Trên bản vẽ CAD, một cột là hai nét song song và một ký hiệu. Trong mô hình, cột là cấu kiện có tiết diện, có vật liệu, đứng từ cao trình này tới cao trình kia, vào được bảng khối lượng và nhận được cốt thép.
Cột kết cấu trong Revit đặt bằng lệnh Structural Column ở tab Structure, panel Structure, phím tắt CL. Bài này đi trọn một hệ cột nhà khung trên Revit 2027: chọn family và tiết diện, khai cao trình đáy và đỉnh, đặt hàng loạt theo giao trục, đưa cột lên tầng trên, rồi dựng cột nghiêng. Muốn học trọn khâu dựng mô hình và triển khai hồ sơ kết cấu thì Viện có khóa Revit Structure.
Cột kết cấu trong Revit khác cột kiến trúc ở chỗ nào
Đây là chỗ vấp đầu tiên của người mới. Ở tab Architecture, nút Column có mũi tên đổ xuống với đúng hai mục.
Hai loại này không phải hai cái tên của một thứ. Trang About Placing Structural Columns của Autodesk nói thẳng: "Structural elements such as beams, braces, and isolated foundations join to structural columns; they do not join to architectural columns".
| Việc | Cột kết cấu | Cột kiến trúc |
|---|---|---|
| Dầm, giằng, móng đơn nối vào | có | không |
| Mô hình phân tích để trao đổi dữ liệu | có | không |
| Nhận cốt thép | có | không |
| Nhập liền vào tường trên mặt bằng | không | có |
| Đặt hàng loạt theo giao trục | có | không |
Người làm kết cấu dùng loại thứ nhất. Cột ốp, trụ tường, cột trang trí thì để kiến trúc dựng bằng loại thứ hai; phần đó nằm ở bài cột trong Revit.
Chuẩn bị tệp trước khi đặt cột
Cần ba thứ trước khi bấm nút. Một là hệ lưới trục đã dựng, vì cột bắt điểm vào giao trục và bám theo trục về sau; cách dựng nằm ở bài lưới trục trong Revit và cao độ. Hai là đủ cao trình các tầng, vì cột đứng từ cao trình này tới cao trình kia chứ không theo con số tự do. Ba là một mặt bằng kết cấu, tức khung nhìn Structural Plan có Discipline đặt là Structural.
Mô hình dùng trong bài là nhà bê tông cốt thép bốn tầng, lưới trục 1 tới 4 và A, B, cao trình 1F tới RF. Người mới nên đọc Revit Structure là gì trước.
Cách vẽ cột trong Revit: gọi lệnh và tạo tiết diện
Bước 1 — Mở mặt bằng kết cấu của tầng cần dựng
Trong Project Browser, mở nhánh Structural Plans rồi bấm đúp vào mặt bằng của tầng, phóng to đúng nhịp trục sắp làm. Lệnh đặt cột chạy được cả ở khung nhìn ba chiều, nhưng mặt bằng dễ bắt điểm hơn nhiều.
Bước 2 — Gọi lệnh Structural Column
Vào Structure › Structure › Column, hoặc gõ CL. Ở tab Structure nút này không có menu đổ xuống: bấm là vào thẳng lệnh đặt cột kết cấu.
Bước 3 — Đọc sáu panel của thẻ ngữ cảnh
Ribbon chuyển sang thẻ Modify | Place Structural Column. Sáu panel bên phải quyết định gần hết kết quả, nên đọc một lượt trước khi bấm sẽ đỡ phải sửa.
| Số | Panel | Nó làm gì |
|---|---|---|
| 1 | Mode | Load Family nạp thêm family cột từ tệp .rfa |
| 2 | Rotate | Rotate After Placement cho xoay cột ngay sau khi bấm đặt |
| 3 | Placement | Chọn Vertical Column hay Slanted Column |
| 4 | Levels | Cặp Height – Depth, ô cao trình đích và ô chiều cao tự do |
| 5 | Multiple | At Grids đặt theo giao trục, At Columns đặt theo cột kiến trúc |
| 6 | Tag | Tag on Placement gắn nhãn ngay lúc đặt |
Bản 2027 không còn Options Bar. Mọi tuỳ chọn mà giáo trình cũ bảo là "khai trên thanh Options" nay nằm đúng ở sáu panel này.
