Chia một đoạn thẳng xong mà nhìn vào bản vẽ không thấy gì thay đổi là tình huống gần như ai cũng gặp một lần. Máy vẫn báo chia xong, nhưng trên màn hình không có dấu nào. Nguyên nhân hầu như luôn là một: lệnh point style trong CAD chưa được đặt, nên các điểm chia đang vẽ ở kiểu chấm nhỏ gần như vô hình.
Bài này đo lại mọi con số trên AutoCAD 2027 tại Viện, chép nguyên văn dòng nhắc, và nói rõ số điểm thật sự được tạo ra — con số mà phần lớn bài hướng dẫn tiếng Việt ghi sai. Muốn học trọn khâu dựng hình và quản lý nét thì xem khóa AutoCAD Xây Dựng.
Vì sao chia xong mà không nhìn thấy gì
Gõ POINT trên bản vẽ mới, AutoCAD in ra đúng dòng này trước khi hỏi vị trí:
Current point modes: PDMODE=0 PDSIZE=0.0
Hai con số ấy là toàn bộ câu chuyện. Trang PDMODE của Autodesk ghi biến này "Controls how point objects are displayed", và giá trị ban đầu là 0. Kiểu 0 là một chấm bé bằng một điểm ảnh.
Trang PDSIZE ghi giá trị ban đầu là 0.0000, và với giá trị ấy máy "Creates a point at 5 percent of the drawing area height".
Nói cách khác: điểm vẫn nằm đó, vẫn bắt được, vẫn đếm được, chỉ là bạn không nhìn ra. Đây không phải lỗi bản vẽ, cũng không phải lệnh chạy hỏng.
Chỉnh point style trong CAD bằng hộp thoại hay bằng biến
Có hai đường, và cả hai ghi vào cùng hai biến.
Đường thứ nhất là gõ DDPTYPE, hoặc vào Format rồi Point Style. Hộp thoại mở ra tên đúng là Point Style, có 20 ô kiểu điểm, một ô Point Size: và hai nút chọn:
Set Size Relative to Screen— Autodesk ghi "Sets the point display size as a percentage of the screen size. The point display does not change when you zoom in or out."Set Size in Absolute Units— "Sets the point display size as the actual units you specify under Point Size. Points are displayed larger or smaller when you zoom in or out."
Đường thứ hai là gõ thẳng hai biến, nhanh hơn nhiều khi đã quen:
PDMODE 3 ; dau nhan, de nhin nhat
PDSIZE -3 ; bang 3% chieu cao khung nhinQuy ước dấu của PDSIZE đúng như trang Autodesk ghi: số dương "Specifies an absolute size", số âm "Specifies a percentage of the viewport size".
Nói gọn, lệnh point style trong CAD chỉ là lối vào có hình cho hai biến ấy. Biết hai biến rồi thì khỏi cần mở hộp thoại nữa.
Kinh nghiệm đặt: bản vẽ kiến trúc và kết cấu nên để PDSIZE âm, vì khi ấy điểm luôn nhìn được ở mọi mức phóng. Bản vẽ đo đạc, khi điểm phải in ra giấy đúng một cỡ nhất định, mới nên để số dương.
Đổi kiểu điểm xong có phải gõ REGEN không
Trang PDMODE của Autodesk ghi: "After you change PDMODE and PDSIZE, the appearance of existing points updates the next time that the drawing is regenerated." Đọc câu ấy, nhiều người kết luận rằng phải gõ REGEN bằng tay. Chúng tôi đem thử trên bản 2027.
Cách thử: vẽ một đoạn thẳng, chia 6, chụp màn hình, đổi PDMODE rồi chụp lại, và so từng điểm ảnh. Để biết đâu là nhiễu, chúng tôi chụp hai lần liên tiếp mà không đổi gì cả.
| Phép thử | Số điểm ảnh đổi | Đổi ở chỗ nào |
|---|---|---|
| chụp hai lần, không đổi gì | 34 | dải dòng lệnh |
đổi PDMODE từ 3 sang 34 | 2.139 | vùng vẽ |
tắt REGENAUTO rồi đổi từ 34 sang 2 | 615 | vùng vẽ |
gõ REGEN ngay sau đó | 353 | dải dòng lệnh |
Dòng đầu là mức nhiễu: 34 điểm ảnh ấy chỉ là con trỏ nháy ở dòng lệnh. Hai dòng giữa đổi hàng trăm tới hàng nghìn điểm ảnh, và đổi ở đúng vùng vẽ.
Nghĩa là hình đổi ngay, kể cả khi REGENAUTO đã tắt, và lệnh REGEN gõ thêm không làm bản vẽ đổi gì nữa. Lý do nằm trên chính dòng lệnh: vừa đặt PDMODE xong, máy in ra Regenerating model. Nó đã tự sinh lại giúp bạn.
