Người làm kết cấu hay đi tìm file CAD bản vẽ móng đơn, file Excel tính móng đơn cho từng công trình. Trong Revit, việc đó thay bằng một lần dựng: một family móng có tham số, đổi ba con số là ra móng mới, dùng lại cho mọi dự án sau.
Tạo family móng đơn trong Revit đi từ tệp mẫu Metric Structural Foundation.rft. Đầu tiên dựng bốn mặt phẳng tham chiếu quanh tâm và khoá chúng bằng kích thước có nhãn Length, Width. Sau đó dựng bản đế bằng Extrusion khoá vào các mặt phẳng ấy, gán chiều dày và vật liệu, thử đổi kích thước, rồi nạp vào dự án và đặt dưới cột bằng At Columns. Bài đi đủ 15 bước trên Revit 2027, mỗi bước có ảnh chụp. Muốn học bài bản cách làm thư viện cấu kiện thì Viện có khóa Tạo Family trong Revit.
Family móng đơn gồm những gì và vì sao nên tự dựng
Móng đơn bê tông cốt thép thường có ba phần: lớp bê tông lót dưới cùng, bản đế chịu lực, và cổ móng nối bản đế với chân cột. Trong Revit, bản đế là phần nên làm thành family, vì nó lặp lại ở mọi giao trục và chỉ khác nhau ba kích thước: dài, rộng, dày. Lớp lót thường dựng riêng bằng sàn móng mỏng, còn cổ móng dựng thêm được trong cùng family theo đúng cách làm bản đế.
Thư viện đi kèm Revit không có sẵn móng theo cấu tạo của đơn vị bạn. Tự dựng một lần thì được ba thứ mà file CAD không cho: đổi kích thước bằng một ô nhập, khối lượng bê tông tự vào bảng thống kê, và móng nhận được cốt thép.
Chuẩn bị trước khi tạo family móng trong Revit
Cần Revit 2027 với bộ tệp mẫu hệ mét. Tệp mẫu móng nằm trong thư mục English của bộ Family Templates; đường dẫn cụ thể tuỳ cách cài, xem ở Options › File Locations. Cần thêm một dự án đã có cột kết cấu để đặt thử móng; cách dựng cột nằm ở bài cột kết cấu trong Revit.
Nguyên lý chung của family có tham số, gồm tham số kiểu, tham số cá thể và công thức, đã nói ở bài cách tạo family trong Revit. Bài này đi vào phần riêng của móng. Người mới làm Revit cho kết cấu nên đọc Revit Structure là gì trước.
Mở tệp mẫu và khai hành vi vật liệu
Bước 1 — Mở đúng tệp mẫu Metric Structural Foundation
Vào File › New › Family. Hộp New Family - Select Template File mở sẵn thư mục English-Imperial, là bộ mẫu hệ inch. Đừng bấm Open ngay: gõ đường dẫn thư mục English vào ô File name, Enter để chuyển thư mục, rồi gõ Metric Structural Foundation.rft và bấm Open.
Bước 2 — Nhận diện trình soạn family
Màn hình chuyển sang trình soạn family với dãy thẻ ngắn: Create, Insert, Annotate, View, Manage, Add-Ins, Modify. Bảng Properties ghi Family: Structural Foundations, nghĩa là tệp mẫu đã khai sẵn đúng chủng loại móng, khỏi phải sửa Family Category.
Mặt bằng Ref. Level là nơi dựng kích thước theo mặt bằng. Mặt đứng Front là nơi dựng chiều dày.
Bước 3 — Đổi Material for Model Behavior sang Concrete
Trong bảng Properties, nhóm Structural, ô Material for Model Behavior mặc định là Other. Mở danh sách, chọn Concrete rồi bấm Apply.
Đây là bước người mới bỏ qua nhiều nhất. Trang About Reinforcement của Autodesk ghi rõ: chủ thể nhận cốt thép phải là family có tham số này đặt là Concrete hoặc Precast Concrete. Để Other thì móng đặt xong vẫn không bố trí thép được.
