Một mặt bằng kết cấu dựng đúng mà thiếu nhãn thì thợ vẫn phải hỏi lại: dầm này tên gì, tiết diện bao nhiêu, sàn này dày mấy, mặt sàn ở cao độ nào. Trên nền CAD, mỗi câu trả lời là một dòng chữ gõ tay, và cứ sửa mô hình là phải dò lại từng dòng.
Ghi chú bản vẽ kết cấu trong Revit làm khác: nhãn đọc thẳng tham số của cấu kiện, nên đổi tiết diện dầm hay hạ cao độ sàn là chữ trên bản vẽ tự đổi. Bài này đi mười lăm bước trên Revit 2027, từ nhãn dầm, nhãn sàn, ký hiệu lỗ mở tới Legend, trục, cao trình và mặt cắt. Muốn học trọn quy trình dựng và triển khai hồ sơ kết cấu thì Viện có khóa Revit Structure.
Ghi chú bản vẽ kết cấu gồm những gì
Mặt bằng tầng 3 của công trình ví dụ dưới đây có đủ năm loại ghi chú mà một tờ mặt bằng kết cấu Việt Nam cần.
| Loại ghi chú | Trên hình | Revit lấy chữ ở đâu |
|---|---|---|
| Nhãn dầm | DY3.1-(220x400) | Tham số của dầm, qua family nhãn Structural Framing Tags |
| Nhãn sàn | S120 (+7.450) | Tham số của sàn, qua family nhãn Floor Tags |
| Ký hiệu lỗ mở | Hai đường chéo ở ô thang | Nét vẽ trong khung nhìn, không thuộc mô hình |
| Trục và cao trình | Vòng tròn đầu trục 1–4, A–B | Kiểu Grid và kiểu Level |
| Mặt cắt | Ký hiệu KC-02.8 bên phải | Kiểu Section, số tờ đọc từ nơi đặt mặt cắt |
Phần chữ thuần như ghi chú chung, phông tiếng Việt, cách gõ Text đã có ở bài tag trong Revit; kích thước và dấu cao độ nằm ở bài dim kích thước trong Revit. Bài này chỉ đi sâu phần nhãn và ký hiệu của bộ môn kết cấu.
Chuẩn bị mặt bằng trước khi ghi chú
Cần ba thứ. Một là mô hình đã có dầm, sàn và lỗ mở thật; cách dựng nằm ở bài sàn và vách kết cấu trong Revit. Hai là một mặt bằng kết cấu ở đúng tỷ lệ in, công trình ví dụ để 1 : 50, vì cỡ nhãn in ra tính theo milimét trên giấy. Ba là family nhãn cho từng loại cấu kiện đã nạp sẵn trong tệp mẫu, xem bài tệp mẫu Revit kết cấu.
Bài này thuộc loạt Revit Structure của Viện Tin học Xây dựng.
Tag dầm trong Revit: ghi nhãn và đọc tham số
Bước 1 — Mở mặt bằng kết cấu cần ghi chú
Trong Project Browser, gõ tên khung nhìn vào ô tìm rồi bấm đúp dòng Structural Plan cần mở. Nhìn bảng Properties để chắc tỷ lệ là tỷ lệ sẽ in; đổi tỷ lệ sau khi ghi xong là nhãn dồn chồng lên nhau.
Bước 2 — Gọi Tag by Category trên thẻ Annotate
Vào thẻ Annotate, panel Tag, bấm mũi tên dưới nút Tag.
Trình đơn có hai mục. Tag by Category nhìn cấu kiện dưới con trỏ rồi tự lấy nhãn đúng chủng loại: trỏ vào dầm thì ra nhãn dầm, trỏ vào sàn thì ra nhãn sàn. Tag by Example là mục mới của bản 2027, chọn một nhãn đã đặt làm mẫu rồi ghi tiếp theo đúng kiểu đó.
