civil 3D trên trang này.
AutoCAD Civil 3D là gì
AutoCAD Civil 3D là tên cũ của Autodesk Civil 3D, phần mềm thiết kế hạ tầng chạy trên nền AutoCAD. Các bản gần đây Autodesk bỏ chữ AutoCAD ở đầu tên, nhưng người dùng vẫn quen gọi như cũ. Cài Civil 3D là có trọn AutoCAD bên trong, nên mọi bản vẽ DWG và thao tác AutoCAD vẫn dùng được.
Khái niệm và chuỗi liên kết của phần mềm có trong bài Civil 3D là gì. Học viên khóa học Civil 3D online của Viện thường đã dùng AutoCAD nhiều năm, và câu hỏi đầu tiên luôn là: Civil 3D khác AutoCAD ở đâu mà phải học thêm?
So sánh AutoCAD và Civil 3D: bảng tóm tắt
| Tiêu chí | AutoCAD | Civil 3D |
|---|---|---|
| 1. Đối tượng | Nét hình học: line, polyline, chữ | Đối tượng công trình: bề mặt, tuyến, trắc dọc, corridor |
| 2. Địa hình | Đường đồng mức là polyline rời | Bề mặt TIN, đường đồng mức tự sinh |
| 3. Sửa thiết kế | Vẽ lại từng bản vẽ liên quan | Sửa một khâu, các khâu sau tự cập nhật |
| 4. Khối lượng | Đo diện tích từng mặt cắt, cộng tay | Tính theo cọc, xuất bảng, tính lại khi sửa |
| 5. Hiển thị, ghi chú | Layer, kiểu chữ, kiểu kích thước | Thêm style và label style theo loại đối tượng |
| 6. Hồ sơ bản vẽ | Dựng layout từng tờ | Cắt tờ bình đồ, trắc dọc, trắc ngang hàng loạt |
| 7. Phối hợp | DWG, xref | Data Shortcuts, LandXML, IFC, Navisworks |
| 8. Cách học | Nền tảng, học trước | Cần AutoCAD, thêm kiến thức thiết kế đường |
Tám điểm này không độc lập. Điểm 1 là gốc: vì Civil 3D có đối tượng công trình nên mới có liên kết động, khối lượng tự tính và hồ sơ hàng loạt.
8 điểm Civil 3D khác AutoCAD
1. Nét vẽ và đối tượng thông minh
Trong AutoCAD, mọi thứ là hình học. Một đường đồng mức là polyline có thuộc tính Elevation. Một tim tuyến là polyline, lý trình là chữ gõ tay. Phần mềm không biết đâu là địa hình, đâu là tim đường.
Civil 3D thêm các loại đối tượng mang ý nghĩa công trình. Bấm vào một đường đồng mức, phần mềm chọn cả bề mặt địa hình, kèm dữ liệu của nó.
| Số | Thành phần | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| 1 | Tin Surface | Loại đối tượng: một bề mặt, không phải đường |
| 2 | Name | Tên bề mặt DIA HINH TU NHIEN |
| 3 | Data | Số điểm đo 917, cao độ thấp nhất 18,097 m, cao nhất 38,928 m |
Cùng tập đường đồng mức ấy, khi phá bằng EXPLODE về đối tượng AutoCAD thường, chỉ còn các polyline rời. Mỗi đường chỉ giữ một con số cao độ.
| Số | Thành phần | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| 1 | Polyline | Loại đối tượng AutoCAD thường |
| 2 | Elevation 30.000 | Thông tin cao độ duy nhất còn lại |
Hai bản vẽ trông giống nhau trên màn hình, nhưng chỉ bản Civil 3D còn giữ dữ liệu phía sau. Đó là nghĩa của cụm "đối tượng thông minh": đối tượng lưu định nghĩa của nó (điểm đo, quy tắc thiết kế, liên kết với đối tượng khác) và tự vẽ lại từ định nghĩa ấy.
2. Dữ liệu địa hình: đường đồng mức rời và bề mặt TIN
Đây là chỗ Civil 3D khác AutoCAD rõ nhất với người làm hạ tầng. Bề mặt TIN là lưới tam giác nối các điểm đo, nên phần mềm biết cao độ ở mọi vị trí, không chỉ trên đường đồng mức.
| Việc cần làm | Bản vẽ AutoCAD | Bề mặt Civil 3D |
|---|---|---|
| Cao độ một điểm giữa hai đường đồng mức | Nội suy tay | Rê chuột là hiện cao độ |
| Thêm điểm đo bổ sung | Vẽ lại các đường quanh đó | Thêm điểm, đường đồng mức tự sinh lại |
| Đổi bước đường đồng mức 1 m sang 0,5 m | Vẽ lại toàn bộ | Đổi một thông số trong style |
| Độ dốc, hướng dốc địa hình | Tự tính | Phân tích Slopes, Directions có sẵn |
| Trắc dọc tự nhiên theo tuyến | Đọc cao độ từng cọc trên bình đồ | Lấy thẳng từ bề mặt |
Cách dựng bề mặt từ tệp điểm đo có trong bài đường đồng mức trong Civil 3D.
