Cần biết hai trục cột cách nhau bao nhiêu, ống đi dài bao nhiêu, cửa sổ lệch tim tường mấy phân. Ghi kích thước cho từng chỗ thì bản vẽ rối, mà việc ấy chỉ cần xem một lần. Lệnh đo khoảng cách trong CAD là DIST: bấm hai điểm, AutoCAD trả lời ngay trên dòng lệnh, không vẽ thêm gì lên bản vẽ.
Bài này đi qua từng bước với số liệu cụ thể: đo một đoạn, đo trong không gian ba chiều, cộng dồn nhiều đoạn, và một cái bẫy làm tròn khiến con số trên màn hình không phải con số thật. Muốn học trọn bộ lệnh đo và ghi kích thước, Viện có khoá AutoCAD cho ngành xây dựng.
Lệnh di trong CAD và các chỗ gọi lệnh đo
Có hai lệnh cùng đo được khoảng cách. Đọc thẳng tệp acad.pgp và tệp giao diện acad.cuix của bản 2027 thì thấy chúng được gọi như sau.
| Lệnh | Lệnh tắt | Ribbon | Menu cổ điển | Thanh công cụ |
|---|---|---|---|---|
DIST | DI | Không có nút riêng | Không có | Không có |
MEASUREGEOM | MEA | Home → Utilities → Measure → Distance | Tools → Inquiry → Distance | Measurement Tools → Distance |
Nghĩa là lệnh di trong CAD chính là DIST, chỉ gọi được bằng cách gõ. Nút Measure trên ribbon thì gọi MEASUREGEOM, một lệnh gom nhiều phép đo: khoảng cách, bán kính, góc, diện tích, thể tích. Hai lệnh cho cùng một kết quả khi đo khoảng cách, chỉ khác cách thoát lệnh, sẽ nói ở phần sau.
Tài liệu Autodesk tóm lệnh dist trong CAD trong một câu: "Measures the distance and angle between two points." Đo khoảng cách và góc giữa hai điểm.
Từng bước đo khoảng cách trong CAD
Ví dụ: đo từ điểm 0,0 tới điểm 800,600. Cột giữa là dòng nhắc nguyên văn của bản 2027.
| Bước | Máy hỏi nguyên văn | Bạn làm |
|---|---|---|
| 1 | Command: | Gõ DI, Enter |
| 2 | Specify first point: | Bấm điểm đầu, ở đây là 0,0 |
| 3 | Specify second point or [Multiple points]: | Bấm điểm cuối, ở đây là 800,600 |
Lệnh kết thúc ngay sau điểm thứ hai và in ra hai dòng:
Distance = 1000.0000, Angle in XY Plane = 37, Angle from XY Plane = 0
Delta X = 800.0000, Delta Y = 600.0000, Delta Z = 0.0000Đọc lần lượt từng mục:
| Mục | Nghĩa | Ở ví dụ |
|---|---|---|
Distance | Khoảng cách thẳng giữa hai điểm | 1000 |
Angle in XY Plane | Góc của đoạn thẳng trong mặt phẳng XY, tính từ trục X | 37° |
Angle from XY Plane | Góc nghiêng lên khỏi mặt phẳng XY | 0° |
Delta X, Delta Y, Delta Z | Chênh lệch toạ độ theo từng trục | 800, 600, 0 |
Hai dòng Delta hay bị bỏ qua nhưng lại rất có ích. Muốn biết cửa sổ lệch tim tường bao nhiêu theo phương ngang, chỉ cần đọc Delta X, khỏi phải đo lại một đoạn nằm ngang.
Khi đo trên hình thật, hãy bắt điểm bằng chế độ bắt điểm (Endpoint, Midpoint, Center…). Bấm bằng mắt thì điểm lệch vài li, và con số cũng lệch theo. Cách bật bắt điểm nằm ở bài bắt điểm trong CAD.
