BIM và Revit khác nhau thế nào là câu hỏi bị hỏi nhiều nhất khi người ta bắt đầu tìm hiểu BIM. Ngay cụm từ "BIM Revit" được gõ vào Google mỗi ngày đã nói lên vấn đề: rất nhiều người coi hai thứ này là một. Trong các lớp BIM Manager tại Viện, câu hỏi đầu buổi đầu tiên gần như luôn là "em học Revit ba tháng rồi, vậy em làm BIM được chưa?".
Câu trả lời ngắn: BIM là một cách làm việc, Revit là một phần mềm. Nói "làm BIM bằng Revit" thì đúng; nói "BIM tức là Revit" thì sai, và cái sai này khiến nhiều doanh nghiệp mua phần mềm, cho nhân viên đi học, rồi không thu được gì.
Bài này giải thích chỗ khác nhau bằng ví dụ cụ thể, và quan trọng hơn: làm BIM thật thì ngoài Revit còn cần những gì — phần mà hầu hết bài viết về chủ đề này bỏ qua.
Định nghĩa gọn của từng thứ
BIM (Building Information Modeling) là cách tổ chức thông tin công trình quanh một mô hình dùng chung, để các bên cùng làm việc trên cùng một nguồn dữ liệu suốt vòng đời dự án — từ thiết kế, thi công đến vận hành. BIM quy định ai tạo thông tin gì, ở mức chi tiết nào, giao cho ai, vào lúc nào.
Revit là phần mềm của Autodesk để dựng mô hình đó. Nó là một công cụ, cùng loại với Archicad, Tekla Structures, Civil 3D hay Allplan.
Đây cũng là ranh giới giữa các khóa Revit dạy công cụ và khóa BIM Manager dạy quy trình tại Viện. Một phép so sánh dùng được: BIM là kế toán, Revit là phần mềm kế toán. Mua phần mềm kế toán không làm bạn thành kế toán viên, và một doanh nghiệp có phần mềm kế toán vẫn có thể ghi sổ sai bét nếu không có quy trình. Chữ M cuối trong BIM là Modeling — một hoạt động, không phải Model — một tệp tin.
Bốn chỗ khác nhau cụ thể
Định nghĩa thì dễ đồng ý mà khó nhớ. BIM và Revit khác nhau thế nào trong công việc hằng ngày thì bốn điểm dưới đây là chỗ khác biệt lộ ra rõ nhất.
Phạm vi. Revit dừng ở mô hình của một bộ môn do một nhóm dựng. BIM bao cả dự án: kiến trúc, kết cấu, cơ điện, nhà thầu, chủ đầu tư, đơn vị vận hành — và cả những bên không dùng Revit.
Vòng đời. Revit được dùng chủ yếu ở giai đoạn thiết kế và triển khai hồ sơ. BIM kéo dài tới thi công, nghiệm thu, bàn giao và vận hành tòa nhà nhiều chục năm sau.
Sản phẩm. Sản phẩm của Revit là tệp mô hình và bộ bản vẽ. Sản phẩm của BIM là thông tin đã được thống nhất và bàn giao đúng lúc — mô hình chỉ là một phần, bên cạnh dữ liệu thiết bị, tiến độ, khối lượng và hồ sơ vận hành.
Cái quyết định thành bại. Với Revit là kỹ năng dùng phần mềm. Với BIM là quy ước và kỷ luật phối hợp: đặt tên tệp thế nào, mô hình chia ra sao, bao lâu trao đổi một lần, ai duyệt va chạm. Đây là lý do một đội thạo Revit vẫn có thể làm BIM thất bại.
Vì sao thạo Revit chưa đủ
Học viên thường ngạc nhiên khi biết mình đã dựng mô hình rất đẹp mà dự án vẫn không "chạy BIM" được. Ba lý do hay gặp nhất:
Mô hình đúng nhưng không ai dùng được. Tên tệp mỗi người đặt một kiểu, mô hình không chia theo tầng hay theo khu, đơn vị và cao độ gốc lệch nhau. Ghép ba bộ môn lại thì lệch nhau cả mét. Vấn đề không nằm ở Revit — nằm ở chỗ không ai thống nhất quy ước trước khi dựng.
Mô hình đủ hình nhưng thiếu thông tin. Nhìn thì giống công trình thật, nhưng cấu kiện không mang mã, không mang vật liệu, không mang thông số thiết bị. Bóc khối lượng ra sai, bàn giao cho bên vận hành thì họ không dùng được. Mô hình như vậy là hình ba chiều, chưa phải mô hình thông tin.
Không ai chịu trách nhiệm điều phối. Mỗi bộ môn dựng xong ném cho nhau, không có người ghép mô hình, dò va chạm và chủ trì cuộc họp xử lý. Va chạm vẫn được phát hiện — nhưng ngoài công trường, đúng lúc không sửa được nữa.
Bài BIM là gì? mô tả kỹ hơn cách làm việc này, còn Revit là gì? đi vào bản thân phần mềm.
Làm BIM thật thì cần thêm những gì ngoài Revit
Đây là phần trả lời câu hỏi "vậy còn thiếu gì". Năm thứ dưới đây không nằm trong bất kỳ khóa Revit nào, nhưng thiếu chúng thì không gọi là làm BIM.
Kế hoạch triển khai BIM (BEP). Tài liệu thống nhất mục tiêu, sản phẩm bàn giao, mức độ chi tiết, phần mềm, quy ước đặt tên và lịch trao đổi mô hình. Không có BEP thì mỗi bên hiểu một kiểu. Xem BEP là gì?
