Sinh viên ngành kỹ thuật môi trường, cấp thoát nước hay hỏi có phần mềm "Revit môi trường" riêng không. Không có. Revit môi trường là cách gọi việc dùng Revit, chủ yếu phần cơ điện và kết cấu, cho công trình của ngành: trạm xử lý nước thải, trạm cấp nước, trạm bơm, bể chứa.
Bài này đi qua cách dựng một trạm xử lý nước thải bằng Revit 2027: công trình gồm những lớp đối tượng nào, dựng bể bằng công cụ gì, tách đường ống công nghệ theo hệ ra sao. Phần cuối nói chỗ lấy family bơm của hãng, và khi nào nên dùng AutoCAD Plant 3D thay cho Revit. Học trọn phần ống và thiết bị thì xem khóa Revit MEP.
Revit môi trường gồm những lớp đối tượng nào
Một trạm xử lý nước thải trong Revit thường có năm lớp, mỗi lớp dùng một nhóm công cụ khác nhau.
| Lớp | Ví dụ | Dựng bằng |
|---|---|---|
| Bể và công trình bê tông | Bể điều hòa, bể thiếu khí, bể hiếu khí, bể lắng, bể chứa bùn | Tường và sàn kết cấu, khối dựng tại chỗ |
| Nhà điều hành, nhà đặt máy | Nhà thổi khí, nhà hóa chất, phòng điều khiển | Công cụ kiến trúc và kết cấu thông thường |
| Đường ống công nghệ | Nước thải, bùn, khí, hóa chất, nước sau xử lý | Pipe với kiểu hệ riêng cho từng loại |
| Thiết bị | Bơm, máy thổi khí, đĩa phân phối khí, máy khuấy, dàn cào bùn | Family thiết bị có điểm nối ống |
| Giá đỡ và phụ kiện | Van, mặt bích, giá treo, ty treo | Family phụ kiện ống và family giá đỡ |
Phần kiến trúc, kết cấu và đường ống cấp thoát nước trong nhà đã có bài riêng. Bài này chỉ tập trung vào phần khác biệt của công trình xử lý nước.
Dựng bể xử lý bằng Revit
Bể bê tông cốt thép là phần lớn nhất về khối lượng. Có ba cách dựng, chọn theo hình dạng bể:
- Bể hình chữ nhật, thành đứng: dựng thành bể bằng tường kết cấu, đáy và nắp bằng sàn kết cấu. Cách này cho khối lượng bê tông và cốt thép lấy ra như cấu kiện thường, theo bài khối lượng bê tông trong Revit.
- Bể có hình dạng riêng, như đáy phễu bể lắng, máng tràn răng cưa: dựng bằng khối tại chỗ, theo bài model in place trong Revit.
- Cấu kiện lặp lại nhiều lần, như máng thu nước, vách hướng dòng: dựng thành family để đặt nhiều lần và sửa một chỗ là đổi hết.
Nên dựng bể trên tệp kết cấu riêng và liên kết vào tệp đường ống, như cách chia bộ môn ở bài liên kết mô hình Revit. Lỗ xuyên thành bể cho ống đi qua thì khoét trên tường kết cấu, và kiểm va chạm giữa ống với thành bể trước khi ra bản vẽ.
Revit cấp thoát nước cho đường ống công nghệ: tách hệ đúng từ đầu
Trạm xử lý có nhiều loại ống chạy song song: nước thải, bùn, khí, hóa chất. Nếu tất cả cùng một hệ thì bản vẽ, màu ống và bảng khối lượng đều lẫn nhau. Revit tách chúng bằng kiểu hệ ống (Piping System Type).
Revit 2027 có sẵn mười một kiểu hệ ống: Domestic Cold Water, Domestic Hot Water, bốn kiểu phòng cháy, Hydronic Supply, Hydronic Return, Other, Sanitary và Vent. Mỗi kiểu thuộc một phân loại hệ cố định; người dùng không tạo được phân loại mới, chỉ nhân bản kiểu hệ rồi đặt tên và màu riêng. Cách làm có ở bài hệ thống trong Revit MEP.
Cách gán thường dùng cho trạm xử lý:
| Loại ống | Nhân bản từ kiểu hệ | Lý do |
|---|---|---|
| Nước thải tự chảy | Sanitary | Có độ dốc và cao độ đáy ống như thoát nước |
| Nước thải bơm áp lực, bùn | Other | Không cần Revit tính áp lực của nước thải có cặn |
| Khí từ máy thổi khí | Other | Khí đi trong ống thép, không phải ống gió |
| Hóa chất định lượng | Other | Tách riêng để tô màu và thống kê |
| Nước sau xử lý | Domestic Cold Water hoặc Other | Tùy có cần tính toán thủy lực hay không |
Theo bài hỗ trợ của Autodesk, phân loại Other không có tính toán kèm theo và dành cho các loại ống như khí, gas (Autodesk: phân loại hệ Hydronic và Other). Loại ống và phụ kiện theo vật liệu (HDPE, uPVC, thép) đặt trong Routing Preferences, xem bài loại ống trong Revit; tô màu theo hệ ở bài màu ống theo hệ.