Đo khoảng cách trong không gian ba chiều
DIST đo cả chiều Z. Đo từ 0,0,0 tới 300,400,1200, máy in ra:
Distance = 1300.0000, Angle in XY Plane = 53, Angle from XY Plane = 67
Delta X = 300.0000, Delta Y = 400.0000, Delta Z = 1200.0000Khoảng cách 1300 là đường chéo thật trong không gian. Hình chiếu của đoạn ấy trên mặt bằng dài 500, và đoạn thẳng dốc lên 67° so với mặt bằng. Đây là cách nhanh để đo chiều dài thật của một đoạn ống hay một thanh giằng nghiêng trong mô hình 3D.
Autodesk ghi rõ: nếu bạn không nhập toạ độ Z, DIST lấy cao độ hiện hành cho điểm ấy. Vì thế đo trên mặt bằng 2D thì Delta Z luôn bằng 0.
Cộng dồn nhiều đoạn bằng lựa chọn Multiple points
Muốn biết tổng chiều dài một tuyến ống gấp khúc mà không phải cộng tay, dùng lựa chọn Multiple points. Ví dụ tuyến đi qua 0,0 → 1000,0 → 1000,500 → 0,500.
| Bước | Máy hỏi nguyên văn | Bạn làm |
|---|---|---|
| 1 | Specify first point: | Bấm 0,0 |
| 2 | Specify second point or [Multiple points]: | Gõ M, Enter |
| 3 | Specify next point or [Arc/Length/Undo/Total] <Total>: | Bấm 1000,0, máy báo Distance = 1000.0000 |
| 4 | Specify next point or [Arc/Close/Length/Undo/Total] <Total>: | Bấm 1000,500, máy báo Distance = 1500.0000 |
| 5 | Specify next point or [Arc/Close/Length/Undo/Total] <Total>: | Bấm 0,500, máy báo Distance = 2500.0000 |
| 6 | cùng dòng nhắc | Nhấn Enter để chốt, máy in lại tổng Distance = 2500.0000 |
Con số sau mỗi lần bấm là tổng cộng dồn, không phải chiều dài đoạn vừa thêm. Lựa chọn Close chưa có ở dòng nhắc đầu tiên; nó chỉ hiện ra khi tuyến đã có ít nhất một đoạn.
Điểm cần nhớ: sau điểm cuối phải nhấn thêm Enter. Lệnh không tự kết thúc như khi đo hai điểm, mà cứ chờ điểm tiếp theo.
Nếu tuyến đã được vẽ sẵn bằng polyline thì khỏi bấm lại từng đỉnh. Chiều dài nằm sẵn trong bảng Properties. Muốn cộng nhiều đối tượng cùng lúc thì dùng lisp tính tổng chiều dài. Còn chiều dài cung tròn có bài riêng: đo cung tròn trong CAD.
Cái bẫy làm tròn: số hiện ra không phải số thật
Đo đường chéo của một ô vuông cạnh 1, từ 0,0 tới 1,1. Kết quả thật là √2 ≈ 1.41421. Nhưng máy hiện gì còn tuỳ biến LUPREC, số chữ số thập phân khi hiển thị độ dài.
LUPREC | Máy in ra |
|---|---|
| 0 | Distance = 1, Angle in XY Plane = 45 |
| 4 | Distance = 1.4142, Angle in XY Plane = 45 |
Với LUPREC bằng 0, máy báo 1 cho một đoạn dài 1.414. Sai lệch hơn 40%, mà dòng lệnh không hề cảnh báo. Nếu bản vẽ của bạn đặt LUPREC bằng 0 cho gọn, thì mọi đoạn lẻ phần thập phân đều bị làm tròn khi hiện ra.
Số thật vẫn còn nguyên. DIST cất kết quả vào biến hệ thống DISTANCE, và biến này giữ đủ chữ số: sau lần đo trên, DISTANCE bằng 1.4142135623730951. Lisp hay chương trình nào đọc biến này đều nhận số đủ, không bị làm tròn. Cách đặt LUPREC và đơn vị bản vẽ có ở bài đơn vị trong CAD.