Bước 3 — Chỉnh hướng nhãn và đường dẫn trên thẻ Modify | Tag
Khi lệnh đang chạy, ribbon chuyển sang thẻ ngữ cảnh Modify | Tag. Mọi tuỳ chọn của nhãn nằm ngay trên thẻ này.
Orientation có ba lựa chọn Horizontal, Vertical và Model, Angle xoay nhãn theo góc. Leader Line bật đường dẫn, ô bên cạnh là độ dài mặc định 12.7 mm. Leader Start và Leader End chọn đầu đường dẫn bám vào cấu kiện hay thả tự do. Nhãn dầm trên mặt bằng thường tắt đường dẫn và đặt song song trục dầm.
Bước 4 — Ghi nhãn cả mặt bằng bằng Tag All
Bấm từng dầm thì chậm. Nút Tag All ngay cạnh mở hộp Tag All Not Tagged, chỉ ghi cho cấu kiện chưa có nhãn.
Tích dòng Structural Framing, cột Loaded Tags cho biết family nhãn sẽ dùng, ở đây là @P=Tag Dam. Chọn trước vài dầm rồi mở hộp thì dùng được lựa chọn Only selected objects in current view. Bấm OK là mọi dầm chưa có nhãn nhận nhãn cùng một lúc.
Bước 5 — Mở family nhãn dầm bằng Edit Family
Nhãn ghi gì là do family nhãn quyết định chứ không do người ghi gõ. Bấm chọn một nhãn dầm trên mặt bằng.
Thẻ Modify | Structural Framing Tags hiện ra với nút Edit Family, cụm Host để đổi cấu kiện mà nhãn bám vào, và nút Tag by Example. Bấm Edit Family, Revit mở family nhãn thành một tài liệu riêng.
Bước 6 — Đọc Edit Label: Mark và Type Name
Trong family nhãn, bấm vào dòng chữ mẫu, rồi bấm Edit Label trên ribbon.
Nhãn DY3.1-(220x400) ghép từ hai tham số. Mark là tham số riêng từng dầm, công trình ví dụ ghi DY3.1 ở nhóm Identity Data của dầm. Type Name là tên kiểu dầm 220x400, có Prefix -( và Suffix ). Vì thế đặt tên kiểu dầm đúng bằng tiết diện là cách rẻ nhất để nhãn tự đúng. Xem xong thì đóng tab family và trả lời No khi Revit hỏi lưu.
Tag sàn trong Revit và ký hiệu lỗ mở
Bước 7 — Đọc nhãn sàn: bề dày và cao độ mặt sàn
Làm lại bước 5 và 6 với một nhãn sàn. Family @AS-TAG SÀN KC cho kết quả khác hẳn nhãn dầm.
Chữ S120 không phải tên kiểu sàn mà là chữ S ghép với Default Thickness, bề dày của kiểu sàn. Phần (+7.450) là Elevation at Top, cao độ mặt sàn tính theo mô hình. Cùng tầng 3 mà có +7.170, +7.400 và +7.450: ba con số này tự khớp với mô hình, hạ một ô sàn xuống là nhãn đổi theo.
Bước 8 — Muốn nhãn đọc tham số riêng thì dùng Shared parameter
Nhiều đơn vị muốn nhãn in thêm một thông tin Revit không có sẵn, ví dụ mác bê tông hay số hiệu cấu kiện theo quy ước riêng. Vào Manage › Project Parameters, bấm nút thêm tham số.
Hộp Parameter Properties ghi rõ ngay dưới lựa chọn: Project parameter vào được bảng thống kê nhưng không vào được nhãn. Muốn một tham số hiện trên nhãn thì phải khai là Shared parameter rồi thêm đúng tham số đó vào Edit Label của family nhãn.
Bước 9 — Vẽ ký hiệu lỗ mở bằng Detail Line
Hai đường chéo gạch qua lỗ là quy ước quen thuộc của hồ sơ Việt Nam. Trong Revit, chúng không phải một phần của sàn.