Family bơm Revit và thiết bị của hãng
Bơm, máy thổi khí, máy khuấy đặt bằng Mechanical Equipment hoặc Plumbing Equipment trên thẻ Systems. Thiết bị chỉ nối ống được khi family có điểm nối (connector); theo trợ giúp Revit, mọi cấu kiện cơ điện cần connector để hoạt động như một phần của hệ (Autodesk: Connectors). Nối thiết bị vào hệ bằng Connect Into trên thẻ ngữ cảnh của thiết bị (Autodesk: Connect Into).
Không cần tự dựng family bơm. Các hãng lớn cung cấp sẵn:
- Grundfos cho tải mô hình BIM ngay trên trang từng sản phẩm, dạng một family chứa nhiều biến thể (Grundfos: tải tài nguyên BIM).
- Xylem cung cấp dữ liệu BIM cho các thương hiệu bơm của mình, gồm tệp .rfa và IFC (Xylem: BIM).
Thiết bị đặc thù như dàn cào bùn, đĩa phân phối khí thường phải tự dựng. Cách dựng family có connector ở bài tạo family Revit MEP. Cách bố trí bơm, ống góp hút đẩy và cụm van tương tự trạm bơm, xem bài phòng bơm trong Revit.
Bản vẽ và khối lượng lấy ra từ mô hình
Một bộ hồ sơ trạm xử lý thường gồm mặt bằng bố trí chung, mặt bằng và mặt cắt từng bể, mặt bằng đường ống công nghệ theo từng hệ, mặt cắt qua các tuyến ống chính và chi tiết lắp thiết bị. Tất cả lấy ra từ cùng mô hình, nên khi dời một bơm thì mặt bằng, mặt cắt và bảng thiết bị đổi theo. Khối lượng gồm bê tông và cốt thép của bể, chiều dài ống theo hệ và cỡ ống, số lượng van, phụ kiện, thiết bị; cách lập bảng có ở bài bóc khối lượng Revit MEP. Bản vẽ đường ống nên tách tờ theo hệ như bài bản vẽ MEP trong Revit.
Từ sơ đồ P&ID sang mô hình: P&ID Modeler
Trạm xử lý thường có sơ đồ công nghệ P&ID trước khi có mô hình. Revit 2027 vẫn có công cụ P&ID Modeler trên thẻ Systems, panel P&ID Collaboration. Theo trợ giúp của Autodesk, công cụ này dựng ống 3D theo đúng sơ đồ P&ID, ánh xạ ký hiệu trên sơ đồ sang family Revit, và đánh dấu đoạn nào đã dựng, đoạn nào còn lệch (Autodesk: P&ID Modeler). Điều kiện là sơ đồ P&ID phải lập bằng AutoCAD Plant 3D và chia sẻ lên Autodesk Docs.
Plant 3D hay Revit cho trạm xử lý
| Revit | AutoCAD Plant 3D | |
|---|---|---|
| Thế mạnh | Công trình, bể, nhà điều hành, phối hợp với kiến trúc và kết cấu | Đường ống công nghệ dày đặc, sơ đồ P&ID, bản vẽ isometric từng tuyến ống |
| Bản vẽ ống | Mặt bằng, mặt cắt, bảng thống kê | Isometric tự động theo tiêu chuẩn đường ống |
| Hợp với | Trạm xử lý quy mô vừa, phần xây dựng chiếm lớn | Nhà máy nhiều thiết bị, tuyến ống phức tạp |
Theo Autodesk, Plant 3D là bộ công cụ đi kèm AutoCAD, dùng lập P&ID và dựng mô hình ống theo tiêu chuẩn, tự xuất bản vẽ isometric (Autodesk: AutoCAD Plant 3D). Với phần lớn trạm xử lý nước thải đô thị, bệnh viện, khu công nghiệp ở Việt Nam, Revit đủ cho cả phần xây dựng lẫn đường ống. Nhà máy nước cấp lớn hay nhà máy có nhiều tuyến ống công nghệ thì nên cân nhắc Plant 3D cho phần ống.
Câu hỏi thường gặp
Có phần mềm Revit môi trường riêng không?
Không. Đó là Revit bình thường, dùng phần cơ điện và kết cấu cho công trình xử lý nước. Cài Revit là có đủ.
Ống khí từ máy thổi khí vẽ bằng Pipe hay Duct?
Bằng Pipe, với kiểu hệ nhân bản từ Other. Duct dành cho ống gió điều hòa thông gió.
Thiết kế trạm xử lý nước thải bằng Revit nên học gì trước?
Học Revit MEP phần đường ống và thiết bị, thêm phần tường, sàn kết cấu để dựng bể. Lộ trình có ở bài tài liệu tự học Revit.
Revit có tính thủy lực cho trạm xử lý không?
Revit tính được lưu lượng và tổn thất cho một số phân loại hệ, nhưng tính toán công nghệ xử lý nước vẫn làm theo tiêu chuẩn và bảng tính của ngành, rồi đưa kích thước ống, thiết bị vào mô hình.