Lệnh measuregeom trong CAD khác DIST ở đâu
Đo cùng đoạn 0,0 → 800,600 bằng MEASUREGEOM, kết quả in ra y hệt DIST: Distance = 1000.0000, góc 37°, cùng các dòng Delta. Khác nhau nằm ở cách lệnh chạy.
| Bước | Máy hỏi nguyên văn | Bạn làm |
|---|---|---|
| 1 | Move cursor or [Distance/Radius/Angle/ARea/Volume/Quick/Mode/eXit] <eXit>: | Gõ D để đo khoảng cách |
| 2 | Specify first point: | Bấm điểm đầu |
| 3 | Specify second point or [Multiple points]: | Bấm điểm cuối, máy in kết quả |
| 4 | Enter an option [Distance/Radius/Angle/ARea/Volume/Quick/Mode/eXit] <Distance>: | Enter để đo tiếp đoạn khác, hoặc X để thoát |
DIST đo xong một lần là thoát. Lệnh measuregeom trong CAD thì ở lại để đo tiếp, và mặc định ở bước 4 đã chuyển thành <Distance>. Đo cả chục khoảng cách liên tiếp thì MEASUREGEOM đỡ phải gọi lại lệnh. Đo một lần thì DI nhanh hơn.
Cũng trong MEASUREGEOM, lựa chọn ARea đo diện tích và chu vi, có bài riêng là tính diện tích trong CAD.
Đo khoảng cách trong AutoCAD trên layout
Đo trên tờ in (layout) thì con số có thể là đơn vị giấy chứ không phải đơn vị công trình. Autodesk viết: "In paper space, distances are normally reported in 2D paper space units." Khi ấy số đo nhỏ hơn số công trình đúng bằng tỉ lệ in.
Autodesk cũng ghi một ngoại lệ: khi bắt điểm vào chính đối tượng của không gian mô hình hiện qua một khung nhìn, khoảng cách được báo theo đơn vị mô hình. Muốn chắc chắn thì đo trong không gian mô hình, tức tab Model. Cách dựng tờ in nằm ở bài layout trong CAD.
Ba điều hay nghe nhưng không đúng
| Hay nghe | Thực tế trên bản 2027 |
|---|---|
| DONUT, DIVIDE cũng là lệnh đo | DONUT vẽ hình vành khăn, DIVIDE chia đều đối tượng; không lệnh nào báo khoảng cách |
| Số trên dòng lệnh là số chính xác | Nó đã làm tròn theo LUPREC; số đủ nằm trong biến DISTANCE |
| Đo nhiều điểm xong thì lệnh tự kết thúc | Phải nhấn Enter để chốt tổng, không thì lệnh còn chờ điểm tiếp |
Kết quả đo chỉ nằm trên dòng lệnh và mất đi khi đo lần sau. Con số nào cần giữ lại trên bản vẽ thì ghi kích thước, xem bài dim trong CAD.
Câu hỏi thường gặp
Lệnh đo khoảng cách trong CAD là lệnh gì?
Là DIST, gõ tắt DI. Bấm hai điểm, máy báo khoảng cách, góc và chênh lệch toạ độ X, Y, Z.
Làm sao đo tổng chiều dài nhiều đoạn?
Sau điểm đầu, gõ M để chọn Multiple points, bấm lần lượt các điểm rồi nhấn Enter. Máy báo tổng cộng dồn.
Vì sao đo ra 1 trong khi đoạn dài 1.414?
Biến LUPREC đang bằng 0 nên số bị làm tròn khi hiển thị. Tăng LUPREC lên 4 rồi đo lại là thấy số đủ.
DIST có đo được khoảng cách 3D không?
Có. Nó báo khoảng cách thật trong không gian, cùng góc nghiêng khỏi mặt phẳng XY và Delta Z.
Nút Measure trên ribbon là lệnh gì?
Là MEASUREGEOM, gõ tắt MEA. Nó đo xong vẫn ở lại để đo tiếp, gõ X để thoát.
Đo trên layout sao ra số nhỏ hơn thực tế?
Trên layout, khoảng cách thường báo theo đơn vị giấy. Đo trong tab Model để có số đo công trình.