Nhận một bản vẽ từ đơn vị khác, muốn sửa một nét nhỏ trong block nhưng máy không cho chọn riêng nét ấy. Phản xạ quen thuộc là phá block ra. Làm thế xong thì sửa được thật, nhưng bản vẽ cũng mất luôn thứ khiến nó gọn gàng.
Lệnh explode trong CAD là con dao hai lưỡi rõ nhất trong bộ lệnh. Bài này đo từng loại đối tượng phá ra cái gì, chỉ ra hai chỗ phá xong là hỏng hẳn, và nói rõ trường hợp nào nên dùng cách khác. Muốn học trọn bộ thao tác sửa bản vẽ thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Cách gọi lệnh explode trong CAD
Đọc từ tệp giao diện acad.cuix và tệp acad.pgp của bản 2027.
| Đường vào | Dùng gì |
|---|---|
| Lệnh đầy đủ | EXPLODE |
| Lệnh tắt | X |
| Ribbon | Home → Modify → Explode |
| Menu cổ điển | Modify → Explode |
| Thanh công cụ | Modify → Explode |
Lệnh tắt chỉ một chữ X, gõ nhanh nhất trong cả bộ lệnh. Đó cũng là lý do nó hay bị dùng bừa: gõ hai phím là xong, không kịp nghĩ.
Từng bước trên dòng lệnh
Chép nguyên văn từ AutoCAD 2027.
Command: EXPLODE
Select objects: 1 found
Select objects:| Bước | Máy hỏi nguyên văn | Bạn làm |
|---|---|---|
| 1 | Select objects: | Chọn đối tượng cần phá |
| 2 | dòng nhắc lặp lại | Chọn tiếp, hoặc Enter để chạy |
Chỉ có thế. Lệnh không hỏi gì thêm, không có lựa chọn nào, và không hỏi lại cho chắc. Phá xong chỉ còn cách UNDO — cách dùng có trong bài lệnh undo trong CAD.
Mỗi loại đối tượng phá ra cái gì
Đây là bảng cần thuộc, vì mỗi loại cho một kết quả khác hẳn.
| Đem phá cái gì | Còn lại những gì |
|---|---|
| Đa tuyến kín 1200 × 800 | 4 đoạn thẳng rời |
| Kích thước thẳng | 4 đoạn thẳng + 2 mũi tên + 1 khối chữ |
| Chữ nhiều dòng, kiểu chữ Arial | 2 đối tượng chữ, mỗi dòng một cái |
| Mảng hatch ANSI31 trong đường tròn bán kính 400 | 6.399 đoạn thẳng |
| Đường tròn | không phá được |
Dòng thứ hai là chỗ đáng sợ nhất trong thực tế. Một con số kích thước sau khi phá thành bảy mảnh rời thì không còn bám theo hình nữa: kéo dãn cấu kiện, con số đứng yên và ghi sai. Ghi kích thước có trong bài dim trong CAD.
Phá khối chữ nhiều dòng: bẫy tiếng Việt
Chỗ này người dùng tiếng Việt gặp mà người dùng tiếng Anh không bao giờ gặp.
Lấy một khối chữ hai dòng, nội dung "Dòng thứ nhất" và "Dòng thứ hai", rồi phá ra. Kết quả tuỳ vào kiểu chữ đang dùng:
| Kiểu chữ | Phá xong còn lại |
|---|---|
Standard, dùng phông txt.shx | 8 đối tượng chữ |
| Một kiểu chữ TrueType như Arial | 2 đối tượng chữ |
Cùng một nội dung, cùng một thao tác, chênh nhau bốn lần. Tám mảnh ấy lần lượt là Dòng th, ứ , nh, ấ, t, rồi Dòng th, ứ , hai — máy cắt đúng tại các chữ có dấu.
Lý do nằm ở phông chữ: txt.shx của kiểu Standard không có ký tự tiếng Việt, nên máy phải mượn phông khác cho từng chữ có dấu, và mỗi đoạn dùng phông khác nhau trở thành một đối tượng riêng khi phá. Đặt kiểu chữ sang một phông TrueType đủ dấu là hết. Kiểu chữ và phông có trong bài chữ trong CAD.
Hệ quả: nếu bản vẽ của bạn có ghi chú tiếng Việt và ai đó phá khối chữ ra, sửa lại một câu sẽ thành sửa tám mảnh rời.
Phá mảng hatch làm bản vẽ phình ra
Một mảng hatch ANSI31 phủ kín đường tròn bán kính 400, phá ra thành 6.399 đoạn thẳng.
Sáu nghìn ba trăm chín mươi chín, từ một đối tượng duy nhất. Mảng hatch vốn chỉ lưu ranh giới cộng tên mẫu gạch, còn các nét gạch thì máy vẽ ra lúc hiển thị. Phá nó đi là bắt máy ghi thẳng từng nét ấy vào tệp.
Trên một bản vẽ mặt bằng có vài chục mảng hatch, phá hết đi là tệp phồng lên gấp nhiều lần, mở chậm, chọn lọc khó, và không còn đổi được mẫu gạch hay tỉ lệ gạch nữa. Cách làm nhẹ bản vẽ có trong bài làm nhẹ bản vẽ CAD, còn hatch có trong bài lệnh hatch trong CAD.
Nếu chỉ muốn sửa ranh giới của mảng hatch thì đừng phá: chọn mảng rồi kéo điểm nút của ranh giới, hoặc sửa chính đường bao.