Bấm vào một đường chéo ở ô thang của công trình ví dụ, bảng Properties ghi Lines, ô Detail Line đã tích, kiểu nét @ HIDDEN LINE 0.8. Muốn vẽ mới thì dùng Annotate › Detail Line, chọn kiểu nét ở ô Line Style, nối hai góc chéo của lỗ. Nét này chỉ nằm trên khung nhìn đang vẽ, nên mỗi mặt bằng có lỗ phải vẽ riêng.
Legend trong Revit: bảng ký hiệu dùng lại nhiều tờ
Bước 10 — Tạo khung nhìn Legend
Vào View › Legends. Trình đơn có hai mục Legend và Keynote Legend; chọn Legend.
Hộp New Legend View hỏi tên và tỷ lệ. Tỷ lệ quyết định cỡ in của mọi thứ đặt trong đó: chi tiết cọc vẽ 1 : 10 thì để 1 : 10, bảng chỉ có chữ thì tỷ lệ nào cũng được.
Bước 11 — Đặt cấu kiện mẫu bằng Legend Component
Trong khung nhìn Legend, vào Annotate › Component › Legend Component. Thẻ Modify | Place Legend Component có ba ô.
Danh sách Component Type rất dài nên có ô tìm ở đầu; gõ 220x400 là còn đúng một kiểu cột và một kiểu dầm. View Direction chọn hình chiếu bằng hay mặt cắt, Host Length đặt chiều dài đoạn mẫu. Cấu kiện mẫu đọc cùng family với mô hình nhưng không bị đếm vào bảng thống kê.
Bước 12 — Đặt Legend lên các tờ cần dùng
Công trình ví dụ có sẵn Legend chú thích ký hiệu bản vẽ, gom mọi ký hiệu dùng trong hồ sơ vào một khung.
Kéo tên Legend từ Project Browser thả vào tờ. Khác mặt bằng hay mặt cắt chỉ nằm được trên một tờ, trang About Legend Views của Autodesk ghi rõ một Legend thêm được vào nhiều tờ. Bảng ký hiệu chung vì vậy chỉ làm một lần.
Trục, cao trình và ký hiệu mặt cắt
Bước 13 — Sửa kiểu trục Grid
Chọn một trục, bấm Edit Type trên bảng Properties. Trước khi sửa, bấm Duplicate để tạo kiểu mới, vì sửa kiểu đang dùng là đổi mọi trục cùng kiểu.
Kiểu 6.5 Bubble của công trình ví dụ dùng ký hiệu M_Grid Head - Circle, hai đoạn đầu nét Center 1/8" màu xám RGB 128-128-128. Center Segment đang Continuous; đổi sang None thì đoạn giữa biến mất, chỉ còn hai đầu trục, cách nhiều hồ sơ dùng để mặt bằng đỡ rối. Hai ô Plan View Symbols End 1 và End 2 quyết định đầu nào hiện vòng tròn.
Bước 14 — Sửa kiểu cao trình Level
Mở một mặt cắt, chọn một cao trình, bấm Edit Type.
Dòng đáng soát nhất là Elevation Base, chỉ có hai lựa chọn Project Base Point và Survey Point. Chọn sai là cả bộ cao trình lệch khỏi cao độ trên mặt bằng. Mô hình ví dụ để Survey Point, tức tính từ mốc khảo sát; công trình đặt mốc ±0.000 tại cốt nền tầng một thì phải soát xem hai điểm này có trùng nhau không.
Bước 15 — Sửa ký hiệu mặt cắt và ngưỡng tự ẩn
Chọn đường cắt trên mặt bằng. Bảng Properties bây giờ là của chính khung nhìn mặt cắt.