Môi trường dữ liệu chung (CDE). Nơi duy nhất chứa mô hình và hồ sơ, có phân trạng thái và lịch sử phiên bản, để không ai làm trên bản cũ. Xem CDE là gì?
Quy định mức độ phát triển thông tin (LOD). Ở mỗi giai đoạn, cấu kiện phải chi tiết tới đâu và mang thông tin gì. Không có LOD thì bên dựng quá sơ sài hoặc quá chi li, cả hai đều tốn tiền. Xem LOD trong BIM là gì?
Quy trình phối hợp và dò va chạm. Lịch ghép mô hình, công cụ kiểm tra va chạm, người chủ trì, cách ghi nhận và đóng vấn đề. Đây là chỗ BIM tiết kiệm tiền rõ rệt nhất.
Người giữ vai trò. BIM Manager đặt ra quy tắc và chịu trách nhiệm chất lượng thông tin toàn dự án; BIM Coordinator ghép mô hình và xử lý va chạm ở cấp bộ môn. Xem BIM Manager và BIM Coordinator khác nhau thế nào.
Và một điểm ở Việt Nam không thể bỏ qua: BIM đã là yêu cầu bắt buộc với nhiều loại dự án, kèm theo quy định về hồ sơ phải nộp. Đây là lý do doanh nghiệp cần người hiểu quy trình chứ không chỉ người dựng mô hình giỏi — Lộ trình áp dụng BIM tại Việt Nam tóm tắt các mốc.
Làm BIM có nhất thiết phải dùng Revit không
Không. Revit phổ biến nhất ở Việt Nam cho nhà dân dụng, nhưng đây chỉ là một lựa chọn:
| Phần mềm | Mạnh ở | Ghi chú |
|---|---|---|
| Revit | Kiến trúc, kết cấu, cơ điện nhà dân dụng | Phổ biến nhất tại Việt Nam |
| Archicad | Kiến trúc | Nhiều văn phòng kiến trúc dùng |
| Tekla Structures | Kết cấu thép, bê tông đúc sẵn | Mạnh nhất cho bản vẽ chế tạo |
| Civil 3D | Hạ tầng, đường, san nền | Không thay được bằng Revit |
| Navisworks | Ghép mô hình, dò va chạm | Không dựng mô hình, chỉ tổng hợp |
Điểm nối các phần mềm này lại là IFC — định dạng mở để trao đổi mô hình giữa các phần mềm khác nhau. Một dự án BIM thật thường có kiến trúc dựng bằng Archicad, kết cấu thép bằng Tekla, hạ tầng bằng Civil 3D, rồi ghép lại trong Navisworks. Ai nghĩ BIM là Revit sẽ bế tắc ngay ở dự án đầu tiên gặp cảnh này. IFC do tổ chức buildingSMART International xây dựng và duy trì. Xem thêm IFC là gì?
Vậy nên học gì trước
Thứ tự tôi vẫn khuyên học viên, và nó ngược với thứ tự nhiều người tự chọn:
- Học một công cụ cho thạo trước. Revit là lựa chọn hợp lý nhất nếu bạn làm nhà dân dụng. Không có công cụ trong tay thì học quy trình chỉ là học thuộc lòng.
- Chọn đúng nhánh — kiến trúc, kết cấu hay cơ điện. Xem Nên học Revit Architecture, Structure hay MEP?
- Học quy trình khi đã dựng được mô hình. Lúc này BEP, CDE, LOD mới có nghĩa, vì bạn đã tự vấp phải vấn đề mà chúng giải quyết.
- Học vai trò điều phối nếu muốn đi lên quản lý.
Người đã đi làm vài năm và đang thạo Revit thì bỏ qua bước 1 và 2, vào thẳng bước 3.
Câu hỏi thường gặp
Revit có phải là BIM không?
Không. Revit là phần mềm dùng để dựng mô hình; BIM là cách tổ chức thông tin và phối hợp quanh mô hình đó. Dùng Revit mà không có quy ước, không có môi trường dữ liệu chung và không ai điều phối thì vẫn chưa phải làm BIM.
Học Revit có khó không?
Bản thân phần mềm không khó — khoảng 2–3 tháng học đều là dựng được mô hình và xuất hồ sơ cho một bộ môn. Phần khó hơn là tổ chức mô hình sao cho người khác dùng lại được, và phần đó mới là BIM.
Học Revit mất bao lâu thì làm BIM được?
Thạo Revit cho một bộ môn khoảng 2–3 tháng có hướng dẫn. Nhưng để tham gia một dự án BIM thật cần thêm phần quy trình — BEP, CDE, LOD, phối hợp — thường là một khóa riêng khoảng 2 tháng, cộng với kinh nghiệm dự án thật.
BIM có nghĩa là gì?
Building Information Modeling — mô hình thông tin công trình. Chữ cuối là Modeling, tức một hoạt động đang diễn ra, không phải Model là một tệp tin. Đó chính là lý do BIM không thể là tên một phần mềm.
Học BIM ở đâu?
Nên chọn nơi dạy cả công cụ lẫn quy trình, có bài thực hành trên dự án thật và có người đã làm điều phối thực tế đứng lớp. Viện Tin học Xây dựng — Trường Đại học Xây dựng Hà Nội dạy tách bạch hai phần này thành các khóa Revit và các khóa BIM Manager, BIM Coordinator.
Không dùng Revit thì làm BIM được không?
Được. Archicad, Tekla Structures, Civil 3D đều dùng để làm BIM, và một dự án lớn thường dùng nhiều phần mềm rồi trao đổi với nhau qua định dạng mở IFC.