Phá block trong CAD và chuyện tỉ lệ không đều
Có một câu truyền miệng rất phổ biến: block chèn với tỉ lệ X khác tỉ lệ Y thì không phá được.
Thử trực tiếp trên bản 2027. Một block gồm đường tròn bán kính 200, một đoạn thẳng và một dòng chữ, chèn với tỉ lệ X = 2 và Y = 1, rồi phá:
| Sau khi phá | Còn lại |
|---|---|
| Số đối tượng | 3 |
| Đường tròn trong block | thành elip 800 × 400 |
| Đoạn thẳng | vẫn là đoạn thẳng, dài 800 |
| Dòng chữ | vẫn là chữ |
Phá được bình thường. Nhưng đường tròn đã hoá elip, và đó mới là điều đáng nói. Sau khi phá, mọi nét vốn là đường tròn trong block đều không còn là đường tròn nữa. Nghĩa là hết bắt được tâm, hết ghi được bán kính, hết dùng lại được ở chỗ khác.
Chuyện này không hiếm trong hồ sơ thật. Ký hiệu cột, ký hiệu cọc, ký hiệu thiết bị đều hay được chèn lệch tỉ lệ cho vừa ô. Ai đó phá chúng ra một lượt là cả loạt đường tròn trong bản vẽ biến thành elip mà nhìn bằng mắt không phát hiện được.
Vậy nên với block chèn lệch tỉ lệ, cách đúng hầu như luôn là sửa định nghĩa block thay vì phá bản chèn — cách sửa có trong bài sửa block trong CAD, còn block nói chung có trong bài block trong CAD.
Đối tượng không phá được
Chọn một đường tròn rồi gõ lệnh, máy trả lại nguyên văn:
Command: EXPLODE
Select objects: 1 found
1 was not able to be exploded.
Select objects:
None found.Câu 1 was not able to be exploded. nghĩa là đối tượng ấy vốn đã là nét đơn, không có gì bên trong để tách. Đường tròn, đoạn thẳng, cung tròn, elip đều vậy.
Đây cũng là cách kiểm nhanh: gõ lệnh, nếu máy báo câu trên thì thứ bạn đang chọn không phải đối tượng ghép, và vấn đề nằm ở chỗ khác — thường là nó nằm trong một xref hoặc một lớp đang khoá. Xref có trong bài xref trong CAD.
Có một loại đối tượng dứt khoát không phá được, và trang EXPLODE của Autodesk ghi rõ: "Blocks insert with MINSERT cannot be exploded." Đó là block chèn thành mảng bằng lệnh MINSERT. Gặp loại này thì phải xoá đi chèn lại bằng cách khác.
Cùng trang ấy còn một câu đáng nhớ: "The color, linetype, and lineweight of any exploded object might change." Nghĩa là phá xong, màu và nét của các mảnh có thể khác lúc trước, vì những nét vốn đặt theo block nay phải theo lớp đang hiện hành. Quản lý lớp có trong bài layer trong CAD.
Còn một điều nữa hay làm người mới hoang mang: block lồng trong block phải phá hai lần. Phá lần đầu chỉ lộ ra block con; muốn tới từng nét thì phải phá tiếp. Khi cần vừa phá vừa đặt luôn màu và lớp cho các mảnh thì có lệnh XPLODE làm việc đó, hỏi thêm vài câu nhưng đỡ phải dọn sau.
Mấy điều hay nghe nhưng không đúng
| Người ta hay nói | Bản 2027 thực tế thế nào |
|---|---|
| Block lệch tỉ lệ thì không phá được | Phá được; chỉ là đường tròn bên trong hoá thành elip |
| Phá chữ nhiều dòng ra đúng số dòng | Kiểu Standard cho 8 mảnh với hai dòng chữ tiếng Việt |
| Phá hatch cho dễ sửa | Một mảng thành 6.399 đoạn thẳng, hết đổi được mẫu gạch |
| Lệnh có hỏi lại trước khi phá | Không hỏi gì; chỉ còn UNDO |
| Phá kích thước vẫn giữ được số đo | Thành 7 mảnh rời, con số hết bám theo hình |
Câu hỏi thường gặp
Lệnh explode trong AutoCAD gõ tắt là gì?
Gõ X. Một chữ duy nhất.
Vì sao máy báo "1 was not able to be exploded"?
Vì đối tượng ấy vốn là nét đơn, bên trong không có gì để tách. Đường tròn, đoạn thẳng, cung tròn đều thế.
Phá chữ tiếng Việt xong bị vỡ vụn, sửa thế nào?
Đừng phá. Nếu đã lỡ thì UNDO, đổi kiểu chữ sang một phông TrueType có dấu rồi hãy phá, khi ấy mỗi dòng chỉ ra một đối tượng.
Có cách nào sửa nét trong block mà không phải phá không?
Có, dùng trình sửa block tại chỗ. Cách làm có trong bài sửa block, và ưu điểm là mọi bản chèn khác cùng được sửa theo.
Phá xong muốn quay lại thì sao?
Gõ UNDO ngay. Đã đóng bản vẽ rồi thì không lấy lại được, phải dựng lại tay.
Phá hatch có làm nặng tệp không?
Rất nặng. Một mảng ANSI31 trong đường tròn bán kính 400 phá ra 6.399 đoạn thẳng, và mỗi đoạn ấy đều được ghi thẳng vào tệp.