Hide at scales coarser than đang để 1 : 50: ký hiệu mặt cắt tự ẩn trên khung nhìn có tỷ lệ thô hơn, mặt bằng tổng thể 1 : 100 không bị rối. Bấm Edit Type, hộp chỉ có vài dòng. Section Tag gọi tên family đầu và đuôi ký hiệu mặt cắt, muốn đổi hình mũi tên thì sửa family đó. View Template applied to new views gán sẵn mẫu cho mọi mặt cắt sinh ra từ kiểu này.
Khi nhãn không hiện đúng
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách xử |
|---|---|---|
| Nhãn hiện dấu hỏi | Tham số trong nhãn đang trống trên cấu kiện | Điền Mark hoặc tham số tương ứng ở bảng Properties của cấu kiện |
| Tag All không ghi dầm nào | Mọi dầm đã có nhãn, hoặc chưa tích dòng Structural Framing | Hộp chỉ ghi cho cấu kiện chưa có nhãn; soát lại dòng đã tích |
| Tham số mới không có trong Edit Label | Tham số khai là Project parameter | Khai lại là Shared parameter rồi thêm vào nhãn |
| Nhãn sàn ghi bề dày chứ không ghi tên kiểu | Family nhãn đọc Default Thickness | Mở Edit Label, đổi sang Type Name nếu hồ sơ cần tên kiểu |
| Đường chéo lỗ mở không hiện ở tầng khác | Detail Line chỉ thuộc một khung nhìn | Chép sang khung nhìn kia, hoặc vẽ lại |
| Ký hiệu mặt cắt biến mất trên mặt bằng | Tỷ lệ mặt bằng thô hơn ngưỡng Hide at scales coarser than | Đổi ngưỡng trong Properties của mặt cắt |
Năm điều hay nghe sai về nhãn kết cấu
| Điều hay nghe | Bản 2027 thực sự làm gì |
|---|---|
| Nhãn dầm là chữ gõ tay, sửa bằng Text | Nhãn đọc tham số Mark và Type Name của dầm; sửa cấu kiện là nhãn đổi |
| Tham số dự án nào cũng hiện được trên nhãn | Hộp Parameter Properties ghi rõ tham số dự án không vào được nhãn |
| Ký hiệu lỗ mở tự sinh khi cắt lỗ sàn | Hai đường chéo là nét vẽ trong khung nhìn, phải vẽ |
| Legend chỉ đặt được lên một tờ như mặt bằng | Một Legend thêm được vào nhiều tờ |
| Muốn đổi hình mũi tên mặt cắt thì sửa Type Properties | Type Properties chỉ gọi tên family; hình mũi tên nằm trong family ký hiệu |
Tóm lại, ghi chú bản vẽ kết cấu trong Revit là chuyện chọn đúng family nhãn và đúng tham số, còn lại để mô hình lo con số.
Câu hỏi thường gặp
Tag dầm trong Revit lấy tên dầm ở đâu?
Từ tham số Mark của từng dầm, còn tiết diện lấy từ tên kiểu dầm. Hai tham số này được ghép lại trong Edit Label của family nhãn.
Vì sao nhãn sàn ghi S120 mà tên kiểu sàn khác?
Vì family nhãn sàn của công trình ví dụ đọc Default Thickness kèm tiền tố S, không đọc tên kiểu. Muốn in tên kiểu thì đổi tham số trong Edit Label.
Có cần ghi nhãn lại khi sửa tiết diện dầm không?
Không. Nhãn đọc tham số trực tiếp, đổi kiểu dầm là chữ trên mọi mặt bằng đổi theo.
Ký hiệu mặt cắt quá to trên mặt bằng 1 : 100 thì làm gì?
Đặt Hide at scales coarser than của mặt cắt bằng 1 : 50, ký hiệu tự ẩn ở tỷ lệ thô hơn. Muốn đổi cỡ hình thì sửa family trong Section Tag.
Legend trong Revit khác Drafting View chỗ nào?
Legend thêm được vào nhiều tờ và đặt được cấu kiện mẫu đọc từ family thật. Drafting View chỉ nằm trên một tờ, hình vẽ là nét tĩnh.