Vậy nếu đã dùng lệnh point style trong CAD mà màn hình vẫn y nguyên, thủ phạm gần như chắc chắn không phải chuyện sinh lại hình. Hãy kiểm lại xem lớp chứa các điểm ấy có đang tắt hay đóng băng không.
Lệnh divide trong CAD: nhập số phần chứ không phải số điểm
Đây là chỗ sai nhiều nhất trong các bài hướng dẫn tiếng Việt. Chúng tôi gõ lệnh trên AutoCAD 2027 và chép lại nguyên văn hai dòng nhắc:
Select object to divide:
Enter the number of segments or [Block]:
Chữ trên dòng nhắc là segments, tức số phần, không phải số điểm. Trang DIVIDE của Autodesk nói thẳng: "The number of point objects created is one less than the number of segments that you specify."
Phép đo của chúng tôi khớp. Một đoạn thẳng dài 6000, nhập 6, máy tạo ra 5 điểm, nằm ở 1000, 2000, 3000, 4000 và 5000. Hai đầu đoạn không có điểm nào vì chúng đã là mút sẵn.
Nhập số ngoài khoảng cho phép thì máy nói rõ giới hạn:
Requires an integer between 2 and 32767, or option keyword.
Lệnh measure trong CAD: bước cố định, và phần dư rơi về đâu
MEASURE chia theo chiều dài mỗi bước thay vì theo số phần. Dòng nhắc nguyên văn:
Select object to measure:
Specify length of segment or [Block]:
Vì chiều dài đối tượng hiếm khi chia hết cho bước, luôn có một đoạn dư. Câu hỏi thực tế là đoạn dư ấy nằm ở đầu nào — và câu trả lời phụ thuộc vào chỗ bạn bấm chuột.
Chúng tôi làm hai phép đo trên cùng một đoạn thẳng dài 6000, cùng bước 2500:
| Bấm chọn ở đâu | Điểm nằm tại | Đoạn dư 1000 nằm ở |
|---|---|---|
| gần đầu trái | 2500 và 5000 | đầu phải |
| gần đầu phải | 1000 và 3500 | đầu trái |
Máy bắt đầu đo từ đầu gần chỗ bấm nhất. Khi bạn cần đoạn lẻ rơi về một phía nhất định — chẳng hạn bước cốt đai dầm phải đều kể từ gối — thì chỉ cần bấm vào đúng nửa ấy của đối tượng.
Lệnh chia đều cung tròn trong CAD: hở thì n trừ 1, kín thì n
Quy tắc "ít hơn số phần một điểm" chỉ đúng với đối tượng hở. Với đối tượng kín, điểm đầu và điểm cuối trùng nhau nên máy chỉ đặt một điểm ở chỗ ấy.
Chúng tôi đo cả ba trường hợp với cùng một con số 6. Đoạn thẳng cho 5 điểm. Cung tròn nửa vòng cũng cho 5 điểm. Đường tròn cho 6 điểm.
Cung tròn là chỗ dễ nhầm nhất, vì nó trông giống một phần của đường tròn nên nhiều người tưởng nó cũng kín. Thực ra cung có hai mút, nên nó chịu đúng quy tắc của đoạn thẳng.
Với đường tròn còn một chi tiết nữa. Trang MEASURE của Autodesk ghi việc chia đường tròn "starts at the angle from the center set as the current snap rotation angle". Phép đo của chúng tôi khớp: chia đường tròn thành 6 phần cho ra sáu điểm ở các góc 0, 60, 120, 180, 240 và 300 độ.
Đây chính là chỗ các bài về lệnh chia đều cung tròn trong CAD hay nói lẫn. Cung tròn là đối tượng hở, đường tròn là đối tượng kín, và hai thứ cho ra số điểm khác nhau dù cùng nhập một con số.
Muốn chia một đường tròn thành 6 phần để dựng lục giác thì nhập 6 là đúng. Muốn cung tròn có 6 điểm ở giữa thì phải nhập 7. Cách dựng hai loại đối tượng này nằm ở bài đường tròn trong CAD.
Điểm chia nằm ở lớp nào, và bắt vào nó bằng gì
Hai câu hỏi này quyết định việc chia đều có dùng được hay không.
Về lớp. Chúng tôi đặt lớp hiện hành là TIM rồi chia, và đo lại: cả 5 điểm đều nằm trên lớp TIM. Điểm chia đi theo lớp hiện hành tại thời điểm gõ lệnh, không nằm ở một lớp đặc biệt nào cả. Vậy nên hãy đặt lớp trước khi chia, đúng như cách làm với mọi đối tượng khác — cách tổ chức lớp nằm ở bài layer trong CAD.