Bước 4 — Chọn family và kiểu cột
Mở Type Selector ở đầu bảng Properties. Ô Search ngay trên danh sách lọc theo tên, rất đáng dùng khi dự án có nhiều family. Phần Most Recently Used Types bên dưới giữ lại các kiểu vừa dùng.
Bước 5 — Nhân bản kiểu để có tiết diện cần dùng
Thư viện đi kèm không có sẵn tiết diện theo hồ sơ Việt Nam. Cách xử lý không phải đi tìm family mới mà là nhân bản kiểu rồi sửa hai con số. Bấm Edit Type trên bảng Properties, bấm Duplicate, đặt tên kiểu đúng bằng tiết diện, rồi sửa hai ô kích thước.
Đặt tên kiểu đúng bằng tiết diện là thói quen tốt: nhìn tên là biết kích thước. Mô hình trong bài dùng 220x300, 220x400, 220x220.
Bước 6 — Khai vật liệu và đọc ô Section Shape
Vẫn trong hộp đó, nhóm Materials and Finishes có ô Structural Material quyết định cột vào dòng nào của bảng khối lượng vật liệu, nên đừng để nguyên By Category. Ngay dưới là nhóm Structural với ô Section Shape: cột bê tông chữ nhật để Not Defined là đúng, ô này chỉ có giá trị thật với family tiết diện thép cán.
Bước 7 — Chọn Depth hay Height rồi khai cao trình đích
Panel Levels là chỗ người mới nhầm nhiều nhất. Chọn Depth thì cột chạy từ cao trình của khung nhìn hiện hành xuống dưới, tới cao trình chọn ở ô bên cạnh. Chọn Height thì cột chạy lên trên. Chọn Unconnected trong ô cao trình thì ô số bên dưới sáng lên và cột cao đúng con số đó.
Khai trước khi bấm đặt thì khỏi phải sửa hàng loạt về sau.
Đặt cả hệ cột theo lưới trục
Bước 8 — Bấm đặt cột vào giao trục
Rê chuột tới giao điểm hai trục, Revit hiện dấu bắt điểm và hai kích thước tạm tới trục gần nhất, rồi bấm một cái. Muốn xoay cột trước khi bấm thì nhấn phím cách; mỗi lần nhấn xoay 90 độ.
Bước 9 — Đặt hàng loạt bằng At Grids
Bấm At Grids trên panel Multiple. Thẻ ngữ cảnh đổi tên thành Modify | Place Structural Column > At Grid Intersection và thanh trạng thái nhắc: chọn các đường trục để đặt cột vào giao điểm. Quét chọn từ phải sang trái để lấy cả trục dọc lẫn trục ngang, rồi bấm Finish.
Revit đặt một cột vào mọi giao điểm của những trục vừa chọn. Chọn hai trục dọc và hai trục ngang thì ra bốn cột; chọn cả sáu trục của một nhà khung nhỏ thì cả hệ cột mọc ra sau một cú bấm.
Bước 10 — Đặt cột theo cột kiến trúc bằng At Columns
Khi mô hình kiến trúc đã có cột kiến trúc và đang được liên kết vào, nút At Columns đặt cột kết cấu vào đúng vị trí những cột kiến trúc được chọn, giữ hai mô hình khớp nhau mà không phải dò từng cột.
Cao trình đáy, đỉnh và nối cột lên tầng trên
Bước 11 — Đọc và sửa cao trình đáy, đỉnh
Chọn một cột đã đặt, bảng Properties cho biết nó đứng từ đâu tới đâu.
Cột lấy làm ví dụ có Base Level 2F với Base Offset −350, Top Level 3F với Top Offset −50. Trị số âm ở chân cột nghĩa là chân cột thấp hơn cao trình 2F ba trăm năm mươi milimét, tức cột cắm xuống dưới đáy dầm tầng dưới đúng cách dựng thực tế. Kéo bảng Properties xuống thêm sẽ thấy System Length ghi 3900, đúng bằng chiều cao tầng. Ô Column Location Mark ghi giao trục cột đang đứng, còn ô Moves With Grids có tích nghĩa là dời trục thì cột đi theo.