3. Liên kết động: sửa một khâu, cả chuỗi cập nhật
Trong Civil 3D, các đối tượng nối nhau thành chuỗi: bề mặt, tim tuyến, trắc dọc, corridor, trắc ngang, khối lượng. Khâu sau đọc dữ liệu của khâu trước, nên sửa khâu trước là khâu sau đổi theo. AutoCAD không có chuỗi này; mỗi bản vẽ là một tệp hình học riêng, sửa phương án là vẽ lại.
Ví dụ trên tuyến mẫu: đỉnh đường đỏ tại lý trình 0+200 đổi từ 25,50 m lên 26,50 m.
| Thông số | Trước | Sau |
|---|---|---|
| Độ dốc đoạn 0+000 đến 0+200 | 3,00% | 3,50% |
| Độ dốc đoạn 0+200 đến 0+330 | 3,46% | 2,69% |
| Đường cong đứng tại 0+200 | Lõm, K = 108,33 | Lồi, K = 61,90 |
| Cao độ thiết kế cọc 0+200 | 25,53 m | 26,45 m |
Chỉ một con số thay đổi, nhưng độ dốc hai đoạn, loại và bán kính đường cong đứng, cả dòng cao độ thiết kế trong bảng dưới trắc dọc đều tính lại. Corridor dựng lại theo đường đỏ mới, mái taluy tự tìm lại mặt đất ở từng cọc.
| Số | Vùng | Thay đổi |
|---|---|---|
| 1 | Đoạn 0+140 đến 0+220 | Nền đắp cao thêm, mái đắp màu xanh lá mở rộng; đoạn đào qua yên ngựa thu hẹp |
Với bản vẽ AutoCAD, cùng thay đổi này nghĩa là vẽ lại trắc dọc và hơn ba mươi trắc ngang. Cách dựng chuỗi có trong các bài trắc dọc và corridor.
4. Khối lượng đào đắp
AutoCAD không có khái niệm đào, đắp. Người thiết kế đo diện tích từng mặt cắt bằng AREA hoặc lisp, chép sang Excel rồi nhân khoảng cách. Civil 3D tính diện tích đào, đắp tại mọi cọc từ hai bề mặt, cộng dồn theo phương pháp mặt cắt trung bình và xuất bảng.
Điểm quan trọng hơn là bảng khối lượng nằm trong chuỗi liên kết ở điểm 3. Sau khi nâng đường đỏ ở ví dụ trên, bảng tính lại cho kết quả:
| Khối lượng | Trước | Sau | Chênh |
|---|---|---|---|
| Đào | 4.767 m³ | 3.893 m³ | −874 m³ |
| Đắp | 2.458 m³ | 4.391 m³ | +1.933 m³ |
| Đào trừ đắp | dư 2.309 m³ | thiếu 498 m³ |
Nâng 1 m ở một đỉnh làm khối lượng đắp tăng gần gấp đôi và tuyến chuyển từ thừa sang thiếu đất. Mức chênh ấy đủ đổi phương án vận chuyển đất của cả gói thầu. Vì mỗi phương án chỉ mất vài phút, người thiết kế trong Civil 3D có thể so nhiều phương án đường đỏ trước khi chốt. Các bước tính có trong bài khối lượng đào đắp trong Civil 3D.
5. Hiển thị và ghi chú: layer và style
AutoCAD điều khiển hiển thị bằng layer, màu, kiểu chữ, kiểu kích thước. Ghi chú là chữ gõ tay, sửa hình thì phải sửa chữ.
Civil 3D giữ nguyên các công cụ đó và thêm hai lớp:
- Style quyết định một đối tượng hiện ra thế nào. Cùng một bề mặt có thể hiện đường đồng mức, lưới tam giác, hay bản đồ màu cao độ chỉ bằng đổi style.
- Label style sinh nhãn từ dữ liệu: lý trình, cao độ, độ dốc, bán kính đường cong. Nhãn đọc thẳng từ đối tượng nên không bao giờ lệch với hình.
Hệ quả là chuẩn hóa hồ sơ dồn vào tệp mẫu (template). Một công ty thiết lập style theo tiêu chuẩn Việt Nam một lần, mọi dự án sau dùng lại.
6. Hồ sơ bản vẽ
Trong AutoCAD, mỗi tờ bình đồ, trắc dọc, trắc ngang là một layout dựng tay, căn khung nhìn tay. Với tuyến vài kilômét, số tờ lên tới hàng trăm.
Civil 3D có bộ công cụ Plan Production: chia tuyến thành các khung theo khổ giấy, sinh hàng loạt tờ bình đồ kèm trắc dọc. Trắc ngang được xếp lên tờ theo mẫu, như bài trắc ngang trong Civil 3D mô tả. Khi thiết kế đổi, các tờ đổi theo vì chúng chỉ là khung nhìn vào mô hình.
7. Phối hợp nhóm và BIM hạ tầng
AutoCAD chia sẻ công việc bằng tệp DWG và xref: người khác thấy hình nhưng không dùng được dữ liệu thiết kế.