Về bắt điểm. Điểm chia chỉ bắt được bằng chế độ Node, viết tắt là NOD. Không bật Node thì con trỏ đi qua điểm chia mà không dính, và người dùng thường kết luận nhầm là lệnh chia không chạy. Các chế độ bắt điểm khác nằm ở bài bắt điểm trong CAD.
Một mẹo dọn dẹp: chia xong và đã dựng hình theo các điểm ấy rồi thì nên xóa chúng đi. Gõ QSELECT, chọn Point ở ô Object type, bấm OK là chọn hết điểm trong bản vẽ, rồi Delete.
Tùy chọn Block: rải khối thay vì rải điểm
Cả hai lệnh đều có tùy chọn [Block] ngay trên dòng nhắc, và đây là phần hầu như không bài tiếng Việt nào nhắc tới.
Gõ DIVIDE, chọn đối tượng, rồi thay vì nhập số thì gõ B. Chuỗi nhắc tiếp theo, chép nguyên văn trên bản 2027:
Enter name of block to insert:
Align block with object? [Yes/No] <Y>:
Enter the number of segments:
Câu hỏi giữa quyết định khối có xoay theo đường hay không. Trả lời Y thì mỗi khối quay theo tiếp tuyến tại chỗ nó đứng, đúng cho trụ lan can bám theo một đường cong. Trả lời N thì mọi khối giữ nguyên hướng như lúc định nghĩa.
Phép đo của chúng tôi: chia 4 phần bằng tùy chọn Block trên một đoạn thẳng cho ra 3 khối và 0 điểm. Quy tắc ít hơn một vẫn giữ nguyên, và máy không đặt thêm điểm nào.
Việc này thay trọn một chuỗi thao tác tay: rải trụ lan can theo bước đều trên đường dẫn, rải cây theo tuyến, rải bu lông theo mép bản mã. Cách tạo và chèn khối nằm ở bài block trong CAD.
Bốn điều hay nghe nhưng không đúng
| Điều hay nghe | Thực tế đo trên bản 2027 |
|---|---|
| Nhập số điểm muốn tạo | Dòng nhắc ghi segments, tức số phần; đối tượng hở cho ra ít hơn một điểm |
| Chia xong không thấy gì là lệnh hỏng | Điểm vẫn có, chỉ là PDMODE đang bằng 0 |
| Lệnh chia có các lựa chọn Baseline, Insert point, Angle | Dòng nhắc thật chỉ có đúng một lựa chọn là [Block] |
Đổi kiểu điểm xong phải gõ REGEN | Bản 2027 tự sinh lại ngay, kể cả khi REGENAUTO đã tắt |
Dòng thứ ba đáng nói thêm. Một bài đang nằm trang đầu cho truy vấn về lệnh chia đều cung tròn liệt kê năm lựa chọn Baseline, Number of segments, Measure, Insert point và Angle như thể chúng nằm trong lệnh. Chúng tôi gõ lệnh và chép nguyên văn: cả DIVIDE lẫn MEASURE chỉ có đúng một lựa chọn là [Block]. Bốn cái tên còn lại không tồn tại.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh chia đều trong CAD gõ tắt là gì?
DIV cho DIVIDE và ME cho MEASURE. Cả hai đều hỏi chọn đối tượng trước rồi mới hỏi con số.
Chia xong thì đoạn thẳng có bị cắt rời ra không?
Không. Cả hai lệnh chỉ đặt thêm các đối tượng điểm lên trên, còn đối tượng gốc vẫn nguyên một khối. Muốn cắt rời thật thì phải dùng BREAK hoặc TRIM.
Đặt PDMODE bằng mấy thì dễ nhìn nhất?
3 là dấu nhân, rõ nhất trên nền tối. Hai giá trị hay dùng nữa là 2 cho dấu cộng và 34 cho vòng tròn có chấm ở giữa.
Vì sao con trỏ không bắt được vào điểm chia?
Vì chưa bật chế độ bắt điểm Node. Gõ OSNAP rồi tích ô Node, hoặc gõ NOD ngay khi máy đang hỏi vị trí.
Chia được tối đa bao nhiêu phần?
Máy trả lời thẳng khi nhập sai: Requires an integer between 2 and 32767, or option keyword.
Điểm chia có in ra giấy không?
Có, nếu lớp chứa chúng còn bật in. Vì vậy nên chia trên một lớp phụ rồi tắt in lớp ấy, hoặc xóa hết điểm bằng QSELECT trước khi xuất bản vẽ.