Bước 4 — Xem ba tham số có sẵn trong Family Types
Ở thẻ Create, panel Properties, bấm nút Family Types. Tệp mẫu đã khai sẵn Structural Material và ba kích thước Foundation Thickness, Length, Width. Ô Type name còn trống vì family chưa có kiểu nào.
Dùng lại đúng ba tên này, đừng tạo tham số mới tên tiếng Việt: bảng thống kê và công cụ khác nhận ra tên chuẩn. Bấm Cancel để đóng hộp.
Dựng bộ khung tham chiếu có khoá kích thước
Bước 5 — Vẽ bốn mặt phẳng tham chiếu quanh tâm
Mở mặt bằng Ref. Level. Tệp mẫu có sẵn hai mặt phẳng tham chiếu cắt nhau ở tâm, giao điểm này là điểm chèn khi đặt móng. Bấm Create › Datum › Reference Plane, vẽ hai mặt phẳng đứng hai bên tâm và hai mặt phẳng ngang trên dưới tâm. Vị trí chưa cần chính xác, kích thước sẽ quyết định sau.
Bản 2027 không còn Options Bar; ô Offset để vẽ mặt phẳng cách một khoảng nằm ngay trên panel Draw của ribbon.
Bước 6 — Ghi chuỗi kích thước ba điểm rồi bấm EQ
Gõ DI để gọi lệnh ghi kích thước. Bấm lần lượt mặt phẳng trái, mặt phẳng tâm, mặt phẳng phải, rồi bấm ra chỗ trống để đặt đường kích thước. Chọn chuỗi vừa ghi, bấm ký hiệu EQ gạch chéo hiện phía trên: hai đoạn thành bằng nhau và ký hiệu đổi thành EQ. Làm tương tự cho phương còn lại.
EQ giữ móng luôn cân quanh tim, dù sau này rộng bao nhiêu. Chỉ chuỗi ba điểm mới có EQ; kích thước hai điểm thì không.
Bước 7 — Ghi kích thước tổng và gán nhãn Length, Width
Ghi thêm một kích thước tổng giữa hai mặt phẳng ngoài của mỗi phương. Chọn kích thước tổng phương ngang, ribbon chuyển sang thẻ Modify | Dimensions. Ở panel Label Dimension, mở ô Label: danh sách có ô tìm kiếm và đúng ba tham số của tệp mẫu. Chọn Length. Làm tương tự với kích thước phương dọc, chọn Width.
Kích thước đã gán nhãn hiện kèm tên tham số, kiểu Length = 1520. Nhìn là biết kích thước nào đã điều khiển được.
Dựng khối móng bằng Extrusion
Bước 8 — Vẽ biên bản đế và khoá bốn cạnh
Bấm Create › Forms › Extrusion. Ribbon chuyển sang Modify | Create Extrusion; chọn công cụ hình chữ nhật trong panel Draw, bấm hai góc chéo trùng giao điểm của bốn mặt phẳng. Ngay sau khi vẽ, mỗi cạnh hiện một ổ khoá mở; bấm cả bốn ổ khoá để khoá cạnh vào mặt phẳng.
Bước khoá quyết định family sống hay chết. Không khoá thì khối nằm đúng chỗ lúc vẽ, nhưng đổi Length là mặt phẳng dịch còn khối đứng yên.
Bước 9 — Lật khối xuống dưới Ref. Level
Nhìn bảng Properties khi đang vẽ: Extrusion End 304.8, Extrusion Start 0.0, tức khối mọc lên trên mặt phẳng Ref. Level. Với móng thì ngược lại: mặt trên đế nằm ở Ref. Level, cả khối chìm xuống. Sửa Extrusion End thành 0, Extrusion Start thành một trị số âm như -500, bấm Apply rồi bấm dấu tích xanh ở panel Mode.
Bước 10 — Gán vật liệu cho khối
Khối vừa tạo đang được chọn. Trong Properties, dòng Material có một nút nhỏ ở cuối dòng. Bấm vào, hộp Associate Family Parameter liệt kê các tham số cùng loại; chọn Structural Material rồi OK.