Nhìn trên mặt cắt sẽ rõ: cột không phải một thanh liền từ móng lên mái mà là nhiều đoạn nối nhau tại từng cao trình. Ký hiệu cũng ghi theo tầng, kiểu C1.1a ở tầng một và C2.1a ở tầng hai.
Bước 12 — Đưa cột lên tầng trên bằng Paste Aligned to Selected Levels
Dựng xong một tầng thì không dựng lại tầng trên. Chọn cả nhóm cột, Ctrl + C, rồi mở mũi tên dưới nút Paste ở panel Clipboard.
Chọn Aligned to Selected Levels, hộp Select Levels liệt kê mọi cao trình của dự án. Chọn một hay nhiều cao trình rồi bấm OK là cột được dán lên đúng vị trí mặt bằng ở các tầng đó.
Dán xong nhớ kiểm Top Offset của tầng trên cùng, vì chiều cao tầng mái thường khác các tầng dưới.
Cột nghiêng trong Revit và cách kiểm lại hệ cột
Bước 13 — Dựng cột nghiêng bằng Slanted Column
Bấm Slanted Column trên panel Placement. Ribbon đổi khác hẳn, và đây là điều đáng để ý nhất.
Panel Levels biến mất, vì cột nghiêng lấy cao trình từ hai điểm bấm chứ không lấy từ ô khai sẵn. Đổi lại có thêm panel Positioning với nút 3D Snapping để bắt điểm vào cấu kiện ở cao trình khác. Thanh trạng thái nhắc bấm điểm đầu, rồi bấm điểm thứ hai.
Trang About Placing Slanted Structural Columns của Autodesk nêu ba điều nên nhớ. Đỉnh cột luôn ở cao độ cao hơn đáy và sau đó không hạ xuống dưới đáy được nữa. Cột nghiêng không vào bảng thống kê cột dạng đồ hoạ nên mất luôn tham số Column Location Mark. Lệnh Copy/Monitor cũng không áp dụng cho cột nghiêng.
Bước 14 — Kiểm lại hệ cột bằng cách cô lập chủng loại
Chọn một cột bất kỳ rồi gõ IC: Revit ẩn mọi chủng loại khác và chỉ chừa lại Structural Columns, khung nhìn được viền xanh kèm nhãn Temporary Hide/Isolate.
Ở cỡ hình này mới đọc được thứ cần đọc: cột nào đi suốt nhiều tầng, cột nào chỉ cao một tầng, chỗ nào còn hở. Xem xong thì tắt chế độ tạm bằng nút bóng đèn trên thanh điều khiển khung nhìn, như bài ẩn hiện đối tượng mô tả.
Family cột kết cấu revit: nạp thêm tiết diện và cột thép
Cột tròn, cột thép hình, cột tổ hợp đều là Structural Column, chỉ khác family. Hai nút nạp nằm ở Insert › Load from Library: Load Family mở tệp .rfa trên máy, còn Load Autodesk Family lấy thẳng từ kho nội dung trực tuyến của Autodesk.
Nhóm Structural Columns của kho trực tuyến có 67 họ, chia theo vật liệu: Concrete, Light Gauge Steel, Precast Concrete, Steel và Wood. Nhánh Steel có đủ chữ I, chữ C, thép góc, ống tròn, hộp vuông. Chọn một họ rồi bấm Load, Revit mở tiếp hộp Specify Types để nhặt đúng tiết diện cần nạp chứ không nạp cả họ.
Đặt một cột hộp là thấy ngay khác biệt. Ô Section Shape nhận giá trị thật Rectangular HSS thay vì để trống. Ô Structural Material trỏ tới vật liệu thép nên bảng khối lượng tách riêng, và Properties mọc thêm cặp Top Connection – Base Connection. Hộp Type Properties có hẳn nhóm Structural Analysis với diện tích tiết diện, trọng lượng trên mét và mô men quán tính hai phương, thứ cột bê tông chữ nhật không có. Liên kết giữa hai cấu kiện thép làm ở tab Steel, nơi có Connection, Plate, Bolts và Welds.