Civil 3D có thêm:
- Data Shortcuts: một người giữ bề mặt, người khác tham chiếu bề mặt ấy để thiết kế tuyến, thoát nước. Bề mặt gốc đổi thì các tệp tham chiếu nhận thông báo cập nhật.
- LandXML: trao đổi bề mặt, tuyến, trắc dọc với phần mềm thiết kế đường khác và máy đo đạc.
- IFC, Navisworks, InfraWorks: đưa mô hình hạ tầng vào phối hợp BIM với kiến trúc, kết cấu, MEP.
Với dự án yêu cầu BIM, đây thường là lý do bắt buộc phải dùng Civil 3D chứ không chỉ là tiện lợi.
8. Cách học và yêu cầu máy
AutoCAD là nền, học trước. Civil 3D đòi hai thứ: vững AutoCAD, và hiểu kiến thức thiết kế đường (lý trình, đường cong nằm, đường cong đứng, mặt cắt ngang). Người học thường vướng ở phần thứ hai hơn là ở phần mềm.
Civil 3D cũng nặng hơn AutoCAD đáng kể: bản cài lớn hơn, cần nhiều bộ nhớ hơn khi làm với bề mặt nhiều điểm hay corridor dài. Máy chạy AutoCAD vừa đủ có thể chạy Civil 3D chậm với dự án thật.
AutoCAD và Civil 3D giống nhau ở đâu
- Cùng định dạng DWG, cùng giao diện ribbon, dòng lệnh, phím tắt.
- Mọi lệnh vẽ và sửa AutoCAD dùng được trong Civil 3D.
- Lisp, block, template AutoCAD cũ vẫn dùng được.
- Cách in, layout, khung tên giống nhau.
Vì vậy chuyển sang Civil 3D không phải bỏ thói quen cũ, mà là học thêm một lớp đối tượng mới bên trên.
Civil 3D vs AutoCAD: khi nào dùng phần mềm nào
- Dùng Civil 3D khi làm hồ sơ đường, san nền, thoát nước, kênh mương, và phải sửa phương án nhiều lần.
- Dùng Civil 3D khi dự án yêu cầu BIM hạ tầng hoặc trao đổi mô hình với các bộ môn khác.
- AutoCAD là đủ cho bản vẽ kiến trúc, kết cấu, hay bản vẽ hai chiều không gắn với địa hình.
- Học AutoCAD trước nếu chưa vững. Mọi thao tác của Civil 3D đều dựa trên AutoCAD.
Giữa AutoCAD và Civil 3D không có chuyện phần mềm này thay phần mềm kia. Sinh viên và giảng viên được dùng Civil 3D miễn phí bản Education, cách cài có trong bài cài Civil 3D bản quyền miễn phí cho sinh viên.
Chuyển bản vẽ AutoCAD cũ sang Civil 3D
Hồ sơ đã vẽ bằng AutoCAD không phải bỏ đi. Civil 3D đọc các đối tượng cũ và dựng lại thành đối tượng thông minh:
- Đường đồng mức polyline có sẵn cao độ được đưa vào bề mặt qua mục Contours trong Definition.
- Điểm cao độ dạng block hoặc chữ được đổi thành điểm COGO rồi đưa vào bề mặt.
- Tim tuyến polyline được đổi thành Alignment bằng lệnh Create Alignment from Objects, như bài thiết kế tuyến đường.
Phần tốn thời gian nhất là làm sạch dữ liệu cũ: polyline cao độ bằng 0, chữ cao độ đặt lệch điểm, tim tuyến vẽ nhiều đoạn rời. Nên kiểm các lỗi đó trước khi đưa vào Civil 3D.
Câu hỏi thường gặp
AutoCAD Civil 3D và Autodesk Civil 3D có phải một không?
Là một phần mềm. AutoCAD Civil 3D là tên cũ; Autodesk sau này bỏ chữ AutoCAD ở đầu tên sản phẩm.
Mở bản vẽ Civil 3D bằng AutoCAD được không?
Mở được, nhưng các đối tượng Civil 3D hiện như khối không sửa được. Cài thêm Civil 3D Object Enabler thì AutoCAD hiển thị đúng, nhưng vẫn không sửa được thiết kế.
Học Civil 3D có cần học lại AutoCAD không?
Không cần học lại nếu đã dùng thành thạo. Chưa quen AutoCAD thì nên học trước, vì Civil 3D không dạy lại các lệnh vẽ và sửa cơ bản.
Civil 3D có thay được phần mềm thiết kế đường trong nước không?
Mỗi phần mềm có thế mạnh riêng. Civil 3D mạnh ở mô hình động và phối hợp BIM; các phần mềm trong nước thường có sẵn mẫu hồ sơ theo tiêu chuẩn Việt Nam. Nhiều đơn vị dùng cả hai.
Bài viết liên quan
Loạt bài làm trọn một tuyến trong Civil 3D: đường đồng mức, thiết kế tuyến đường, trắc dọc, corridor, trắc ngang và khối lượng đào đắp. Thông tin sản phẩm có ở trang Autodesk Civil 3D.
Người đã biết AutoCAD học tiếp khóa học Civil 3D online; người chưa vững AutoCAD bắt đầu từ khóa AutoCAD từ cơ bản đến nâng cao.