Dòng Material chuyển sang chữ xám kèm dấu bằng: vật liệu khối giờ do tham số điều khiển, đổi ở một chỗ là mọi khối đổi theo.
Bước 11 — Khoá chiều dày ở mặt đứng Front
Mở mặt đứng Front. Vẽ một mặt phẳng tham chiếu nằm ngang dưới đáy khối. Gõ AL, bấm mặt phẳng vừa vẽ rồi bấm cạnh đáy khối, khoá ổ khoá hiện ra. Ghi kích thước từ đường Ref. Level xuống mặt phẳng đáy, chọn nó và gán nhãn Foundation Thickness như bước 7.
Từ đây chiều dày đế do hai mặt phẳng quyết định, không còn phụ thuộc ô Extrusion Start.
Thử family, nạp vào dự án và đặt dưới cột
Bước 12 — Tạo kiểu đầu tiên và chọn vật liệu
Mở Family Types, bấm nút tạo kiểu mới cạnh ô Type name, đặt tên theo kích thước, ví dụ 1500x1500x500. Gõ 500 cho Foundation Thickness, 1500 cho Length và Width. Bấm ô Structural Material, bấm nút ba chấm ở cuối ô để mở Material Browser, chọn Concrete - Cast-in-Place Concrete, bấm Apply.
Structural Material là tham số kiểu, nên vào dự án vẫn đổi sang vật liệu bê tông của đơn vị được qua Edit Type.
Bước 13 — Thử family bằng một kiểu lớn hơn
Tạo thêm kiểu 2400x1800x600, gõ ba trị số tương ứng, bấm Apply rồi OK. Quay lại mặt bằng Ref. Level để xem.
Mặt phẳng dịch, khối dịch theo, hai chuỗi EQ vẫn cân: family đạt. Phải kiểm ở mặt bằng và mặt đứng, vì ở khung nhìn ba chiều móng nhỏ và móng lớn trông gần như nhau. Thử thêm một bộ số vô lý để chắc family báo lỗi rõ ràng.
Bước 14 — Lưu tệp và bấm Load into Project
Lưu family với tên không dấu, ví dụ MONG-DON-CN.rfa. Bấm Load into Project ở panel Family Editor. Khi đang mở nhiều dự án, Revit hỏi bằng hộp Load into Projects; tích đúng dự án cần nạp rồi OK.
Revit chuyển sang dự án và vào thẳng lệnh đặt móng, thẻ ngữ cảnh là Modify | Place Isolated Foundation.
Properties cho thấy ngay Elevation at Top 0.0 và Elevation at Bottom -500.0: móng chìm dưới cao trình đặt đúng bằng chiều dày, nhờ bước 9 và 11.
Bước 15 — Đặt móng dưới cột bằng At Columns
Chọn đúng kiểu ở Type Selector. Bấm At Columns trên panel Multiple, thẻ ngữ cảnh đổi thành Modify | Place Isolated Foundation > At Structural Column và thanh trạng thái nhắc chọn cột. Chọn một hay nhiều cột, bấm Finish. Revit đặt mỗi cột một móng, mặt trên móng trùng chân cột. Cách dùng hai nút At Grids và At Columns cũng được mô tả ở trang Create an Isolated Foundation.
Chọn móng vừa đặt, thẻ ngữ cảnh có sẵn panel Reinforcement: móng đã là chủ thể nhận thép. Phần bố trí thép móng nằm ở bài bố trí thép cột và móng, còn khối lượng bê tông móng lấy ra theo bài khối lượng bê tông trong Revit.
Family móng revit: ba tuỳ chọn nên biết
Cổ móng. Dựng thêm một khối Extrusion thứ hai với bộ mặt phẳng tham chiếu riêng quanh tâm, có EQ và nhãn riêng, theo đúng các bước 5 đến 11. Nhớ giữ mặt trên cổ móng là chỗ chạm chân cột, vì At Columns đặt mặt trên family trùng chân cột.