Tiết diện lấy từ kho Autodesk theo hệ AISC của Mỹ, Revit quy ra centimét khi hiển thị. Tìm thư viện ngoài bằng cụm structural column revit family cũng phần lớn ra tiết diện Mỹ và châu Âu, nên hồ sơ Việt Nam vẫn thường phải dựng family riêng.
Một việc nữa hay phải làm sau khi đặt cột: cột không tự bám vào mái dốc hay sàn. Muốn đỉnh cột ăn theo mái nghiêng thì chọn cột, bấm Attach Top/Base trên thẻ Modify | Structural Columns rồi chỉ vào mái.
Khi cột không chịu nghe
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử |
|---|---|---|
| Đặt cột xong không thấy trên mặt bằng | Cao trình cột nằm ngoài phạm vi khung nhìn, hoặc Discipline của khung nhìn không phải Structural | Sửa View Range, đổi Discipline sang Structural |
| Nút Column mờ | Đang đứng ở Sheet, Legend hay Drafting View | Mở một mặt bằng hoặc khung nhìn ba chiều |
| Cột mọc ngược chiều mong muốn | Đang để Depth trong khi cần Height | Đổi ở panel Levels trước khi bấm đặt |
| At Grids bấm Finish mà không ra cột nào | Mới chọn trục một phương nên không có giao điểm | Chọn thêm trục phương còn lại rồi Finish |
| Dời trục nhưng cột đứng yên | Ô Moves With Grids đã bị bỏ tích | Tích lại trong bảng Properties |
| Xoá cột thì báo dimension references have become invalid | Có kích thước đang bám vào cột | Xoá kích thước trước, hoặc chọn Remove References trong hộp báo lỗi |
Năm điều hay nghe sai
| Điều hay nghe | Bản 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
| Height và Depth khai trên Options Bar | Bản 2027 bỏ hẳn Options Bar; cặp Height – Depth nằm ở panel Levels |
| Nút Column nào cũng có menu hai loại cột | Ở tab Structure nút Column vào thẳng cột kết cấu; menu hai mục chỉ có ở tab Architecture |
| Cột kiến trúc với cột kết cấu chỉ khác cái tên | Dầm, giằng và móng đơn nối vào cột kết cấu chứ không nối vào cột kiến trúc |
| Cột nghiêng có đủ tham số như cột đứng | Cột nghiêng mất Column Location Mark và Copy/Monitor không áp dụng |
| Đặt xong cột tự cao tới mái | Cột dừng ở cao trình đã khai; muốn bám mái dốc thì dùng Attach Top/Base |
Tóm lại, cột kết cấu trong revit là một nhịp lặp ngắn: chọn kiểu, khai tiết diện, khai cao trình đáy và đỉnh, đặt theo giao trục, rồi dán lên các tầng còn lại. Dựng xong hệ cột thì tới lượt dầm, nằm ở bài vẽ dầm trong Revit.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng cột kết cấu hay cột kiến trúc?
Bộ môn kết cấu dùng cột kết cấu, vì chỉ loại này mới nối với dầm, giằng, móng đơn và mới nhận cốt thép. Cột ốp và trụ trang trí thì để kiến trúc dựng bằng cột kiến trúc.
Cách vẽ cột trong Revit cho cả một mặt bằng nhanh nhất là gì?
Dùng At Grids. Gọi lệnh Column, bấm At Grids, quét chọn các trục cả hai phương rồi bấm Finish; Revit đặt cột vào mọi giao điểm.
Base Offset âm nghĩa là gì?
Nghĩa là chân cột nằm thấp hơn cao trình đã chọn đúng bằng trị số đó. Trong hồ sơ nhà khung, trị số âm thường dùng để cột cắm xuống dưới đáy dầm tầng dưới.
Cột nghiêng trong Revit vẽ trong khung nhìn nào?
Vẽ được ở mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt và khung nhìn ba chiều. Khi đặt trong mặt bằng, hai điểm bấm lấy cao trình theo thiết lập của lệnh; bật 3D Snapping thì bắt được vào cấu kiện ở cao trình khác.
Muốn cột cao theo mái dốc thì làm thế nào?
Chọn cột rồi bấm Attach Top/Base trên thẻ Modify | Structural Columns và chỉ vào mái. Cột không tự bám vào mái, sàn hay trần.