Is Reference. Mặt phẳng vẽ mới mặc định là Weak Reference. Đặt Strong Reference cho mặt phẳng tim và hai mặt ngoài thì khi ghi kích thước hay căn chỉnh trong dự án, con trỏ bắt vào đó trước. Đừng đặt mốc mạnh cho quá nhiều mặt phẳng.
At Grids. Nút này đặt móng vào giao điểm các trục được chọn, dùng khi dựng móng trước khi có cột. Nút mờ đi khi đang ở khung nhìn ba chiều.
Khi family móng không chạy
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử |
|---|---|---|
| Mọi kích thước ra số lẻ | Đã dựng từ tệp mẫu trong English-Imperial | Dựng lại từ Metric Structural Foundation.rft trong thư mục English |
| Đổi Length mà khối đứng yên | Cạnh khối chưa khoá vào mặt phẳng | Chọn khối, Edit Extrusion, khoá lại bốn ổ khoá |
| Móng nổi lên trên cao trình | Extrusion vẫn kéo từ 0 lên 304.8 | Đặt Extrusion End bằng 0, Start âm, rồi khoá đáy như bước 11 |
| Ô Label không có tham số cần | Tham số chưa khai trong Family Types | Tạo tham số Length trước rồi mới gán nhãn |
| Không bấm được EQ | Kích thước chỉ có hai điểm | Ghi chuỗi ba điểm qua mặt phẳng tâm |
| Đặt xong có cảnh báo None of the created elements are visible | Móng nằm dưới phạm vi nhìn của mặt bằng | Mở mặt bằng móng hoặc sửa View Range |
| At Columns bấm Finish mà không ra móng | Cột đã có đài móng bên dưới | Chọn cột chưa có móng, hoặc xoá móng cũ trước |
| Móng không có nút Rebar | Material for Model Behavior còn là Other | Sửa sang Concrete trong family rồi nạp lại |
Năm điều hay nghe sai
| Điều hay nghe | Bản 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
| Gán nhãn kích thước trên thanh Options | Bản 2027 bỏ Options Bar; ô Label nằm ở panel Label Dimension của thẻ Modify, Dimensions |
| Hộp New Family mở sẵn bộ mẫu hệ mét | Hộp mở thư mục English-Imperial; bộ hệ mét nằm ở thư mục English bên cạnh |
| Family nào cũng nhận được thép | Chỉ family có Material for Model Behavior là Concrete hoặc Precast Concrete |
| Extrusion của móng tự kéo xuống | Mặc định kéo lên 304.8, phải đặt Start âm hoặc khoá đáy vào mặt phẳng |
| Nạp family xong phải tự tìm lệnh đặt | Load into Project đưa thẳng vào lệnh Place Isolated Foundation |
Tóm lại, tạo family móng đơn trong revit là bốn việc theo thứ tự: khung mặt phẳng có EQ và nhãn, khối Extrusion khoá vào khung, chiều dày và vật liệu gán vào tham số, rồi thử biến dạng trước khi nạp. Làm xong một lần thì mỗi móng mới chỉ còn là một kiểu mới trong Family Types.
Câu hỏi thường gặp
Family móng đơn revit nên dùng tệp mẫu nào?
Dùng Metric Structural Foundation.rft. Tệp này đã khai sẵn chủng loại Structural Foundations và bốn tham số Structural Material, Foundation Thickness, Length, Width.
Có cần khai Material for Model Behavior không?
Cần. Để mặc định Other thì móng không nhận được cốt thép; đặt Concrete ngay khi mở tệp mẫu.
Móng lệch tâm có làm từ family này được không?
Được, nhưng phải bỏ EQ ở phương lệch và thay bằng hai kích thước riêng từ tim ra hai mép, mỗi kích thước một nhãn.
Muốn đặt nhiều móng một lúc thì làm thế nào?
Chọn nhiều cột một lượt sau khi bấm At Columns, hoặc dùng At Grids để đặt vào mọi giao điểm của các trục được chọn.